Con đường của Đấng được sai đi
trong những khuôn khổ an toàn của mình,
và khó chịu khi Ngài vượt khỏi
điều mà chúng ta mong đợi
Trong đời sống của Chúa Giêsu, có những khoảnh khắc báo trước toàn bộ hành trình của Ngài. Biến cố tại Nadarét là một trong những khoảnh khắc ấy. Tại chính quê hương mình, nơi Ngài đã lớn lên, nơi từng bước chân của Ngài in dấu qua những năm tháng âm thầm, Chúa Giêsu đứng trong hội đường và công bố Lời Thiên Chúa. Ban đầu, mọi ánh mắt chăm chú nhìn Ngài. Họ thán phục những lời đầy ân sủng phát ra từ môi miệng của Ngài. Nhưng chỉ ít phút sau, bầu khí thay đổi. Sự thán phục biến thành nghi ngờ. Nghi ngờ biến thành phẫn nộ. Và phẫn nộ dẫn tới ý định giết Ngài.
Từ hội đường đến mé vực chỉ cách nhau vài bước chân. Nhưng từ ngưỡng cửa thán phục đến vực thẳm khước từ lại là một hành trình rất sâu trong lòng người. Và giữa cơn cuồng nộ ấy, Chúa Giêsu nói một câu vừa bình thản vừa chất chứa đau thương: “Không một ngôn sứ nào được chấp nhận tại quê hương mình” (Lc 4,24) . Câu nói ấy không chỉ diễn tả kinh nghiệm cá nhân, nhưng đó còn là quy luật của mầu nhiệm cứu độ.
Nadarét tưởng mình biết rõ về Chúa Giêsu. Họ biết gia đình của Ngài. Họ biết nghề thợ mộc của Ngài. Họ từng thấy Ngài sống lặng lẽ giữa họ. Chính vì tưởng đã “biết rõ”, họ không còn khả năng nhận ra điều mới mẻ nơi Ngài. Sự quen thuộc đã làm mờ đi mầu nhiệm.
Có một nghịch lý trong đời sống thiêng liêng, đó là điều ở quá gần chúng ta dễ bị coi thường. Khi Thiên Chúa hành động trong những điều bình thường, chúng ta dễ bỏ qua. Khi lời mặc khải vang lên từ một người chúng ta tưởng mình hiểu hết, và từ đó, chúng ta không còn sẵn sàng mở lòng. Sự quen thuộc, nếu thiếu khiêm nhường, sẽ trở thành bức màn che phủ ánh sáng.
Người dân Nadarét mong chờ một Đấng Mêsia theo khuôn mẫu của họ. Một Đấng củng cố niềm tự hào dân tộc. Một Đấng đứng về phía họ. Nhưng Chúa Giêsu lại nhắc đến bà góa thành Xarépta và ông Naaman người Xyri (x. Lc 4, 26-27) , những người ngoại được hưởng ơn cứu độ. Ngài đã mở rộng chân trời lòng thương xót vượt khỏi biên giới Ítraen. Và chính điều đó làm họ phẫn nộ. Họ không chịu nổi một Thiên Chúa không thuộc độc quyền của mình. Con người thường muốn Thiên Chúa theo ý mình. Chúng ta muốn một Thiên Chúa xác nhận lựa chọn của chúng ta, bảo vệ lập trường của chúng ta, và đứng về phía chúng ta. Nhưng Thiên Chúa luôn lớn hơn mọi khuôn khổ mà chúng ta dựng nên. Khi Tin Mừng phá vỡ vùng an toàn ấy, lòng của chúng ta có thể xao động. Và khi không muốn thay đổi, chúng ta có thể loại trừ sứ giả.
