Khi tình yêu dẫn đường cho đời sống
(Evangelii Gaudium, 24)
Có những mối tương quan trong đời được xây dựng trên luật lệ, trên bổn phận, hay trên lợi ích. Nhưng cũng có những sự tương quan được hình thành chỉ bởi một điều duy nhất, đó chính là tình yêu. Tương quan giữa người mục tử và đàn chiên mà Chúa Giêsu nói đến trong trang Tin Mừng hôm nay (x. Ga 10,1–10) không phải là một hình ảnh xa lạ, nhưng là một mặc khải rất sâu xa về cách Thiên Chúa đến gần con người. Ngài không đến như một nhà cai trị áp đặt từ bên ngoài, nhưng như một mục tử bước đi phía trước. Ngài không điều khiển bằng quyền lực, nhưng dẫn dắt bằng tình yêu. “Chiên nghe tiếng của anh; anh gọi tên từng con, rồi dẫn chúng ra… và chiên đi theo, vì chúng nhận biết tiếng của anh” (Ga 10,3–4) . Đây không chỉ là một mô tả, nhưng còn là một chân lý về đời sống đức tin. Thiên Chúa không đối xử với con người như một đám đông vô danh, nhưng như những con người có tên, có câu chuyện, có hành trình riêng. Ngài gọi đích danh. Và chính trong tiếng gọi ấy, con người khám phá ra mình không bị lạc lõng.
Trong Kinh Thánh, việc được gọi tên luôn gắn liền với một mối tương quan thân mật: “Ta đã gọi ngươi bằng chính tên ngươi, ngươi là của riêng Ta” (Is 43,1) . Không phải là một sự chiếm hữu, nhưng là một sự thuộc về trong tình yêu. Và chính vì thế, việc theo Chúa không bắt đầu từ một mệnh lệnh, nhưng từ một sự nhận ra. Nhận ra một tiếng gọi quen thuộc. Nhận ra một sự hiện diện đã từng chạm đến. Và nhận ra một tình yêu không áp đặt nhưng kiên nhẫn.
Có lẽ điều làm nên sự khác biệt giữa người mục tử thật và kẻ giả danh không nằm ở lời nói, nhưng ở sự tương quan: “Kẻ trộm chỉ đến để ăn trộm, giết hại và phá huỷ. Phần tôi, tôi đến để cho chiên được sống, và sống dồi dào” (Ga 10,10). Một bên tìm cách chiếm đoạt, bên kia trao ban. Một bên phá huỷ, bên kia xây dựng. Một bên tạo ra sợ hãi, bên kia mang lại sự sống. Và nếu nhìn vào đời sống, chúng ta sẽ thấy rằng con người vẫn đang đứng giữa rất nhiều “tiếng gọi”. Có những tiếng gọi hấp dẫn, nhưng dẫn đến trống rỗng. Cũng có những tiếng gọi hứa hẹn, nhưng lại làm hao mòn sự sống. Không phải mọi tiếng nói đều dẫn đến sự thật. Và cũng không phải mọi con đường đều dẫn đến sự sống.
Vì thế, đức tin không chỉ là tin vào một điều gì đó, nhưng còn là học cách phân định: đâu là tiếng của người mục tử, và đâu là tiếng của người lạ. Dẫu biết rằng: “Chúng sẽ không theo người lạ, nhưng sẽ chạy trốn, vì chúng không nhận biết tiếng người lạ” (Ga 10,5) . Nhưng để có thể “không theo”, trước hết phải “nhận ra”. Và để nhận ra, cần phải co một sự tương quan đủ sâu.
Một người chỉ có thể nhận ra tiếng của một ai đó khi đã từng ở gần, đã từng lắng nghe, và đã từng để cho tiếng nói ấy đi vào lòng mình. Điều này cũng đúng trong đời sống thiêng liêng. Không thể nhận ra tiếng Chúa nếu đời sống chỉ đầy những tiếng ồn khác. Và cũng không thể phân định nếu tâm hồn không có những khoảng thinh lặng. Có lẽ vì thế mà nhiều khi, không phải Chúa không nói, nhưng là chúng ta không còn nghe.
