--- Lời mời gọi tỉnh thức và kiên vững ---
mà là phép thử của đức tin.
Và ai kiên trì, người ấy sẽ được cứu
Có những trang Tin Mừng khiến chúng ta dễ xúc động, dễ cảm mến, và dễ tìm được sự an ủi. Nhưng cũng có những trang Tin Mừng khiến cho lòng dạ của chúng ta chùng xuống, đầy những hình ảnh đổ nát, biến động, những cuộc bách hại và những điều vượt quá sức tưởng tượng của con người. Trang Tin Mừng hôm nay (x. Lc 21, 20-28) thuộc về loại thứ hai. Nới đó, Chúa Giêsu nói về những ngày khốc hại của Giêrusalem, về cơn khốn khổ cùng cực trên mặt đất, về những điềm lạ trên mặt trời, mặt trăng và các vì sao, và về những nỗi hoang mang khiến người ta sợ đến hồn xiêu phách lạc. Những lời ấy, đọc lên, nghe như tiếng chuông của vũ trụ, nhắc con người về sự thật rằng mọi sự rồi sẽ qua đi, và chỉ có Thiên Chúa mới là Đấng trường tồn. Nhưng đằng sau những lời như vạch ra kết thúc của thế giới này, Chúa Giêsu lại mở ra một chân trời hy vọng: “Khi những biến cố ấy bắt đầu xảy ra, anh em hãy đứng thẳng và ngẩng đầu lên, vì anh em sắp được cứu chuộc” (Lc 21,28). Đó chính là những biến động cuối thời. Và giữa mọi biến động ấy, Chúa không muốn chúng ta sợ hãi, nhưng Ngài muốn chúng ta tỉnh thức và kiên vững.
Khi nghe nói đến “điềm lạ trên trời”, “biển gào sóng thét”, “động đất lớn”, “chiến tranh”, hay “dịch bệnh”, … chúng ta có cảm giác như đang đọc những dòng tin tức của chính thời đại ngày nay. Lịch sử nhân loại đã đi qua bao biến cố: quân đội bao vây thành thánh Giêrusalem năm 70 sau Công Nguyên, những cuộc chiến tranh thế giới, những trận thiên tai cuồng nộ, đại dịch toàn cầu, hay những xung đột giữa các dân tộc, những xã hội tan rã, … Nhưng quan trọng hơn cả, những biến động ấy cũng diễn ra trong chính mỗi người chúng ta. Có những cơn “động đất” nơi tâm hồn mình khi niềm tin bị lung lay. Cũng có những mùa “biển gào sóng thét” khi cuộc đời gặp bão tố: mất mát người thân, đổ vỡ tương quan, thất bại trong công việc. Và cũng có những lúc cả bầu trời trong lòng tối sầm lại, như mặt trời bị che khuất, hay mặt trăng không còn sáng nữa.
Nói đến “cuối thời”, Chúa Giêsu không chỉ nói về dấu chấm hết của vũ trụ, mà Ngài còn nói về những lúc con người đứng trước ngã rẽ sinh – tử, hy vọng – thất vọng, tin – không tin. Chúa cho phép chúng ta đi qua các biến động ấy, không phải để hủy diệt chúng ta, nhưng để thanh lọc tâm hồn, để lột bỏ những điều không cần thiết, và để đưa chúng ta trở về với điều cốt yếu, đó chính là: Thiên Chúa là nền tảng duy nhất không bao giờ đổi thay.