Sự thật không phải lúc nào cũng dễ chịu. Lời của Chúa Giêsu không nhằm xúc phạm, nhưng nhằm giải thoát. Tuy nhiên, giải thoát luôn đòi từ bỏ. Và từ bỏ luôn gây đau đớn. Thật đáng suy nghĩ rằng họ không chỉ từ chối lời của Chúa Giêsu, mà họ còn muốn loại trừ chính Ngài. Khi Lời Chúa không còn được chấp nhận, sứ giả cũng trở nên chướng ngại. Đây là con đường của ngôn sứ. Và cũng là con đường của Con Thiên Chúa.
Nhưng Tin Mừng kết thúc bằng một câu thật lạ: “Người băng qua giữa họ mà đi” (Lc 4,30) . Không phản kháng. Không kêu gọi thiên binh. Cũng không tranh luận để biện minh. Chỉ một sự bình thản đầy uy quyền. Giờ của Ngài chưa đến. Không ai có thể cản trở chương trình của Thiên Chúa. Và Ngài tiếp tục hành trình. Đó là phong thái của Đấng được sai đi: không dừng lại ở sự khước từ, cũng không để mình bị định nghĩa bởi sự chống đối, nhưng trung tín với sứ mạng đã nhận.
Giữa thế giới hôm nay, người môn đệ cũng bước đi trên con đường ấy. Sống Tin Mừng không phải lúc nào cũng được vỗ tay. Trung thực giữa gian dối có thể khiến chúng ta lạc lõng. Tha thứ giữa hận thù có thể bị coi là yếu đuối. Bảo vệ sự thật trong yêu thương có thể dẫn đến hiểu lầm. Có những lúc chúng ta cảm thấy mình như “ngôn sứ tại quê hương”, ở giữa môi trường quen thuộc nhưng không được hiểu. Nhưng giá trị của đời môn đệ không nằm ở sự tán thưởng, mà ở sự trung tín. Thành công không phải là thước đo của sứ mạng. Sự trung thành mới là điều Thiên Chúa nhìn đến.
Tuy nhiên, trước khi nghĩ mình là ngôn sứ bị khước từ, có lẽ chúng ta cần thành thật tự hỏi: có khi nào chúng ta là người Nadarét? Chúng ta nghe Lời Chúa mỗi tuần, nhưng không để Lời làm cho chúng ta thay đổi. Chúng ta quen với hình ảnh Chúa Giêsu đến mức không còn để Ngài làm cho chúng ta ngạc nhiên. Chúng ta thường giữ Thiên Chúa trong những khuôn khổ an toàn của mình, và khó chịu khi Ngài vượt khỏi điều mà chúng ta mong đợi. Có khi chúng ta không xô Ngài xuống vực, nhưng chúng ta đẩy Ngài ra khỏi những quyết định quan trọng của đời mình. Chúng ta để Ngài ở lại trong nhà thờ, nhưng không cho Ngài bước vào những lựa chọn cụ thể.
Trang Tin Mừng hôm nay là một lời cảnh tỉnh dịu dàng nhưng mạnh mẽ. Thiên Chúa vẫn nói. Vấn đề không phải là Ngài có nói hay không, mà là chúng ta có sẵn sàng đón nhận hay không. Chúa Giêsu đã băng qua giữa họ mà đi. Ngài không cưỡng ép lòng ai. Vì rằng, tình yêu không bao giờ áp đặt.
Ước gì khi Lời Chúa đi ngang qua đời của chúng ta, Ngài không phải lặng lẽ bước tiếp vì trái tim của chúng ta đóng kín. Ước gì chúng ta đủ khiêm nhường để đón nhận một Thiên Chúa lớn hơn suy nghĩ của mình, đủ can đảm để thay đổi khi Lời đòi hỏi, và đủ trung tín để tiếp tục bước đi, ngay cả khi con đường ấy không được đón nhận. Bởi vì con đường của Đấng được sai đi không phải là con đường của vinh quang tức khắc, nhưng là con đường của sự trung thành bền bỉ. Và chính trên con đường ấy, ơn cứu độ âm thầm được thực hiện.