Những tấm hình chân dung không chỉ ghi lại khuôn mặt của một người, mà còn kể lại câu chuyện đời họ qua ống kính. Có nhiều cách chụp chân dung: truyền thống, đời thường, nghệ thuật, cận cảnh, hay chân dung sinh hoạt. Mỗi bức ảnh thường được chăm chút kỹ lưỡng, thậm chí chỉnh sửa bằng các phần mềm để trở nên hoàn hảo hơn. Giữa vô vàn khuôn mặt, tôi thích đứng ngắm những bức chân dung nơi Núi Thánh Phục Sinh của Nhà Dòng. Ở đó có nhiều khuôn mặt đầy nếp nhăn, cũng có đôi khuôn mặt còn giữ được nét thanh xuân. Nhìn các bức ảnh ấy, tôi tự hỏi: những nếp nhăn kia có còn đẹp không?
Hội dòng đã đi qua mười mùa Tổng hội và đang hướng đến Tổng hội thứ mười một. Suốt chiều dài lịch sử ấy, biết bao chân dung đã viết nên câu chuyện ơn gọi trong Dòng nữ Đaminh Gò Vấp. Mỗi người là một tuyệt tác độc bản của Thiên Chúa, được đặt vào một thời gian và hoàn cảnh riêng biệt để hoàn thành sứ vụ của mình.
Có nhiều kiểu chân dung thì cũng có nhiều “ống kính”. Ngoài ống kính máy ảnh, còn có “ống kính của trái tim”. Tùy vào tuổi tác và trải nghiệm, mỗi người nhìn và ghi lại khuôn mặt tha nhân bằng một góc độ khác nhau.
Có những chân dung nhìn thẳng vào ống kính, nở nụ cười hiền hòa như đóa hoa dâng hiến giữa mùa xuân. Nụ cười ấy không chỉ hiện diện trên những khuôn mặt chưa có nếp nhăn, mà vẫn rạng rỡ nơi những gương mặt đã in hằn dấu vết năm tháng.
Người ta thường nói hoa đẹp nhất khi đang nở, đời người đẹp nhất khi còn thanh xuân, đời tu đẹp nhất khi mới khấn. Thế nhưng vẻ đẹp ấy không dừng lại ở tuổi trẻ, mà còn tiếp tục được chín muồi theo thời gian. Có người ra đi khi tuổi đời còn trẻ, để lại khuôn mặt tròn đầy trong ký ức. Có người sống trọn hành trình dài, để lại hình ảnh một gương mặt trắc ẩn, bình an và thanh thoát.
Theo năm tháng, những nếp nhăn dần xuất hiện nơi vầng trán, khóe mắt, rồi lan khắp khuôn mặt. Ban đầu chỉ là những gợn nhẹ, sau thành vết hằn sâu của thời gian. Nhưng chính những đường nét ấy lại là bản ghi âm thầm của hy sinh, trách nhiệm và lòng trung tín.
Trở lại buổi chiều đi quanh nghĩa trang, sau khi đọc kinh và thắp hương, tôi ra về với quần áo dính đầy cỏ chà may và hoa xuyến chi đã tàn. Loài hoa nhỏ bé ấy chưa từng được đem tặng hay trưng bày, nhưng vẫn sống trọn vẹn sứ mạng của mình giữa ven đường và nghĩa trang lặng lẽ. Khi cánh hoa rụng xuống, phần nhụy khô chuẩn bị cho mùa kết trái mới.
Con người cũng vậy. Mỗi nếp nhăn là dấu chỉ của một đời đã sống, đã yêu và đã dấn thân. Đó không chỉ là sự hao mòn của tuổi tác, mà là chứng tích của bao lo toan, trăn trở và hy sinh vì Giáo hội, vì Hội dòng và vì tha nhân.
Nếp nhăn của người có trách nhiệm là thao thức xây dựng cộng đoàn. Nếp nhăn của người tu sĩ là những năm tháng miệt mài với sứ vụ. Mỗi nếp nhăn là một chiến thắng thầm lặng trước giới hạn bản thân.
Trong đời sống, ta bắt gặp những khuôn mặt mang nỗi buồn, lo lắng, thậm chí rớm lệ. Họ cần được lắng nghe hơn là bị phán xét; cần một ánh nhìn cảm thông hơn là một lời nhận định vội vàng.
Ngước nhìn chân dung Chúa Giêsu chịu đóng đinh, ta thấy ánh mắt yêu thương từ Thánh giá nhìn xuống nhân loại, ánh mắt tha thứ và giao hòa. Nhìn lên Đức Mẹ, ta học nơi Mẹ sự lắng nghe, dịu dàng và vâng phục.
Có thể các bức họa không khắc họa nếp nhăn trên khuôn mặt Đức Mẹ, nhưng cuộc đời Mẹ chắc hẳn cũng in đậm những dấu vết của hy sinh và đau khổ được thánh hóa bằng tình yêu.
Ước gì khi nhìn lại bức chân dung đời mình, dù thời gian có hằn sâu bao nếp nhăn, ta vẫn nhận ra nơi đó vẻ đẹp của một đời sống trọn vẹn — một khuôn mặt ngày càng nên giống Chúa Giêsu trong yêu thương và trung tín.