Hình ảnh đẹp nhất trong trang Tin Mừng hôm nay không chỉ là việc người mục tử gọi tên, mà còn là việc “đi trước”: “Khi đã cho chiên ra hết, anh ta đi trước và chiên đi theo sau” (Ga 10,4). Thiên Chúa không đứng phía sau để thúc ép, cũng không đứng từ xa để chỉ đường. Ngài đi trước. Ngài đã đi trước trong những con đường của đời người: đi trước trong đau khổ, khi Ngài vác thập giá (x. Ga 19,17); đi trước trong cô đơn, khi Ngài bị bỏ rơi (x. Mt 27,46); và đi trước trong cái chết, để mở ra sự sống (x. Rm 6,9).
Vì thế, không có con đường nào chúng ta đi mà Ngài chưa từng đi qua. Không có bóng tối nào mà Ngài chưa từng bước vào. Và cũng không có nỗi đau nào mà Ngài không hiểu. Chính điều đó làm cho việc theo Chúa không phải là một sự mạo hiểm mù quáng, nhưng là một hành trình có người dẫn đường.
Công đồng Vaticanô II dạy rằng: “Con người chỉ thực sự tìm thấy chính mình qua việc trao ban chính mình một cách chân thành” (Gaudium et Spes, 24). Và có lẽ, đây chính là điều người mục tử đang thực hiện: trao ban chính mình để đàn chiên được sống. Không phải chỉ dẫn đường, nhưng còn hiến mạng: “Mục tử nhân lành hy sinh mạng sống mình cho đoàn chiên” (Ga 10,11). Đó không còn là một sự tương quan chức năng, nhưng là một mối tương quan hiến thân. Và chính nơi đây, đời sống đức tin được soi sáng: theo Chúa không chỉ là được dẫn dắt, nhưng còn là học cách sống như Ngài; và không chỉ là nhận lãnh, nhưng còn là trao ban.
Khi một người bắt đầu biết quan tâm đến người khác, biết dừng lại cho một ai đó, hay biết hy sinh những điều nhỏ bé mỗi ngày, thì lúc ấy, họ đang phản chiếu hình ảnh của người mục tử. Như Đức Giáo hoàng Phanxicô mời gọi: “Người mục tử phải mang mùi của chiên” (Evangelii Gaudium, 24). Một hình ảnh rất cụ thể. Không phải đứng xa, nhưng ở gần. Không phải tách biệt, nhưng gắn bó. Và điều đó không chỉ dành cho những người có chức vụ, nhưng còn là lời mời gọi cho mỗi người chúng ta trở thành dấu chỉ của một tình yêu biết ở lại.
Có thể chúng ta không phải là mục tử theo nghĩa trực tiếp, nhưng trong một cách nào đó, mỗi người đều được trao cho một “đàn chiên”: gia đình, cộng đoàn, những người mình gặp gỡ. Và trong những mối tương quan ấy, chúng ta được mời gọi sống tinh thần của người mục tử: không chiếm hữu, không áp đặt, nhưng dẫn dắt bằng một tình yêu. Và cũng có những lúc, chúng ta không phải là mục tử, nhưng là những con chiên đang mệt mỏi, lạc hướng, hoặc mất phương hướng. Những lúc ấy, Tin Mừng hôm nay là một lời nhắc nhớ: vẫn có một tiếng gọi, vẫn có một Đấng đang đi trước, và vẫn có một con đường dẫn đến sự sống.
Có thể không phải lúc nào chúng ta cũng nhận ra ngay. Cũng có thể có lúc chúng ta đi lạc. Nhưng người mục tử không ngừng gọi. Và điều Ngài mong đợi không phải là sự hoàn hảo, nhưng là một trái tim biết lắng nghe.
Ước gì giữa những ồn ào của cuộc sống, chúng ta dần học lại cách nhận ra tiếng của Người Mục Tử. Không phải bằng một khả năng đặc biệt, nhưng bằng một mối tương quan được nuôi dưỡng mỗi ngày. Và khi đã nhận ra, chúng ta đủ tin để bước theo, không phải vì đã hiểu hết, nhưng vì biết mình đang được dẫn dắt bởi một tình yêu không bao giờ lạc lối.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh