“Những người đang sống trong những tình trạng hôn nhân không hợp thức và cả những trường hợp tự tử, thông thường không nên bị từ chối việc cử hành phụng vụ an táng. Việc từ chối như thế rất dễ gây hiểu lầm và để lại những tổn thương không cần thiết cho gia quyến”.
Cha Edward McNamara, Linh mục Dòng Đạo Binh Chúa Kitô, Giáo sư Phụng Vụ và Thần học Bí tích, Giám đốc Học Viện Scerdos tại trường đại học Giáo hoàng Regina Apostolorum đã trả lời câu hỏi.
HỎI: Nếu có một Kitô hữu đạo Công giáo đã nhiều năm không tham dự Thánh lễ và xưng tội, có lợi ích gì cho người này khi có Thánh lễ an táng theo nghi thức Công giáo sau khi chết không? Ngoài ra, đối với một người Công giáo thực hành đức tin, tham dự Thánh lễ và xưng tội thường xuyên, liệu có sai lầm không nếu người đó quyết định trước không tổ chức Thánh lễ an táng Kitô giáo sau khi chết? T.B., Courtenay, British Columbia
THƯA: Chúng ta có hai tình huống gần như đối lập nhau.
Trường hợp thứ nhất liên quan đến những trường hợp mà một người Công giáo, đã chịu phép rửa tội có thể bị từ chối cử hành Thánh lễ an táng. Đây là một hành động công khai của Giáo hội, trong đó Giáo hội cầu nguyện cho người đã khuất bằng tên của họ. Thánh lễ này sử dụng các công thức có trong Sách Lễ Rôma và nghi thức an táng. Một số công thức này có thể được sử dụng ngay cả khi thi hài người quá cố không có mặt.
Do tính chất công khai của lời cầu nguyện phụng vụ của Giáo hội cho linh hồn người đã khuất, có một số trường hợp cụ thể mà Giáo Luật yêu cầu phải từ chối cử hành Thánh lễ an táng.
Điều 1184-1185 quy định:
Điều 1184
§1. Nếu không tỏ dấu hiệu ăn năn nào trước khi chết, những người sau đây phải bị từ chối có Thánh lễ an táng theo nghi thức tôn giáo:
- 1.1 Những người bội giáo, dị giáo và ly giáo;
- 1.2 Những người chọn hỏa táng thi thể của họ vì những lý do trái ngược với đức tin Kitô giáo;
- 1.3 Những người phạm tội công khai khác, không thể được cử hành Thánh lễ an táng theo nghi thức tôn giáo vì sẽ gây xôn xao công khai cho các tín hữu.
§2. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào xảy ra, phải tham khảo ý kiến của Giám mục địa phương và phải tuân theo quyết định của ngài.
Điều 1185. Bất kỳ Thánh lễ an táng nào cũng phải bị từ chối đối với người không được phép có Thánh lễ an táng theo nghi thức tôn giáo.
Trên thực tế, những hạn chế này hiếm khi được áp dụng. Một phần là vì nhiều tội nhân đã thể hiện dấu hiệu ăn năn trước khi chết. Hơn nữa, lòng thương xót của Thiên Chúa tồn tại mãi mãi, và chúng ta không thể biết được tình trạng nội tâm của một người trước khi chết, trước mặt Thiên Chúa. Như câu tục ngữ xưa đã nói: “Từ yên ngựa xuống đất, tìm kiếm sự tha thứ, và được tha thứ.”
Các điều luật trên cũng có thể được diễn giải theo một số cách. Trong số 1184 §1, “tai tiếng” có nghĩa là được công khai biết đến. Do đó, một người đã từ bỏ đức tin và gia nhập một nhóm khác sẽ bị từ chối Thánh lễ an táng; một người nuôi dưỡng những nghi ngờ hoặc bất đồng riêng tư sẽ không bị từ chối.
Những trường hợp chọn hỏa táng vì lý do trái với đức tin là cực kỳ hiếm và khó chứng minh.
Tuy nhiên, có thể có một số tình huống hiện đại; ví dụ, một người, dù không chính thức từ bỏ Giáo hội, vẫn dấn thân vào những giáo lý bí truyền luân hồi. Nếu hỏa táng được chọn một cách rõ ràng để nhấn mạnh niềm tin này, thì có thể có lý do để từ chối Thánh lễ an táng.
