Chúa Giê-su đã dùng Đức Ái làm nét đặc trưng nơi các môn đệ Người (x. Ga 13, 34-35). Người Ki-tô hữu (đặc biệt là người Tu sĩ) được kêu gọi trở nên giống Đức Ki-tô qua việc sống và thể hiện Đức Ái đã được Chúa Thánh Thần tuôn đổ qua và trong Bí tích Rửa tội (x. Rm 5, 5). Người Tu sĩ được mời gọi nối dài sự hiện diện của Đức Giê-su Ki-tô và làm cho tình yêu của Người hiện diện nơi mọi người.
Chính vì vậy, Đức Ái không thể vắng bóng trong đời sống và tâm hồn của người Tu sĩ. Việc thấm nhuần Đức Ái là trọng tâm của chiều kích sứ vụ, giúp người Tu sĩ phản chiếu tình yêu của Đức Ki-tô. Vì vậy bài viết dưới đây là những suy tư cá nhân về Đức Ái gắn liền với người Tu sĩ với định hướng “mầu nhiệm - hiệp thông - sứ vụ”.
I. ĐỊNH NGHĨA
1. Từ ngữ
Đức Ái trong tiếng Việt được dịch từ chữ “caritas” trong tiếng Latinh, từ “caritas” có gốc bởi “carus” nghĩa là “quý hiếm, đắt giá” với ngụ ý sự trân trọng quý mến. Trong tiếng Anh, chữ “charity” được dùng để chỉ Đức Ái. Tuy nhiên gần đây các nhà ngôn ngữ học và thần học thường sử dụng chữ “love” để dịch chữ Đức Ái. Bởi vì chữ “charity” có ngụ ý là dành cho công việc hay hoạt động bác ái.
2. Các định nghĩa
Là một trong ba nhân đức đối thần (x. 1 Cr 13). Là nhân đức cao quý nhất và diễn tả chính xác nhất bản tính của Thiên Chúa vì nó đưa chúng ta đến sự kết hiệp với Thiên Chúa. Đức Ái có đối tượng căn bản là Thiên Chúa, Đấng trọn tốt trọn lành, là một tình yêu đặc biệt dành cho Thiên Chúa như câu: “Ngươi hãy yêu mến Thiên Chúa hết linh hồn, hết sức lực, hết trí khôn” (Lc 10,27). Đức Ái là nhân đức hướng về Chúa, nhờ đó chúng ta có thể yêu mến Thiên Chúa trên hết mọi sự vì chính Ngài và vì yêu mến Thiên Chúa, chúng ta yêu mến người thân cận như chính mình (x. GLHTCG 1822).
II. NGƯỜI TU SĨ SỐNG ĐỨC ÁI
1. Đức Ái trong mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi
Qua Bí tích Rửa tội, người Kitô hữu được tái sinh “Thụ tạo mới” (x. 2Cr 5, 17), được Thiên Chúa yêu thương và mời gọi chia sẻ bản tính của Ngài. Thiên Chúa là người Cha giàu lòng thương xót. Ngài muốn cho con người được đẹp mãi, trẻ mãi và sống mãi trong tình yêu của Ngài. Qua ân sủng, Thiên Chúa biến đổi con người nên giống hình ảnh Ngài, nên bạn hữu của Ngài. Ngài sẽ cư ngụ trong những tâm hồn yêu mến và giữ điều răn của Ngài (x. Ga 14, 23; 15, 4). Thiên Chúa không những là đối tượng đáng khao khát và yêu thương của mọi hữu thể, mà Người còn là Đấng yêu thương con người hết mực (x. Hs 11, 1-11; 2, 21-22). Vì vậy, mỗi Tu sĩ có nhiệm vụ làm chứng nhân cho tình yêu của Chúa.
Để có thể làm chứng nhân cho tình yêu Chúa, người Tu sĩ phải yêu Chúa, để có thể yêu Chúa phải hiểu Chúa. Để hiểu Chúa, người Tu sĩ phải xác tín: tình yêu (Đức Ái) xuất phát từ tình yêu Ba Ngôi. Thật vậy, Đức Ái này phải được cắm rễ trong mầu nhiệm tình yêu Ba Ngôi. Chính Thiên Chúa là suối nguồn tình yêu. Tình yêu ấy được thể hiện trong tương quan Cha - Con - Thánh Thần. Người Tu sĩ sẽ thông phần tình yêu ấy cách đặc biệt nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần qua hồng ân Thánh hiến.
Người Tu sĩ chỉ có thể sống Đức Ái với anh chị em khi yêu thương bằng chính tình yêu của Thiên Chúa là Chúa Thánh Thần được đổ xuống trong lòng: “vì Thiên Chúa đã đổ tình yêu của Ngài vào lòng chúng ta nhờ Thánh Thần mà Ngài đã ban cho chúng ta” (Rm 5,5). Người Tu sĩ chỉ có thể sống Đức Ái khi kết hiệp mật thiết với Chúa Ki-tô vì nemo dat quod non habet - không ai cho điều mình không có.
