--- Khi biết lui lại để Chúa được tỏ lộ ---
vì vậy, là học cách buông bỏ cái tôi
để nhường chỗ cho hành động của Thiên Chúa
Giữa dòng người đang tuôn đến, giữa những tiếng bàn tán so sánh, giữa nguy cơ bị che khuất và quên lãng, Gioan Tẩy Giả vẫn đứng vững trong một niềm vui rất khác, đó là niềm vui của người đứng sau. Đó không phải là niềm vui của kẻ thành công theo tiêu chuẩn thế gian, càng không phải là niềm vui của người được tung hô, nhưng là niềm vui thẳm sâu của người biết rõ mình là ai trước mặt Thiên Chúa, được gọi để làm gì, và đã trung thành với vai trò ấy đến cùng.
Trang Tin Mừng hôm nay (x. Ga 3,22–30) mở ra một khung cảnh rất “con người”. Các môn đệ của Gioan lo lắng, thậm chí phảng phất ghen tị, khi thấy Đức Giêsu ngày càng thu hút đám đông: “Thưa Thầy, Đấng đã ở với Thầy bên kia sông Giođan, Đấng mà Thầy đã làm chứng, nay cũng đang làm phép rửa, và thiên hạ đều đến với Người” (Ga 3,26). Trong cái nhìn tự nhiên, đây là dấu hiệu của thất bại, của sự thua thiệt, của nguy cơ bị thay thế. Nhưng trong cái nhìn của đức tin, Gioan lại nhận ra đây chính là giờ phút viên mãn của sứ mạng. Điều ông chờ đợi bấy lâu nay không phải là sự lớn mạnh của mình, mà là sự xuất hiện trọn vẹn của Đấng Mêsia. Chính vì thế, Gioan có thể thốt lên một câu nói mang chiều sâu thần học và linh đạo đặc biệt: “Chẳng ai có thể nhận được gì mà không do Trời ban” (Ga 3,27) . Đây không chỉ là một lời khiêm tốn luân lý, nhưng còn là nền tảng của sự tự do nội tâm. Khi xác tín rằng mọi sự đều là ân ban, con người được giải phóng khỏi cám dỗ chiếm hữu, so sánh và tự vệ cho cái tôi của mình. Thánh Phaolô cũng đã từng nhắc nhở cộng đoàn Côrintô rằng: “Bạn có gì mà đã không nhận lãnh? Nếu đã nhận lãnh, sao còn tự hào như không nhận lãnh?” (1Cr 4,7). Gioan không coi sứ vụ như tài sản riêng, càng không coi đám đông như thước đo giá trị của bản thân. Ông chỉ coi mình là người được sai đi, và người được sai thì biết khi nào phải bước lên, và khi nào phải lui lại.
Hình ảnh “người bạn của chú rể” mà Gioan dùng để nói về chính mình (x. Ga 3,29) thật đẹp và đầy ý nghĩa trong truyền thống Kinh Thánh. Trong Cựu Ước, Thiên Chúa là vị Lang Quân của dân Ngài (x. Hs 2,21–22; Is 62,5) . Giờ đây, Gioan nhận ra Đức Giêsu chính là Chú Rể đích thực, Đấng đến để hoàn tất giao ước tình yêu giữa Thiên Chúa và nhân loại. Người bạn của chú rể không phải là trung tâm của bữa tiệc, không chiếm chỗ của chú rể, cũng không đòi hỏi sự chú ý. Người ấy chỉ đứng đó, lắng nghe tiếng nói của chú rể, và vui mừng vì chú rể hiện diện. Thánh Augustinô đã chú giải rất sâu sắc đoạn Tin Mừng này khi nói: “Gioan là tiếng, còn Đức Kitô là Lời. Tiếng thì vang lên rồi qua đi, nhưng Lời thì tồn tại muôn đời” (In Ioannis Evangelium Tractatus, 14,3). Niềm vui của Gioan, vì thế, không đến từ ánh đèn sân khấu, nhưng đến từ việc biết rằng tình yêu đã gặp được người mình yêu, giao ước đã được hoàn tất, và kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa đang được thực hiện.
