--- Mất để được – Cho đi để tìm lại sự sống thật ---
khi chân thành trao hiến chính mình”
Có những nghịch lý trên đời mà chỉ có con tim mới hiểu thấu được. Giống như hạt lúa, chỉ khi vùi mình vào lòng đất, mất đi hình dạng cũ, chịu mục nát đi mới có thể bật lên một sự sống mới. Cũng vậy, trong Tin Mừng, Chúa Giêsu đề cập đến một nghịch lý làm chấn động mọi khuôn mẫu suy nghĩ của con người, đó là: “Ai muốn cứu mạng sống mình thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình, thì sẽ cứu được mạng sống” (Lc 9,24). Lời ấy nghe như là một nghịch lý, phi lý đối với tai nghe cả con người, nhưng lại là chân lý của tình yêu. Bởi vì tình yêu đích thực luôn là một nghịch lý, mất mà không mất, cho đi mà lại được, hay hy sinh mà lại hạnh phúc.
Đi sâu vào nghịch lý này, chúng ta khám phá ra những điều mà thế giới hôm nay đang bỏ quên, đó là sự sống thật không đến từ việc giữ lấy, nhưng đến từ việc trao ban.
Khi Chúa Giêsu nói với các môn đệ về việc “từ bỏ chính mình” và “vác thập giá mỗi ngày”, Ngài không đặt trên vai họ một gánh nặng, mà Ngài chỉ ra một con đường. Con đường ấy được chính Thiên Chúa khắc sâu vào trong mọi quy luật của tự nhiên. Một hạt lúa, nếu giữ mình nguyên vẹn, nó sẽ nằm yên trong kho lẫm: an toàn, sạch đẹp, và nguyên hình. Nhưng nó sẽ chết. Còn nếu nó chấp nhận bị chôn vùi, chấp nhận tan rã đi hình dạng cũ, thì nó mới trổ sinh được bông hạt.
Chúa Giêsu dùng chính hình ảnh này để diễn tả linh đạo của tình yêu: “Nếu hạt lúa gieo vào lòng đất mà không chết đi, thì nó vẫn trơ trọi một mình; còn nếu chết đi, nó mới sinh được nhiều hạt khác” (Ga 12,24). Đó không phải chỉ là chân lý của vật chất, mà còn là chân lý của cuộc sống, và đó cũng là chân lý của chính Thiên Chúa, Đấng đã trao ban chính mình trên thập giá để nhân loại được sống.
Càng lớn lên trong tuổi đời và kinh nghiệm, người ta càng nhận ra rằng, muốn giữ lấy danh dự, đôi khi phải biết im lặng mà chịu thiệt; muốn giữ gìn gia đình, đôi khi phải hy sinh một chút cái tôi; hay muốn giữ lấy tình yêu, đôi khi cũng phải chấp nhận buông bỏ sự tự ái; còn muốn cho tâm hồn được bình an, đôi khi cũng phải từ bỏ những tham vọng không cần thiết. Và muốn có được sự sống đích thực, thì chúng ta phải biết mất đi những điều tưởng như quan trọng, nhưng lại làm trói buộc linh hồn của mình.
Chúa Giêsu dạy rằng: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình…” (Lc 9,23). “Chính mình” ở đây không phải là giá trị bản thân hay nhân phẩm, mà là cái tôi ích kỷ, cái tôi muốn chiếm hữu, hay cái tôi luôn khăng khăng đòi mọi chuyện phải theo ý mình.
Từ bỏ chính mình không phải là trở nên nhỏ bé, yếu ớt, hay đánh mất giá trị bản thân. Từ bỏ chính mình, đó là để cho Thiên Chúa mở ra trong chúng ta một không gian tự do, để cho chúng ta có thể yêu thương đúng nghĩa. Thánh Phaolô đã có kinh nghiệm điều này và nói: “Không còn phải là tôi sống, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Như vậy, khi yêu ai thật lòng, chúng ta cũng cảm nghiệm được điều tương tự, là chúng ta không còn sống cho riêng mình nữa. Như một người mẹ có thể nhịn đói để cho con mình được ăn. Hay như một người cha có thể thức suốt đêm dài để làm thêm giờ cho gia đình. Hoặc như một người chồng có thể bỏ đi những thú vui riêng để giữ gia đình êm ấm. Hay như một người vợ có thể bỏ qua những tổn thương nhỏ để vun đắp cho hạnh phúc chung.
Từ bỏ chính mình không phải là mất đi giá trị, nhưng là mở ra một giá trị lớn hơn. Tiếc thay, thời đại của chúng ta ca tụng việc “sống cho mình”, “tự do tuyệt đối”, “tôi là trung tâm”, đến mức con người quên rằng một trái tim sống cô độc thì không bao giờ có thể lớn lên. Chỉ khi biết từ bỏ, người ta mới tìm lại chính mình, đó chính là con người thật, tự do thật, và tình yêu thật.
Nhiều người sợ cụm từ “vác thập giá”. Nhưng Chúa Giêsu nói không phải vác một lần, mà “vác thập giá mình hằng ngày” (x. Lc 9,23). Thập giá không phải lúc nào cũng là những đau khổ to lớn. Thập giá mỗi ngày thường rất nhỏ. Nhẫn nhịn khi bị hiểu lầm. Mỉm cười khi công việc không như ý. Trung thành với bổn phận của mình, dù chẳng có ai khen. Sống tử tế giữa một môi trường không tử tế. Tha thứ dù người kia chưa xin lỗi. Hay biết giúp đỡ dù bản thân còn thiếu thốn. Chị thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu gọi đó là “những hy sinh nhỏ bé”, nhưng chính những điều nhỏ bé ấy lại làm thay đổi thế giới. Nhiều người trở nên thánh không phải vì họ làm những điều phi thường, mà vì họ trung thành trong những điều bình thường.
Với lời mời gọi: “Ai liều mất mạng sống mình vì tôi, thì sẽ cứu được mạng sống ấy” (Lc 9,24). Chúa Giêsu không kêu gọi chúng ta sống liều lĩnh hay khinh thường mạng sống. Ngài mời gọi chúng ta sống một tình yêu dám trao ban, dám đi đến cùng. Là thứ tình yêu đòi hỏi một sự đánh đổi. Yêu một người nghĩa là từ bỏ tự do hoàn toàn để gắn bó với họ. Yêu gia đình nghĩa là đánh đổi nhiều thời gian riêng. Yêu sự thật nghĩa là có lúc chấp nhận thiệt thòi. Hay yêu Thiên Chúa nghĩa là dám làm những điều ngược với logic của thế gian.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, dạy rằng: “Con người chỉ thật sự tìm thấy chính mình khi chân thành trao hiến chính mình”. Đó là nghịch lý của tình yêu, một sự nghịch lý làm nên phẩm giá con người. Có người cả đời cố giữ lấy mình, giữ cho được an toàn, giữ cho được thành công, giữ cho được danh tiếng, giữ cho được quyền lực, hay giữ mọi thứ không cho ai chạm đến. Nhưng cuối cùng, họ chỉ còn lại sự trống rỗng. Còn có người cả đời cho đi, cho đi thời gian, sức lực, niềm vui, sự bình an, tình yêu, … Và cuối đời, họ mới nhận ra rằng chính những điều đã cho đi đó lại trở thành tài sản đích thực thật mà họ có.
Chúa Giêsu hỏi một câu khiến cho mọi thời đại phải suy nghĩ: “Người nào được cả thế giới mà đánh mất chính mình hay thiệt thân, thì nào có lợi gì?” (Lc 9,25). Bi kịch của con người hôm nay không phải là thiếu thốn, nhưng là dư thừa mà lại trống rỗng. Người ta có thể có nhà đẹp, nhưng không còn bữa cơm nào ấm áp; có chức cao, nhưng không còn ai để tâm sự; có nhiều bạn bè, nhưng không có ai hiểu mình; có cả cuộc sống tiện nghi, nhưng đánh mất sự bình an; hay thậm chí có cả và thế gian, nhưng lại đánh mất chính mình. Như vậy, được mà hóa ra lại mất. Đó là nghịch lý của thế gian. Mất mà hóa ra lại được. Đó là nghịch lý của Tin Mừng.