2. Trở thành bí tích của Đức Ái nhờ hiệp thông với Người và anh chị em
“Người là hình ảnh Thiên Chúa vô hình, là trưởng tử trong mọi loài thụ tạo... Tất cả đều do Thiên Chúa tạo dựng Nhờ Người và cho Người” (Cl 1, 15-16). Người Tu sĩ
“Người là hình ảnh Thiên Chúa vô hình, là trưởng tử trong mọi loài thụ tạo... Tất cả đều do Thiên Chúa tạo dựng Nhờ Người và cho Người” (Cl 1, 15-16). Người Tu sĩ phải đi vào con đường của Đức Ki-tô; được kêu gọi nên giống Đức Kitô: giống Người trong cách nhìn, suy nghĩ và hành động.
Khi chu toàn bổn phận hàng ngày trong Đức Ái, người Tu sĩ sẽ trở thành “bí tích của đức ái”, là hiện thân sống động của lòng thương xót. Người Tu sĩ phải chọn lựa cho mình thái độ giống như con Thiên Chúa, Đấng vẫn hằng đến gặp gỡ tất cả mọi người, không loại trừ ai (x. Misericordia Vultus, 12).
Để thấm nhuần Đức Ái, cần phá bỏ những bức tường ngăn cách, chủ nghĩa cá nhân, ích kỷ để quảng đại cho đi. Cũng cần tập đặt mình vào vị trí của anh chị em đang gặp đau khổ để có cách nhìn, lối suy nghĩ và con tim cảm xúc giống như họ để có thể chung kinh nghiệm về kiếp người như chính Chúa Giêsu đã làm khi xưa. Người quan tâm đến tất cả mọi người nhất là những người có “hoàn cảnh đặc biệt”, những người bị loại trừ, bị gạt ra ngoài xã hội (x. Lc 4, 18; Lc 7, 2; Ga 8, 1-11...).
Người Tu sĩ phải chấp nhận cắt tỉa những xấu xí, dư thừa trong con người cũ để chỉ còn lại vẻ đẹp của Đức Ái Giê-su. Cần can đảm đón nhận cắt tỉa dù gây ra vết thương, vì đó là cách để “theo dấu chân Người”, được treo lên với Đức Giê-su trên thập giá và được “tái sinh”. Người Tu sĩ cần xác tín rằng những cắt tỉa ấy sẽ không bao giờ vượt quá sức vì “Ơn Ta đủ cho con” (2 Cr 12, 9). Có cắt tỉa thì chúng ta mới thốt lên được như thánh Phao-lô: “tôi sống nhưng không còn phải là tôi sống, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2, 20).
Gắn kết đặc biệt với Đức Ki-tô để phục vụ Giáo hội là Nhiệm Thể của Người. Phải là người cầu nguyện đào sâu mối quan hệ cá vị thân tình với Đầu của Nhiệm thể. Khi ý thức điều này, người Tu sĩ sẽ luôn để Đức Ki-tô nên động lực và ý nghĩa cuộc đời.
Người Tu sĩ được mời gọi yêu thương Thiên Chúa để đáp trả tình yêu Ngài dành cho mình vì “tình yêu đáp trả tình yêu”. Đồng thời, cũng được mời gọi yêu thương đồng loại như Cha trên trời (x. Mt 5, 45).
3. Sống sứ vụ Đức ái với cộng đoàn
a. Phương thế bên trong
Sống và bước theo Đức Kitô trong mầu nhiệm vượt qua để được biến đổi nên con người mới. Chúng ta có thể ra khỏi mình, ra khỏi lối sống đức tin mệt mỏi bằng chính các phương thế Giáo hội dọn sẵn: “sống trong Giáo hội, chúng ta có cơ hội để gặp Chúa qua các bí tích, qua lời Chúa và làm cho chúng ta sống trong tình bác ái” (ĐGH Phanxicô, 2/10/2013).
Người Tu sĩ cần tập: sống tình con thảo và trung thành với Chúa Cha. Tin tưởng và gắn bó bước theo Chúa Ki-tô. Cộng tác với Chúa Thánh Thần. Nhờ đó, người Tu sĩ sẽ sống trong sự hiệp thông liên lỉ và thân tình với Chúa Cha, nhờ Con của Ngài là Đức Giê-su Ki-tô, trong Chúa Thánh Thần. Cần trung thành cầu nguyện vì cầu nguyện cần cho đời sống cũng như sứ vụ của người Tu sĩ. Người Tu sĩ cần siêng năng suy niệm Lời Chúa, hiệp thông với Bí tích Thánh Thể - nguồn suối và chóp đỉnh của đời sống Giáo Hội.
