Nhận Diện Thách Đố Trong Đời Sống Thánh Hiến
Là người Kitô hữu, mỗi người đều nhận lãnh sứ vụ riêng Chúa trao ban. Đó có thể là sống đời sống gia đình; có thể đó là bậc sống đời dâng hiến. Mặc dù ơn gọi linh mục, tu sĩ, hôn nhân hay đời sống độc thân mang những nét đặc thù khác nhau, nhưng tất cả đều quy hướng về một cùng đích duy nhất là sự thánh thiện (qua chính bậc sống mình được kêu gọi). Như Công đồng Vaticanô II khẳng định: “Mọi Kitô hữu, trong bất cứ hoàn cảnh hay bậc sống nào, đều được kêu gọi đạt tới sự viên mãn của đời sống Kitô giáo và đức ái trọn hảo” (Lumen Gentium, 40) . Đó là một hành trình đầy gian khổ với không ít thách đố. Mỗi người đều phải nỗ lực để con đường ấy nên rõ và sáng hơn cũng như đạt được đích điểm của cuộc đời là chính Chúa. Cách riêng, với người sống đời thánh hiến, hành trình ấy cũng là một hành trình với nhiều thử thách và gian truân. Bài viết này là những suy tư cá nhân xoay quanh vấn đề này.
1. Nhận diện những thách đố
Trong thời đại hôm nay, người sống đời thánh hiến phải đối diện với rất nhiều thách đố đến từ xã hội và ngay cả trong môi trường tu trì (đôi khi được ngụy trang với nhiều lớp áo rất thánh thiện!) Những nguy cơ ấy-rất có thể- sẽ làm người sống đời thánh hiến dễ dàng bị tha hóa: không còn là chính mình nữa nhưng là một “hữu thể khác” hoặc thậm chí đánh mất căn tính đời tu! Có nhiều nguyên do được đưa ra để lý giải cho nguy cơ này.
Người sống đời tu phải luôn trong tư thế “lội ngược dòng”: lội ngược dòng với những dòng lũ cuốn của trào lưu tục hóa, hưởng thụ, vô cảm…những bước “lội ngược” ấy đôi khi làm người tu sĩ hoang mang vì “có vẻ” họ đang đi “sai sai” với trào lưu của xã hội hôm nay. Điều này-nếu không xác tín và kiên định trung thành với lý tưởng theo Đức Kitô- sẽ khiến người môn đệ của Chúa “hoang mang vô định” trước những vấn nạn hiện sinh: lựa chọn nào giữa những giá trị đời tu và xã hội? Tại sao phải lội ngược dòng khi có thể sống xuôi dòng?
Riêng với người tu sĩ trẻ- người chịu ảnh hưởng rất nhiều từ xã hội: cách suy nghĩ, thái độ, tác phong…..cùng với băn khoăn làm sao để cân bằng giữa những công việc của sứ vụ và đời sống thiêng liêng; lòng hăng hái và nhiệt tình thuở ban đầu bị đánh mất; những chán nản, buông xuôi chạy trốn hay bỏ cuộc; vấp váp và sự cô đơn dẫu đang cùng đi với cộng đoàn… - những điều trên thực sự là những thách đố rất lớn. Do đó, không thể không có những cám dỗ dừng chân bên bóng mát ẩn ẩn hiện hiện trong mỗi người. Bởi vì “vũng lầy êm ái” lại là những địa điểm người tu sĩ “cứ thích ngã vào!” và càng khó hơn khi những cám dỗ ấy lại nhân danh tự do và có vẻ ngoài thánh thiện. Vì vậy, thiết nghĩ, mỗi người sống đời thánh hiến cần nhạy bén nhận diện thách đố để khỏi ngỡ ngàng và mạnh mẽ, dứt khoát khi đưa ra lời đáp và trả dấn thân mỗi ngày mỗi mới trước lời mời gọi của Thiên Chúa.