Những tình huống khó giải thích nhất là những tình huống trong số 1184 §1.3. Nhiều chuyên gia Giáo luật cho rằng để từ chối Thánh lễ an táng, người đó phải được biết rõ, là đang sống trong tình trạng tội trọng, đến mức việc tổ chức Thánh lễ an táng theo nghi thức Giáo hội sẽ gây ra tai tiếng.
Ví dụ, tại nước Ý, một số thành viên đứng đầu của các tổ chức tội phạm, bị kết án và phải chịu án tù chung thân, vì gây ra cái chết của nhiều người vô tội, đã bị từ chối Thánh lễ an táng công khai, để ngăn chặn mọi sự tôn vinh hoặc thể hiện quyền lực của các tổ chức này.
Xin lưu ý rằng, điều này không ngụ ý bất kỳ sự phán xét nào của Giáo hội về tình trạng tâm hồn của những người này. Họ có thể đã ăn năn tội lỗi và chết trong sự tha thứ của Thiên Chúa. Việc từ chối Thánh lễ an táng là do tính chất công khai của Thánh lễ an táng và nguy cơ gây tai tiếng.
Với những điều trên, có thể nói rằng, hầu hết người Công giáo đều có thể cử hành Thánh lễ an táng. Ngay cả khi một người Công giáo đã không còn tham dự Thánh lễ nhiều năm, Giáo hội vẫn có thể cầu nguyện cho linh hồn đó được an nghỉ trong bàn tay yêu thương của Thiên Chúa.
Có thể nói, điều tương tự đối với các tình huống khác của tội lỗi thường xuyên trong phạm vi riêng tư, và thông thường việc từ chối một Thánh lễ an táng theo nghi thức Kitô giáo thường là điều hiếm hoi.
Vì thế, những người kết hôn bất hợp pháp và tự tử thường không nên bị từ chối Thánh lễ an táng. Trong những trường hợp như vậy, việc từ chối Thánh lễ an táng rất có thể sẽ gây ra sự hiểu lầm không đáng có. Giáo hội cầu nguyện cho linh hồn ấy và để lại phán quyết cuối cùng cho Thiên Chúa.
Tình huống thứ hai có lẽ hiếm gặp hơn. Liệu một người Công giáo thực hành, có sai nếu họ đưa ra quyết định từ chối cử hành Thánh lễ an táng sau khi qua đời không?
Người ta cho rằng, một người Công giáo sẽ mong muốn được Giáo hội cầu nguyện cho linh hồn mình sau khi qua đời, điều này phù hợp với lối sống của họ. Tuy nhiên, không có nghĩa vụ Giáo luật nào bắt buộc họ phải xin Thánh lễ này, vì thế, khó có thể nghĩ rằng họ có lỗi.
Chỉ có lỗi trong trường hợp hiếm hoi, khi một người từ chối Thánh lễ an táng, để phủ nhận hoặc bác bỏ một khía cạnh nào đó của Giáo Lý Công giáo. Ví dụ, bác bỏ Giáo lý về hiệu quả của việc cầu nguyện cho người đã khuất. Trong trường hợp như vậy, thái độ trước đó của người đó sẽ là một lỗi lầm về mặt thiêng liêng.
Có nhiều lý do khiến một người Công giáo, có thể quyết định không tổ chức Thánh lễ an táng theo nghi thức Công giáo. Ví dụ, người đó có thể có nhiều họ hàng thân thiết không theo Công giáo, hoặc xa lánh Giáo hội, hoặc không thể rước lễ, và gặp khó khăn khi tham dự Thánh lễ. Trong những trường hợp như vậy, người đó có thể dự kiến một tang lễ đơn giản hơn để tránh những xung đột có thể xảy ra.
Người đó có thể vì lý do kinh tế và muốn giảm thiểu tối đa chi phí của lễ an táng, cũng không thể tránh khỏi. Bản thân Thánh lễ hầu như không tốn kém gì, nhưng chi phí cho quan tài và việc di chuyển thi hài có thể phát sinh thêm chi phí, và người đó có thể muốn tránh tạo thêm gánh nặng cho gia đình. Ngay cả khi không có Thánh lễ an táng Công giáo, các hình thức an táng khác, trong đó có lời cầu nguyện công khai cho người quá cố, nhưng không có thi hài, vẫn có thể được cử hành. Việc này có thể theo yêu cầu của người quá cố, hoặc theo yêu cầu của người thân.