Khi đau khổ trở thành ánh sáng mặc khải
nơi Đức Kitô chịu đóng đinh”
(Deus Caritas Est, 12)
Có những nỗi đau không mang hình hài rõ rệt, không bật thành tiếng, nhưng lặng lẽ thấm sâu và nặng trĩu trong lòng người. Có những đêm dài trôi qua mà không một lời giải thích, chỉ còn lại sự im lặng kéo dài như vô tận. Và có những biến cố bất ngờ ập đến, khiến con người chững lại, bối rối và tự hỏi: Thiên Chúa ở đâu trong tất cả những điều này? Nhưng sâu hơn cả những câu hỏi ấy, là một thao thức âm thầm khó gọi tên: nếu Thiên Chúa là Tình Yêu, tại sao con đường dẫn đến Ngài lại đi ngang qua thập giá?
Chúng ta quen tìm Thiên Chúa trong những gì sáng sủa: trong thành công, trong bình an, hay trong những điều tốt đẹp. Nhưng trang Tin Mừng hôm nay (x. Ga 8, 21-30) lại dẫn chúng ta đến một nơi hoàn toàn khác, đó chính là thập giá. Không phải như một thất bại cần tránh, nhưng như một nơi cần phải đi qua. Và chính tại đó, một mặc khải bất ngờ được mở ra, đó là Thiên Chúa không vắng mặt trong đau khổ, nhưng Ngài luôn hiện diện ở chính trung tâm của nó: “Khi các ông giương cao Con Người lên, bấy giờ các ông sẽ biết là Tôi Hằng Hữu” (Ga 8,28) . Một lời nói tưởng chừng như nghịch lý. Làm sao một con người bị treo lên, bị nhục hình, bị loại bỏ, lại có thể là nơi tỏ lộ căn tính thần linh? Theo cái nhìn tự nhiên, thập giá là dấu chấm hết. Là sự thất bại của một lý tưởng. Là bằng chứng của sự yếu đuối. Nhưng trong cái nhìn của Đức Giêsu, thập giá lại là giờ của sự tỏ mình.
Không phải khi Ngài làm phép lạ, cũng không phải khi đám đông tung hô. Nhưng là khi Ngài bị treo lên. Chính lúc đó, con người mới thực sự thấy Thiên Chúa là ai. Bởi vì Thiên Chúa không tỏ mình như quyền lực áp đảo, nhưng như tình yêu tự hiến. Như Đức Giáo hoàng Benedictô XVI đã nói: “Tình yêu của Thiên Chúa được biểu lộ trọn vẹn nơi Đức Kitô chịu đóng đinh” (Deus Caritas Est, 12) . Không phải trong một ý niệm trừu tượng, nhưng trong một thân xác bị trao nộp. Không phải trong lời nói, nhưng trong chính sự hiến mình đến tận cùng. Thập giá, vì thế, không chỉ là nơi của đau khổ, nhưng thập giá còn là nơi tình yêu được đẩy đến giới hạn cuối cùng. Và chính ở đó, một ánh sáng mới được thắp lên.
Chúng ta thường nghĩ rằng ánh sáng phải xua tan bóng tối. Nhưng ánh sáng của Thiên Chúa không hoạt động như vậy. Vì rằng, đức tin không loại bỏ mọi bóng tối, nhưng soi sáng con đường ngay trong đêm tối. Nghĩa là, ánh sáng của Thiên Chúa không làm cho đau khổ biến mất, nhưng biến đổi ý nghĩa của đau khổ. Đau khổ, khi không có Thiên Chúa, sẽ trở nên vô nghĩa. Nhưng đau khổ, khi được kết hiệp với thập giá, sẽ trở thành một con đường, đó chính là con đường dẫn vào mầu nhiệm. Bởi vì trên thập giá, Đức Giêsu không chỉ chịu đau, mà Ngài còn yêu trong đau khổ. Và đó là điều làm thay đổi tất cả.
Có lẽ điều làm chúng ta sợ không phải là đau khổ, nhưng là cảm giác bị bỏ rơi trong đau khổ. Một nỗi cô đơn không lời. Một khoảng trống không ai chạm tới được. Nhưng thập giá nói với chúng ta một điều khác, đó là không có đau khổ nào mà Thiên Chúa chưa từng bước vào. Ngài không đứng từ xa để quan sát, và Ngài cũng không đưa ra những lời giải thích từ bên ngoài. Nhưng Ngài bước vào, mang lấy, và ở lại. Như Công Đồng Vaticanô II đã khẳng định: “Con Thiên Chúa đã kết hợp, theo một cách nào đó, với mỗi con người” (Gaudium et Spes, 22). Và sự kết hợp ấy đạt đến đỉnh cao trên thập giá, nơi mọi nỗi đau của nhân loại được chạm đến.
Vì thế, khi đứng trước thập giá, chúng ta không chỉ thấy một người bị đóng đinh, mà chúng ta còn thấy một Thiên Chúa đã chọn không cứu chúng ta bằng cách tránh đau khổ, nhưng bằng cách đi vào đau khổ. Đó là một sự lựa chọn khó hiểu. Nhưng cũng chính sự khó hiểu ấy là nơi đức tin được sinh ra. Bởi vì, tin không phải là hiểu hết, nhưng là dám bước vào một mầu nhiệm vượt quá lý trí. Như Đức Thánh Cha Bênêdíctô XVI dạy: “Ai có niềm hy vọng thì sẽ sống khác” (Spe Salvi, 2). Người có hy vọng không phải là người không gặp đau khổ, nhưng là người biết rằng đau khổ không phải là tiếng nói cuối cùng. Thập giá không kết thúc ở thập giá. Nhưng để đi đến ánh sáng phục sinh, con người phải dám dừng lại đủ lâu dưới chân thập giá. Phải dám nhìn, phải dám ở lại, và phải dám để trái tim của mình được chạm đến.
Có những đau khổ trong đời mà chúng ta không thể giải thích. Có những thập giá mà chúng ta cũng không thể tránh. Nhưng có lẽ, chúng ta có thể chọn cách mang lấy chúng. Không phải như một gánh nặng vô nghĩa, nhưng như một nơi gặp gỡ. Gặp gỡ một Thiên Chúa không xa lạ, nhưng rất gần. Gần đến mức ở trong chính vết thương của chúng ta. Và rồi, từ nơi tưởng như tối tăm nhất, một ánh sáng rất nhỏ bắt đầu xuất hiện: ánh sáng của một niềm tin không còn dựa trên cảm xúc, nhưng trên sự xác tín rằng Thiên Chúa đang ở đây. Không phải ở ngoài thập giá, nhưng ở trong thập giá. Không phải sau đau khổ, nhưng ngay giữa đau khổ. Và khi dám ở lại trong ánh sáng mong manh ấy, chúng ta sẽ dần nhận ra điều mà Chúa Giêsu đã nói: “Khi các ông giương cao Con Người lên, bấy giờ các ông sẽ biết…”
Biết không phải bằng lý trí, nhưng bằng một kinh nghiệm nội tâm sâu xa rằng nơi tưởng chừng như là kết thúc, lại chính là nơi Thiên Chúa bắt đầu. Và có lẽ, đến một ngày nào đó, khi nhìn lại hành trình của đời mình, chúng ta sẽ nhận ra rằng chính những thập giá mà chúng ta đã từng muốn trốn tránh, lại là nơi chúng ta đã gặp Thiên Chúa gần nhất. Không phải trong vinh quang rực rỡ, nhưng trong một tình yêu âm thầm, bền bỉ, một tình yêu không bao giờ rút lui trước đau khổ, và không bao giờ buông bỏ con người.