Người tu sĩ không lội ngược dòng chỉ để khác người, nhưng vì họ chọn bước theo Đức Kitô. Như thánh Phaolô nhắn nhủ: “Anh em đừng có rập theo đời này, nhưng hãy cải biến con người anh em bằng cách đổi mới tâm thần.” (Rm 12, 2). Thật vậy, người sống đời thánh hiến không được để mình bị cuốn theo não trạng của thời đại, nhưng phải để Tin Mừng định hướng cuộc đời. Trong Tông huấn Gaudete et Exsultate, Đức Giáo hoàng Phanxicô cảnh báo về sự tự mãn do chủ nghĩa hưởng thụ, chủ nghĩa cá nhân và những hình thức linh đạo giả tạo (x. G.E, số 111) . Vì thế, người môn đệ Đức Kitô tuy sống trong dòng chảy của thế gian, nhưng được mời gọi dám “đi ngược dòng” khi dòng chảy ấy xa rời Tin mừng của Đức Kitô (x. G.E, 65-66) để trung thành với các giá trị của Tin Mừng. Bởi vì chính trong những bước lội ngược đầy thử thách ấy, người tu sĩ khám phá rằng mình không đi ngược một mình, nhưng đang bước theo Đấng đã đi trước trên con đường Thập Giá để dẫn nhân loại đến sự sống.
2. Nhạy bén với nhu cầu của người khác
Đời sống thánh hiến có phải là cuộc chạy trốn khỏi trách nhiệm, dứt bỏ với trần gian, sống bàng quan trước bao vấn đề của cuộc sống và những người chung quanh? Thưa không. Đời sống thánh hiến phải là một đời sống yêu thương, quan tâm đến những thực tại ấy hơn bao giờ hết. Như thánh Gioan Phaolô II đã khẳng định trong Tông huấn Vita Consecrata: đời sống thánh hiến, chính vì bản chất của nó, là một sự đáp trả cho tình yêu của Thiên Chúa, và vì thế không thể tách rời khỏi tình yêu dành cho con người (x. V.C, số 1) . Người thánh hiến, do đó, không phải là kẻ đứng bên lề cuộc đời, mà là người dấn thân sâu xa hơn vào những vui buồn, thao thức của con người thời đại mình.
Tuy nhiên, ngày nay, “vô tâm, vô cảm” ngày càng trở nên phổ biến trong nhiều lãnh vực của cuộc sống. “Hữu tâm” như một điều xa xỉ hoặc nếu có chỉ là do sự sòng phẳng hay như một thứ ngôn ngữ xã giao (chủ đích chỉ nhằm đến lợi ích của chính mình). Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nhiều lần cảnh báo về “văn hóa dửng dưng”- một căn bệnh thời đại khiến con người quen dần với nỗi đau của người khác, đến mức “toàn cầu hóa sự dửng dưng” trở thành một thực tại đáng báo động (x. Thông Điệp Evangelii Gaudium, số 54) . Trào lưu “vô cảm” ấy đã “tấn công” vào cả những cộng đoàn tu trì. Nếu không khéo, rất có thể người sống đời thánh hiến dễ rơi vào trào lưu ấy mà không hay biết: vẫn sử dụng ngôn từ là quan tâm đến anh chị em, nhưng cung cách lại mang nặng tính “định hướng chủ nghĩa cá nhân ích kỷ” và có chọn lựa! Điều đáng sợ nhất không phải là sự vô cảm công khai, mà là thứ vô cảm được ngụy trang dưới vỏ bọc của sự quan tâm- một thứ tình yêu có tính toán, có điều kiện, chỉ dành cho những ai “dễ thương”, “dễ mến”. “có ích”, hay “hợp gu” với mình. Đây chính là hình thức tinh vi nhất của chủ nghĩa cá nhân đội lốt đời sống cộng đoàn: người ta vẫn ngồi chung bàn, vẫn cùng đọc kinh, vẫn cùng làm việc tông đồ, nhưng trái tim thì đã âm thầm khép lại trước những ai không nằm trong “vùng an toàn” của riêng mình.
Do đó, thiết nghĩ để có thể thực sự sống quan tâm nhau thì mỗi người cần phải chân thành đến với nhau trong thái độ khiêm tốn, ân cần, hoà nhã, trân trọng… cho dù anh chị em mình là ai đi nữa. Nhờ đó, mỗi người sẽ nhanh nhạy để nhận ra nhu cầu của Giáo hội, cộng đoàn và của những anh chị em đang cùng chung sống. Đó cũng là điều Đức Kitô đã sống: sống để chính những bận tâm, lo lắng của Giáo hội, cộng đoàn, anh chị em là mối bận tâm của chính bản thân mình. Bởi vì trong cộng đoàn, mỗi người đều có trách nhiệm liên đới và ảnh hưởng đến nhau. Chính Thánh Phaolô cũng đã diễn tả tinh thần liên đới ấy một cách sống động: “Nếu một bộ phận nào đau, thì mọi bộ phận cùng đau. Nếu một bộ phận nào được vẻ vang, thì mọi bộ phận cũng vui chung.” (1 Cr 12, 26). Đây không chỉ là một hình ảnh đẹp, mà là một đòi hỏi cụ thể: người sống đời thánh hiến không thể vô cảm trước nỗi đau của anh chị em mình, vì tất cả cùng thuộc về một thân thể- Thân Thể Mầu Nhiệm của Đức Kitô.
Sống đời sống thánh hiến không phải là chạy tìm nơi yên ổn, bình an, nhưng trên hết là sống trách nhiệm hơn với cuộc đời, với con người và kiếp nhân sinh. Hiến chế Mục vụ Gaudium et Spes của Công Đồng Vaticanô II đã mở đầu bằng một lời tuyên xưng vẫn còn vang vọng cho đến hôm nay: “Vui mừng và hy vọng, ưu sầu và lo âu của con người ngày nay…cũng là vui mừng và hy vọng, ưu sầu và lo âu của các môn đệ Chúa Kitô” (G.S, số 1). Người sống đời thánh hiến, chính vì đã chọn Đức Kitô làm gia nghiệp duy nhất, càng phải là người đầu tiên mang lấy tâm tình ấy- không phải như một khẩu hiệu, mà như một lối sống cụ thể, được thể hiện qua từng ánh mắt, từng lời nói, từng cử chỉ dành cho anh chị em trong cộng đoàn và tha nhân mỗi ngày.
3. Phản tỉnh với chính mình và với thời đại
Người sống đời thánh hiến hôm nay còn phải đối diện với những thách đố đến từ một xã hội đang thay đổi nhanh chóng: chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa hưởng thụ, và một nền văn hóa đề cao sự thành công tức thời. Thật vậy, nếp sống công nghiệp ngày nay khiến nhiều người sống trong sự hấp tấp, vội vàng, luôn bị rơi vào cái bẫy thời gian giăng sẵn, ngưng đọng nơi cách nhìn chủ quan và phiến diện. Đức Giáo Hoàng Phanxicô gọi hiện tượng này là “văn hóa vội vã”- một nếp sống khiến con người không còn thời gian để lắng nghe, để chiêm ngắm, và cuối cùng là để gặp gỡ Thiên Chúa thật sự (x. Gaudete et Exsultate, số 29) . Người môn đệ của Chúa ít nhiều cũng bị ảnh hưởng với nếp sống ấy.
Chính vì thế, mỗi người rất cần những giây phút ngừng lại và lắng nghe. Nhờ sự những giây phút phản tỉnh với chính mình, người tu sĩ có thể thấy rõ chính mình hơn, nhìn đời rõ hơn và dễ dàng nhận ra tiếng Chúa hơn. Phản tỉnh chính mình trong hành vi, nếp suy nghĩ, ứng xử để sống giây phút hiện tại cách tích cực hơn. Như thánh Inhaxiô Loyola đã để lại cho chúng ta một di sản thiêng liêng quý giá qua phương pháp “xét mình hằng ngày”, ngài xác tín rằng chính trong việc nhìn lại từng ngày sống, con người mới có thể nhận ra dấu chỉ của Thiên Chúa giữa những biến cố tưởng như tầm thường nhất. Đây không phải là một kỹ thuật tâm lý đơn thuần, mà là một thái độ thiêng liêng sâu xa: dừng lại để nhận ra Thiên Chúa đang hành động trong chính đời sống thường nhật của mình.