Khi Chúa Giêsu nói về Giêrusalem, Ngài không chỉ nói về một thành phố lịch sử, mà còn nói đến căn tính sâu xa nhất của con người. Giêrusalem là thành thánh, là nơi Thiên Chúa hiện diện; nhưng cũng là nơi có thể bị đôi chân con người ruồng bỏ, nơi bị ngoại bang giày xéo, và cũng là nơi niềm tin có thể trở nên trống rỗng. Giêrusalem bên ngoài bị vây hãm, nhưng Giêrusalem nội tâm của mỗi người chúng ta cũng có thể bị vây hãm bởi những sự sợ hãi, bởi những lo lắng, hay bởi những cám dỗ, hay bởi những lời mời gọi giả dối mang danh “thời đại mới”, và cũng có thể bởi những tư tưởng làm cho đức tin của chúng ta cạn kiệt. Có khi “thành thánh nội tâm” bị kẻ thù xâm chiếm mà chúng ta không biết. Cũng có khi nó bị phá hủy từng chút một bởi những quyết định sai lầm. Và cũng có khi chúng ta chạy theo thế gian đến mức tâm hồn trở nên hoang tàn mà chúng ta không còn nhận ra. Chúa Giêsu nói rằng sẽ có lúc “không còn tảng đá nào trên tảng đá nào” (x. Lc 21,6). Lời này mạnh mẽ nhưng cũng thật cần thiết. Bởi đôi khi, để xây lại một đời sống đức tin vững chắc hơn, Chúa phải phá đi những gì loang lổ, mục rỗng, chắp vá. Đôi khi, để chúng ta nhận ra đâu là điều bất biến, Chúa cho những điều tạm bợ đổ xuống. Vì vậy, những biến động cuối thời không chỉ là chuyện của vũ trụ, mà còn là chuyện tái thiết nội tâm.
Chúa Giêsu cảnh báo: “Anh em hãy coi chừng kẻo bị lừa gạt” (Lc 21,8). Trong một thế giới nhiễu nhương, đây là lời cảnh báo rất thời sự. Có những điều “nhân danh Chúa” nhưng không đến từ Chúa. Có những lời hứa hẹn “thiêng liêng” nhưng được thúc đẩy bằng sự sợ hãi và kích động. Có những phong trào rầm rộ nhưng làm linh hồn trống rỗng. Cũng có những thứ mang dáng vẻ tôn giáo nhưng đánh cắp đi tự do nội tâm. Thời nào cũng có những người “mạo danh Thầy mà đến”, thời nào cũng có những thông điệp khiến người ta hoang mang. Càng gần “cuối thời”, những tiếng ồn càng tăng, và cần phân định hơn bao giờ hết. Chúa Giêsu dạy chúng ta tỉnh thức, nhưng không phải thứ tỉnh thức bị ám ảnh hay hoảng loạn. Nhưng đó là sự tỉnh thức để giữ lòng bình an, tỉnh thức để không chạy theo đám đông, không để sợ hãi làm méo mó chân lý, hay không bị cuốn bởi những làn sóng cảm tính, nhưng luôn nhìn các biến cố trong ánh sáng của Lời Chúa. Như vậy, tỉnh thức để thấy Chúa đang hành động trong mọi sự, kể cả trong những biến động tưởng chừng như hủy diệt.
Khi nói về những biến cố kinh hoàng, Cháu Giêsu không hề bi quan. Ngược lại, Ngài mời gọi một thái độ rất lạ: “Khi những biến cố ấy bắt đầu xảy ra, anh em hãy đứng thẳng và ngẩng đầu lên”. Đây là một lệnh truyền của hy vọng. Đứng thẳng, nghĩa là không cúi đầu trước sợ hãi. Ngẩng đầu lên, nghĩa là nhìn vào Đấng đã đến cứu chuộc mình. Là một người Kitô hữu, chúng ta không được tránh né mọi sự, nhưng chúng ta phải mang trong lòng mình một niềm hy vọng. Vì vậy, chúng ta không phải sợ hãi, nhưng hy vọng, không phải hoảng loạn, nhưng bình an, và không phải trốn chạy, nhưng kiên trì.
Chúa Giêsu còn nói: “Nơi anh em, một sợi tóc cũng không bị mất”. Một sợi tóc, điều nhỏ bé và dễ rơi rụng nhất, nhưng cũng được Thiên Chúa gìn giữ. Điều đó nghĩa là không biến cố nào, dù lớn đến đâu, thoát khỏi bàn tay quan phòng của Thiên Chúa. Là người Kitô hữu, chúng ta không tin vào sự ngẫu nhiên mù lòa. Nhưng chúng ta tin vào một Thiên Chúa đi trước, ở bên, và bước sau từng biến động của đời mình.