Với Mẹ Maria: Mẹ hướng dẫn người Tu sĩ đến với Chúa Giê-su. Mẹ là Mẹ của các tu sĩ (x. Ga 19, 26-27). Hãy kêu xin sự cầu bầu hiền mẫu của Mẹ cho ơn gọi. Đón nhận Mẹ vào ngôi nhà nội tâm để được Mẹ đồng hành, giúp anh chị em có đôi mắt Đức Ái, con tim Đức Ái để nhận ra Chúa nơi anh chị em.
b. Hành động bên ngoài
Người Tu sĩ phải làm cho Đức Ái và lòng thương xót được hiện thực hóa trong chính đời sống mình. “Sống yêu mến Thiên Chúa và tha nhân không phải là điều gì đó trừu tượng nhưng rất cụ thể: nghĩa là nhìn thấy nơi mỗi người khuôn mặt của Thiên Chúa để được phục vụ...” (ĐGH Phan-xi-cô).
Anh chị em (nhất là anh chị em cùng lớp, cùng cộng đoàn, tu xá, tu viện) là những người mang hình ảnh Thiên Chúa. “Những gì anh em làm cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Thầy là anh em đã làm cho chính Thầy” (Mt 25, 40). Tuy nhiên, thực tế không ít lần chúng ta đã vô tâm, dửng dưng trước nỗi thống khổ của anh chị em mình. Những vết thương tâm hồn cần lắm một bàn tay vỗ về, một nụ cười cảm thông mà đôi khi chúng ta lại quá “keo kiệt” để cho đi, để xoa dịu và ủi an.
Giáo hội chỉ có thể sinh hoa kết quả nhờ sự dấn thân cộng tác. Trong cuộc sống chung, đôi khi vẫn còn sự loại trừ, tư tưởng cục bộ, ích kỷ. Là người Tu sĩ nhưng chưa sống lời dạy: “hãy yêu thương nhau như thầy yêu thương” (Ga 13,34). Người Tu sĩ có nhiệm vụ cộng tác xây dựng cộng đoàn thành cộng đoàn yêu thương. Cần thái độ cởi mở và lắng nghe, đón nhận người khác như họ là.
Tập sống Đức ái trong tư tưởng: nghĩ tốt cho anh chị em, “đừng xét đoán để khỏi bị xét đoán” (Lc 6, 37). Tránh nhìn bằng cặp mắt thành kiến, đố kị khi tài năng người khác thành công.
Tập sống Đức ái trong lời nói: nói tốt cho nhau, không nói xấu vì: “anh em đừng nói xấu nhau” (Gc 4, 11). Tập nở nụ cười, lời khen chân thành. Có như vậy mới phát triển chính mình, bởi vì khai trừ anh chị em là cắt xén Đức Kitô.
Tập sống Đức ái bằng hành vi: sẵn sàng quảng đại phục vụ, tha thứ, hiệp nhất “chỉ một lòng một ý” (Cv 4, 32). Lời giảng thuyết phục nhất chính là mẫu gương “vì người thời nay cần chứng nhân hơn thầy dạy” (ĐGH Phao-lô VI).
Đặc biệt, với linh đạo Đa Minh, Đức Ái không chỉ dừng lại ở sự cảm thông, mà còn phải được chuyển hóa thành sứ vụ Thuyết giáo. Người Tu sĩ Đa Minh sống châm ngôn "Chiêm niệm và chia sẻ cho người khác điều mình chiêm niệm" (Contemplata aliis tradere). Khi chúng ta sống Đức Ái với anh chị em trong cộng đoàn, đó chính là bài thuyết giáo hùng hồn nhất.
Chân lý mà người Tu sĩ theo đuổi không phải là những kiến thức khô khan, mà là chính Ngôi Lời Tình Yêu. Vì vậy, sống Đức Ái là cách người Tu sĩ Đa “thuyết giáo” bằng cuộc sống: đem ánh sáng Chân lý của Chúa đến xua tan bóng tối của sự hiểu lầm, chia rẽ và hận thù. Một cộng đoàn hiệp nhất trong Đức Ái chính là một ngọn đuốc sáng rực, rao giảng về Thiên Chúa tình yêu mà không cần dùng đến lời nói.
KẾT LUẬN
Nhờ gắn kết đời sống và sứ vụ với Đức Ái của Chúa Ki-tô qua cầu nguyện và Lời Chúa, người Tu sĩ thấm nhuần tình yêu của Đấng Chịu Đóng Đinh để trở nên hiện thân của lòng thương xót. Thật vậy, khi kết hiệp mật thiết với Người, người Tu sĩ không còn sống “cho mình” nhưng là sống “cho và vì” anh chị em và tha nhân. Đó chính là sự chuyển hóa kỳ diệu từ chiêm niệm sang hành động, biến cộng đoàn thành một mầu nhiệm hiệp thông sống động. Khi Đức Ái thấm nhuần trong mọi tư tưởng và việc làm, cộng đoàn sẽ rạng ngời sứ vụ, chính người Tu sĩ sẽ trở thành một “bài thuyết giáo” sống động, làm chứng cho Chân Lý và tình yêu Chúa giữa lòng thế giới hôm nay.