Nhờ phản tỉnh, người tu sĩ sẽ sống thanh thoát tự do với biết bao điều như “được lập trình” trong cuộc sống. Thật vậy, dù muốn hay không, xem ra đời sống của người môn đệ của Chúa bị ảnh hưởng khá nhiều bởi những quan điểm sống, ý thức hệ, văn hóa, xã hội…khiến ngườitu sĩ như bị “đóng và gói” trong một cái khung. Điều này đánh mất tự do-dĩ nhiên, và mất đi sức sáng tạo. Phản tỉnh là lúc thoát khỏi “cái khung” đó để có một cái nhìn mới mẻ về cung cách tu trì, cách sống, những gì còn dính bén và sợ hãi khiến đời tu trì trệ. Lời mời gọi của thánh Phaolô trong Rm 12, 2 vẫn còn mang tính thời sự sâu sắc: giữa một thế giới không ngừng áp đặt những khuôn mẫu- về thành công, về hiệu quả, về hình ảnh bản thân- người sống đời thánh hiến được mời gọi không rập khuôn, nhưng liên lỉ để cho Thần Khí đổi mới cái nhìn và tâm hồn mình.
Tiên tri Êlia là một hình ảnh đẹp cho thái độ phản tỉnh này. Sau khi chạy trốn trong sợ hãi và kiệt sức, ông đã gặp Thiên Chúa “không phải trong cơn gió bão, không phải trong động đất, không phải trong lửa, nhưng trong tiếng gió hiu hiu nhẹ nhàng” (x. 1V 19, 11-12). Chính trong sự tĩnh lặng ấy, khi mọi ồn ào của cuộc sống lắng xuống, người tu sĩ mới có thể nghe được tiếng Chúa cách rõ ràng nhất-điều mà nếp sống vội vã hôm nay dễ dàng đánh mất.
Qua đó, người tu sĩ sẽ dần khám phá ra được biết bao điều kỳ diệu mà trước giờ bị che khuất, để thỏa sức sáng tạo đời tu của mình và phát triển theo ý Chúa cách hoàn trọn nhất. Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhấn mạnh rằng nên thánh không phải là việc sao chép một khuôn mẫu có sẵn, nhưng là ‘để mỗi người tìm ra con đường riêng của mình, để phát huy những gì tốt đẹp nhất nơi chính mình, những gì thiên chúa đã đặt để cách riêng nơi mỗi người’ (x. G.E, số 11). Phản tỉnh, do đó, không phải là một hành vi hướng nội khép kín, mà chính là cánh cửa mở ra cho sự sáng tạo thiêng liêng đích thực- nơi mỗi người môn đệ, trong sự tự do của con cái Chúa, có thể sống ơn gọi thánh hiến của mình cách trọn vẹn và độc đáo nhất, theo thánh ý Chúa đã hoạch định riêng cho từng người.
4. Lời đáp trả
Điều được lớn nhất của người môn đệ là được chính Chúa và thuộc trọn về Chúa. Tuy nhiên để có thể thuộc trọn về Chúa là điều không dễ dàng; nhất là trong một bối cảnh như hiện nay. Dù vậy, Thiên Chúa vẫn ban cho mỗi người những khả năng biết kết hiệp mật thiết với Ngài. Phần còn lại chính là nơi bản thân mỗi người sống đời thánh hiến.
Người tu sĩ cần có một đức tin tinh tuyền không quá dính bén với thực tại trần gian (đến mức quên Chúa và đánh mất chính mình). Nhờ đó có thể thấy được một thực tại siêu nhiên vượt qua được những yếu đuối để hướng đến, trung thành và thuộc trọn về Chúa vì: “Ngài là Chúa con thờ, ngoài Chúa ra đâu là hạnh phúc. Phần tuyệt hảo may mắn đã về con, vâng, gia nghiệp ấy làm con thỏa mãn” (Tv 15, 2.6). Chính tác giả Thánh vịnh đã tìm thấy trong Thiên Chúa một sự sung mãn không gì sánh bằng, đến độ mọi sự khác-dù hấp dẫn đến đâu- cũng trở nên nhạt nhòa trước “phần gia nghiệp” là chính Chúa. Đây không phải là một lời tuyên xưng lý thuyết, mà là hoa trái của một kinh nghiệm thiêng liêng sâu xa: khi tâm hồn thực sự cảm nếm được Chúa, mọi thứ khác tự nhiên trở nên thứ yếu.