“Đứng thẳng và ngẩng đầu lên” không chỉ là một cử chỉ, nhưng đó còn là linh đạo sống giữa những biến động.
(1) Đứng thẳng trong sự thật: Không cúi mình trước dối trá, hay không đánh mất giá trị Tin Mừng để được yên ổn, và không thỏa hiệp với điều sai trái. (2) Ngẩng đầu lên trong hy vọng: Không để những tin dữ bóp nghẹt niềm vui sống đạo, cũng không để bóng tối che mờ niềm tin, và cũng không để sự thay đổi của thế giới biến mình thành kẻ mất hướng. (3) Đứng thẳng trong cầu nguyện: Người cầu nguyện là người không bao giờ sụp đổ hoàn toàn. Lời cầu nguyện, dù bé nhỏ nhất, cũng cắm rễ vào điều vĩnh cửu. (4) Ngẩng đầu lên để chờ Đấng đến: Không phải chờ đợi với nỗi sợ, nhưng với niềm trông cậy. Không phải đón chờ phán xét, nhưng đón chờ tình yêu viên mãn. Đứng thẳng và ngẩng đầu lên: đó chính là tư thế của người tín hữu trong thời cuối cùng.
Câu cuối trang Tin Mừng là điểm sáng nhất: “Vì anh em sắp được cứu chuộc” (Lc 21,26). Tất cả những biến động mà Chúa nói đến không phải để khiến chúng ta khiếp đảm, nhưng để đưa chúng ta đến gần hơn với cuộc giải phóng cuối cùng. Thiên Chúa không để thế giới đi vào hỗn loạn mà không có cứu cánh. Cơn đau của lịch sử không phải là đau của chết chóc, mà là đau của sự sinh nở. Chúa không muốn chúng ta nhìn thế giới như một căn nhà sắp sụp, nhưng như một mảnh đất chuẩn bị cho một Trời Mới Đất Mới. Điều quan trọng không phải là biết “khi nào”, mà là biết mình đang sống thế nào. Không phải đếm ngày, nhưng sống trọn từng ngày, Cũng không phải lo lắng, nhưng trung thành. Và cũng không phải sợ hãi, nhưng yêu thương.
Như vậy, Chúa mời gọi chúng ta tỉnh thức để không bị lừa gạt. Kiên vững để không ngã quỵ. Hy vọng để nhìn mọi biến động bằng ánh sáng của Thiên Chúa. “Biến động cuối thời” không phải là kết thúc của đức tin, mà là phép thử của đức tin. Và ai kiên trì, người ấy sẽ được cứu. Không phải vì chúng ta mạnh, nhưng vì Chúa không bao giờ buông tay chúng ta. Không phải vì chúng ta đủ khôn ngoan, nhưng vì Chúa là Đấng dẫn dắt. Cũng không phải vì chúng ta biết trước tương lai, nhưng vì chúng ta tin rằng Đấng nắm giữ tương lai là Cha yêu thương.
Giữa thế giới luôn thay đổi, giữa lòng người vốn dễ biến động, giữa những đe doạ, thử thách và mất mát, Tin Mừng vẫn vang lên lời ấy: “Đừng sợ. Hãy đứng thẳng. Hãy ngẩng đầu lên”. Không phải vì chúng ta đủ sức, mà vì Đấng Cứu Chuộc đang đến gần. Không phải vì các biến cố bớt khốc liệt, mà vì Chúa ở giữa những biến cố ấy. Cũng không phải vì thế giới bớt mong manh, mà vì Thiên Chúa vẫn trung tín cho đến cùng. Và đó là tất cả lý do để chúng ta sống, không phải bằng sợ hãi, nhưng bằng niềm hy vọng không ai có thể cướp đi.