Chính trong bối cảnh ấy, lời tuyên xưng nổi tiếng của Gioan vang lên như một đỉnh cao của linh đạo: “Người phải nổi bật lên, còn thầy phải lu mờ đi” (Ga 3,30) . Đây không phải là một khẩu hiệu đạo đức dễ nói, nhưng là kết tinh của một đời sống nội tâm sâu xa và được thanh luyện. Chỉ ai thực sự gắn bó với Thiên Chúa, chỉ ai đặt vinh quang của Chúa cao hơn chính mình, mới có thể nói những lời ấy với bình an và niềm vui. Lui lại, trong cái nhìn của Gioan, không phải là sự mất mát, nhưng là đi đúng chỗ của mình. Lu mờ đi không phải là bị loại bỏ, nhưng là để ánh sáng thật được chiếu tỏa một cách trọn vẹn (x. Ga 1,8–9).
Lời Tin Mừng hôm nay chạm đến một cám dỗ rất tinh tế trong đời sống của người Kitô hữu, đặc biệt là trong sứ vụ: cám dỗ muốn được thấy, được ghi nhận, và được công nhận. Ngay cả khi trong việc phục vụ Chúa, con người vẫn có thể âm thầm tìm kiếm chính mình. Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ này khi nói đến “chủ nghĩa duy ngã thiêng liêng”, tức là “tìm kiếm vinh quang bản thân thay vì vinh quang của Thiên Chúa” (x. Evangelii Gaudium, 93). Và để rồi, khi so sánh xuất hiện, niềm vui dễ dàng bị đánh cắp bởi ganh tị, cay đắng hay thất vọng.
Gioan Tẩy Giả mời gọi chúng ta trở về với những câu hỏi căn bản của đời sống đức tin: Tôi là ai trước mặt Thiên Chúa? Và niềm vui của tôi đặt ở đâu? Niềm vui Kitô giáo không hệ tại ở việc mình lớn lên, nhưng ở việc Chúa được lớn lên trong đời mình và qua đời sống của mình. Như thánh Phaolô đã xác tín: “Tôi sống, nhưng không còn là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Trong hành trình đức tin, có những lúc Thiên Chúa mời gọi chúng ta nói, nhưng cũng có những lúc Ngài mời gọi cúng ta thinh lặng. Có những giai đoạn chúng ta được ở phía trước, nhưng cũng có những giai đoạn chúng ta được mời gọi lui về phía sau. Điều quan trọng không phải là vị trí, nhưng là sự trung thành và tự do nội tâm để chấp nhận thánh ý Chúa. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu từng nói rất đơn sơ mà sâu sắc rằng: “Điều đẹp lòng Chúa không phải là làm những việc lớn, mà là làm những việc nhỏ với tình yêu lớn”.
niềm vui của người đứng sau, vì vậy, là học cách buông bỏ cái tôi để nhường chỗ cho hành động của Thiên Chúa Sống niềm vui của người đứng sau, vì vậy, là học cách buông bỏ cái tôi để nhường chỗ cho hành động của Thiên Chúa. Là dám vui khi người khác thành công, khi công trình vượt khỏi tầm tay mình, khi Chúa hành động theo cách không còn cần đến mình như trước. Đó là niềm vui trưởng thành, niềm vui đã được thanh luyện khỏi chiếm hữu, và vì thế, là niềm vui bền vững.
Xin cho mỗi chúng ta, trong đời sống đức tin và trong mọi sứ vụ được trao, biết học nơi Gioan Tẩy Giả thái độ khiêm nhường và tự do ấy. Để giữa những đổi thay, giữa những lúc phải lui lại, chúng ta vẫn có thể thưa lên với một niềm bình an sâu xa như chính Gioan năm xưa: “Đó là niềm vui của con, và niềm vui ấy nay đã trọn vẹn” (Ga 3,29).