Với xác tín mạnh mẽ ấy, cho dù hành trình theo Chúa với nhiều thách đố, người tu sĩ vẫn có được sự mạnh mẽ, dẻo dai và thanh thoát để chinh phục. Dĩ nhiên không thể cậy vào sức riêng mình mà phải tin tưởng vào ơn Chúa và hết lòng hết sức cộng tác phận mình vào đó. Thánh Phaolô đã diễn tả điều này cách mạnh mẽ: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi.” (Gl 2, 20). Đây chính là bí quyết của mọi lời đáp trả bền vững: không phải một nỗ lực đơn độc của con người, nhưng là để cho chính Đức Kitô sống, hành động và yêu thương qua chính bản thân của người tu sĩ.
Nhưng đóng góp đó là gì? Đó là trọn vẹn con tim, làm trống rỗng tâm hồn để Chúa chiếm trọn. Bởi vì quá nhiều dính bén và “hành trang” lỉnh kỉnh sẽ là lực cản, trì kéo người môn đệ không thể vươn lên và dễ dàng bỏ cuộc. Chính Chúa Giêsu đã đặt ra một đòi hỏi triệt để cho những ai muốn theo ngài: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo.” (Lc 9, 23). Từ bỏ ở đây không mang tính tiêu cực, nhưng là điều kiện cần thiết để tâm hồn được nhẹ nhàng, thanh thoát, đủ sức bước đi trên con đường hẹp dẫn đến sự sống.
Hình ảnh người thanh niên giàu có trong Tin mừng Mát thêu là một lời cảnh tỉnh sâu sắc cho vấn đề này. Anh đã đến với Chúa Giêsu với khao khát nên trọn lành, nhưng khi nghe lời mời gọi ‘hãy đi bán tài sản... rồi đến theo ta’, anh đã ‘buồn rầu bỏ đi, vì anh ta có nhiều của cải’ (x. Mt 19, 21-22). Của cải ở đây không nhất thiết là tiền bạc, mà có thể là bất cứ điều gì con người bám víu quá chặt -một thói quen, một nỗi sợ, một hình ảnh về chính mình- khiến con tim không còn chỗ trống để Thiên Chúa chiếm ngự trọn vẹn.
Đức Giáo hoàng Phanxicô cũng nhắc nhở rằng nên thánh không phải là thành quả của nỗ lực riêng, mà là “một món quà của Chúa Thánh Thần”, và điều cần thiết nơi con người chỉ là một tâm hồn rộng mở, sẵn sàng để cho ân sủng hoạt động (x. G.E, số 15). Chính vì thế, lời đáp trả của người sống đời thánh hiến không hệ tại ở việc làm được nhiều hay ít, nhưng ở mức độ trống rỗng và tự do nội tâm mà mỗi người dám để cho Thiên Chúa lấp đầy. Càng vơi bớt những “hành trang” không cần thiết, tâm hồn càng nhẹ nhàng để cất bước, càng có khả năng để thuộc trọn về Đấng mà mình đã chọn làm gia nghiệp duy nhất của đời mình.
5. Sống phục vụ
Bước vào đời sống thánh hiến, mỗi người đều có những khởi điểm và động lực khác nhau. Đời tu là một tiến trình hoàn thiện bản thân mỗi ngày trong các mối tương quan, lối suy nghĩ, cái nhìn, đón nhận những vui buồn… Khởi đầu và đích điểm cho ơn gọi đời thánh hiến chính là dâng mình theo ý Chúa muốn và để cho ý Chúa được thể hiện trong cuộc đời mỗi người qua sứ mạng phục vụ được trao. Ý nghĩa đời tu là gì nếu không phải là phục vụ Chúa và anh chị em? Đó chẳng phải là con đường Chúa đã đi, đã sống và Người cũng muốn những môn đệ của Người cũng tiếp bước theo sao? “Thầy sống giữa anh em như một người phục vụ” (Lc 22, 27). Chính cử chỉ rửa chân cho các môn đệ trong bữa tiệc ly là hình ảnh sống động nhất cho tinh thần ấy: “Nếu Thầy là Chúa, là Thầy, mà còn rửa chân cho anh em, thì anh em cũng phải rửa chân cho nhau.” (Ga 13, 14). Đấng là Thiên Chúa đã cúi xuống thấp nhất để phục vụ nhân loại- đó không chỉ là một bài học luân lý, mà là chính căn tính của Thiên Chúa được mặc khải: Thiên Chúa là Đấng phục vụ, và ai muốn nên giống Ngài cũng phải bước đi trên chính con đường ấy.