Trong một thế giới chuộng hình thức và sợ mất mặt, việc sống đức tin đôi khi khiến người ta ngại ngùng. Chúa Giêsu cảnh báo: “Ai xấu hổ vì tôi và những lời của tôi, thì Con Người cũng sẽ xấu hổ vì kẻ ấy…” (Lc 9,26). Đó không phải là lời đe dọa, mà là sự thật của mối tương quan. Vì có tình yêu nào mà xấu hổ khi nhắc đến người mình yêu? Hay có đức tin nào mà không dám nói ra sự thật về Đấng mà mình tin?
Có những người sống âm thầm, chẳng nói gì về đời sống thiêng liêng, nhưng lòng họ luôn trung thành với Chúa qua những việc nhỏ. Họ không phô trương, nhưng cũng không xấu hổ vì Tin Mừng. Họ là những “người môn đệ thầm lặng”, và Chúa biết rõ họ.
Lịch sử Giáo Hội và cuộc đời quanh ta đầy những con người sống nghịch lý Tin Mừng. Như mẹ thánh Têrêsa Calcutta, một phụ nữ bé nhỏ, đã “đánh mất” một cuộc sống bình thường để sống đời nghèo khó, và nhờ đó, cả thế giới được thấy ánh sáng của lòng thương xót. Như cha Maximilian Kolbe, người đã “mất” mạng sống mình trong trại tập trung để cứu một người cha có gia đình. Ngài đã chết, nhưng để lại một sự sống bất diệt trong trái tim nhân loại. Như những bậc cha mẹ nghèo, đêm thức, ngày làm việc, hy sinh thầm lặng để con cái được học hành. Họ không biết triết lý cao siêu, nhưng chính họ sống nghịch lý Tin Mừng mỗi ngày. Như những người chăm sóc người bệnh, chấp nhận mùi thuốc, mùi hoại tử, sự mệt mỏi để người bệnh được sống. Họ mất sức, nhưng được sự sống của tình người. Hay như những người biết tha thứ, dám buông bỏ nỗi đau để giữ lại sự bình an. Họ mất một chút sĩ diện, nhưng được cả một trái tim mới. Họ không phải là những người anh hùng của báo chí, nhưng là những anh hùng của Tin Mừng.
Kết luận cho tất cả những điều ấy một cách rất đơn giản, đó là vì tình yêu đòi hỏi phải cho đi, và cho đi thì luôn mang tính nghịch lý. Nhưng chính nghịch lý ấy làm cho cuộc sống thêm sâu sắc, tràn đầy ý nghĩa, và chạm đến sự sống vĩnh cửu.
Nghịch lý làm cho chúng ta mất và được gì? Vâng, chúng ta mất đi tính ích kỷ và được sự bình an. Chúng ta mất đi lòng tự ái và được sự tự do. Chúng ta mất đi cái tôi và được lại trái tim rộng mở. Chúng ta mất đi thời gian cho người khác và được lại niềm vui sâu xa. Chúng ta mất đi sự an toàn và nhận lại được kinh nghiệm về Thiên Chúa. Và chúng ta mất đi chính mạng sống vì Chúa và chúng ta nhận lại được sự sống đích thật, là sự sống vĩnh cửu muôn đời. Như vậy, không có con đường nào khác dẫn đến sự sống đời đời ngoài con đường tình yêu.
Ước gì chúng ta, giữa vô vàn chọn lựa của cuộc sống hôm nay, vẫn đủ can đảm chọn nghịch lý của Tin Mừng, là dám mất để được, dám cho đi để cho sự sống lớn lên, và dám bước theo Đức Giêsu với một trái tim không sợ hy sinh. Ước gì, mỗi ngày sống của mỗi chúng ta trở thành một hành trình nhỏ của tình yêu, nơi chúng ta âm thầm trao ban những gì mình có, là một nụ cười, một lời tha thứ, một chút kiên nhẫn, hay một sự hy sinh quên mình để chính chúng ta tìm lại được sự sống thật mà Thiên Chúa đã trao tặng. Và xin Thiên Chúa, Đấng đã sống trọn vẹn nghịch lý của tình yêu trên thập giá, chúc lành cho từng bước chúng ta đi, để giữa muôn đổi thay của đời, trái tim của chúng ta luôn biết thuộc về Ngài, dám trao hiến vì Ngài, và được sống trong niềm vui của những người mất mà được, cho đi mà lại nhận được gấp trăm, và liều mạng vì Thầy mà được chính sự sống của mình.