Tuy nhiên, không thiếu những “môn đệ của Đức Giêsu” lại thích đi nẻo đường khác; chỉ muốn được phục vụ; đòi hỏi người khác cung phụng mình; dùng vật chất xây đắp thành quách để hưởng thụ… Chính các tông đồ ngày xưa cũng đã từng rơi vào cơn cám dỗ này, khi Giacôbê và Gioan xin được ngồi bên tả bên hữu trong vinh quang của Chúa. Chúa Giêsu đã thẳng thắn sửa dạy: “Nhưng giữa anh em thì không được như vậy: ai muốn làm lớn giữa anh em thì phải làm người phục vụ anh em; ai muốn làm đầu anh em thì phải làm đầy tớ mọi người.” (Mc 10, 43-44). Lời ấy vẫn còn vang vọng cho đến hôm nay, như một lời cảnh tỉnh thường xuyên cho những ai bước theo Chúa trong đời thánh hiến: chức vụ, vai trò, trách nhiệm được trao không phải để thống trị, nhưng để phục vụ nhiều hơn.
Thiết nghĩ, người tu sĩ cần luôn nhắc nhớ chính mình về con đường mình đã và đang lựa chọn đồng thời xin ơn Chúa trợ lực hầu có thể có được, nuôi dưỡng và phát triển tinh thần phục vụ vô vị lợi, tinh thần tông đồ sẵn sàng xả thân vì tha nhân, để mỗi ngày trở nên một dấu chỉ sống động của một Đức Giêsu đang cần mẫn phục vụ con người.
Đời sống thánh hiến chỉ thực sự có ý nghĩa khi được sống như một sự “nên đồng hình đồng dạng với Đức Kitô”, đặc biệt là Đức Kitô trong tư cách là người tôi tớ phục vụ (x. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Tông Huấn Vita Consecrata, số 75). Không có sự đồng hình đồng dạng nào trọn vẹn nếu thiếu đi chiều kích phục vụ vô vị lợi này.
“Thượng Đế, đây lời tôi cầu nguyện. Xin tận diệt, tận diệt trong tôi mọi biển lận tầm thường. Xin cho tôi sức mạnh tràn trề để âu yếm dâng mình theo ý Ngài muốn” (Rabinadrantht Tagore, Lời dâng 36, bản dịch Việt ngữ của Đỗ Khánh Hoan). Lời cầu nguyện này, dù không xuất phát từ một tác giả Kitô giáo, lại diễn tả một cách sâu sắc tâm tình mà mỗi người sống đời thánh hiến cần có: khát khao được giải thoát khỏi sự nhỏ nhen, tính toán, ích kỷ, để có thể dâng hiến trọn vẹn trong tự do và tình yêu. Bởi lẽ, phục vụ đích thực không phải là gánh nặng phải chịu đựng, mà là hoa trái tự nhiên của một tình yêu đã được biến đổi bởi chính Đấng mà mình bước theo. Theo Thánh Gioan Phaolô II, những người sống đời thánh hiến được ‘thánh hiến và sai vào thế gian để noi gương Đức Kitô và tiếp tục sứ mạng của Người’. Vì thế, đời sống thánh hiến tự bản chất là một sứ vụ và có nhiệm vụ làm cho Đức Kitô hiện diện trong thế giới qua chứng tá đời sống (x. Vita Consecrata, 72). Chính khi biết quên mình để phục vụ, người sống đời thánh hiến mới thực sự tìm lại được chính mình- không phải trong sự chiếm hữu, nhưng trong sự trao ban trọn vẹn, theo gương của Đấng đã đến: “…không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ và hiến dâng mạng sống làm giá chuộc muôn người” ( Mt 20, 28).
***
Con người thời đại ngày nay đang bị khủng hoảng về căn tính của mình, cơn khủng hoảng ấy cũng là thách đố của người sống đời thánh hiến hôm nay. Nhìn lại những suy tư vừa qua-từ những giằng co nội tâm, những thử thách trong đời sống cộng đoàn, cơn cám dỗ của sự vô cảm, áp lực của một xã hội đề cao thành công tức thời, cho đến đòi hỏi phải làm trống rỗng chính mình để sống phục vụ vô vị lợi- tất cả đều quy về một điểm chung: người sống đời thánh hiến hôm nay được mời gọi không phải để trốn chạy thách đố, nhưng để đối diện và biến thách đố thành cơ hội lớn lên trong đức tin. Do đó, người tu sĩ phải sống trong và với ơn thánh Chúa để có thể luôn xác tín ơn gọi, nhạy bén, thức tỉnh nhận diện ra những thách đó hầu có thể dấn thân cách nhiệt thành: nhiệt thành xây dựng cộng đoàn; nhiệt thành xây dựng nước Chúa ngay hôm nay và ở đây; nhiệt thành để làm tươi mới những tâm hồn ủ rũ héo tàn; nhiệt thành để khơi lên ngọn lửa còn ẩn giấu nơi tâm hồn anh chị em chung quan và nhiệt thành để bước theo Chúa. Đức Giáo hoàng Phanxicô, trong Thông điệp Evangelii Gaudium, đã mời gọi mọi Kitô hữu hãy là những “môn đệ truyền giáo” mang trong mình “niềm vui của Tin mừng” (số 1), một niềm vui không đến từ việc phủ nhận thực tại khó khăn, nhưng từ xác tín rằng Thiên Chúa vẫn đang hoạt động ngay giữa những thách đố ấy. Chính niềm vui ấy là ngọn lửa nội tâm giúp người sống thánh hiến không chùn bước trước bóng tối của thời đại, nhưng biến những bóng tối ấy thành cơ hội để ánh sáng Tin mừng được chiếu tỏ rạng ngời hơn.
Khi ấy người sống đời thánh hiến sẽ tỏa sáng những tia nắng sáng ngời xuyên qua bức màn đen dày đặc là những thách đố. Như chính Chúa Giêsu đã nói với các môn đệ: “Chính anh em là ánh sáng cho trần gian….ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời.” (Mt 5, 14.16). Ánh sáng ấy không phải là thứ ánh sáng tự tạo, nhưng là ánh sáng của chính Đức Kitô được phản chiếu qua một đời sống dám đối diện, dám phản tỉnh, dám phục vụ và dám yêu thương giữa muôn vàn giới hạn của phận người.
Đời thánh hiến luôn là một lời mời gọi nhập cuộc. Giữa một thế giới đang khủng hoảng về căn tính, người sống đời thánh hiến lại càng được mời gọi trở nên một căn tính rõ ràng và vững chắc: căn tính của người đã gặp được Đức Kitô và không còn muốn sống cho ai khác ngoài Người. Đó không phải là một căn tính tĩnh tại, được xác lập một lần cho mãi mãi, nhưng là một căn tính được tôi luyện mỗi ngày qua chính những thách đố- thách đố với bản thân, với cộng đoàn, với thời đại, và cả với chính ơn gọi phục vụ của mình.
Tôi còn e ngại điều gì? Tại sao chưa lên đường? Thánh Phaolô, sau bao nhiêu gian truân thử thách trên hành trình tông đồ, đã để lại một lời xác tín mạnh mẽ: “Tôi đã đấu trong cuộc thi đấu cao đẹp, đã chạy hết chặng đường, đã giữ vững niềm tin.” (2 Tm 4, 7). Đó không phải là lời của một người chưa từng gặp thách đố, nhưng chính là lời của một người đã dám đối diện với mọi thách đố bằng một tình yêu mạnh hơn mọi sợ hãi. Ước gì mỗi người sống đời thánh hiến hôm nay, khi nhận diện rõ những thách đố của thời đại mình, cũng tìm được nơi chính những thách đố ấy một lời mời gọi mới mẻ để lên đường- không phải bằng sức riêng, nhưng bằng chính sức mạnh của Đấng đã gọi mình từ thuở ban đầu, và vẫn đang tiếp tục đồng hành cho đến ngày viên mãn. Duc in altum!