--- Thiên Chúa tỏ mình cho những ai biết sống khiêm nhường ---
người bé mọn là người có trái tim lớn nhất
Trong Tin Mừng hiếm khi chúng ta thấy khuôn mặt của Chúa Giêsu rạng ngời niềm vui đến mức thánh sử Luca phải ghi lại rằng: “Được Thánh Thần tác động, Đức Giêsu hớn hở vui mừng” (Lc 10,21). Ở đây, chúng ta không gặp một vị Thầy trầm lặng, cũng không gặp một Đấng Cứu Thế đang chịu đau khổ, nhưng gặp một Đức Giêsu đang “vỡ òa” vì hạnh phúc. Và điều khiến Ngài vui mừng không phải là chiến thắng nào vĩ đại hay thành công nào lớn lao, nhưng là việc Thiên Chúa Cha mặc khải cho những kẻ bé mọn.
Thánh Luca mở đầu trang Tin Mừng bằng lời khẳng định: “Được Thánh Thần tác động, Đức Giêsu hớn hở vui mừng”. Nghĩa là niềm vui của Chúa Giêsu không phải là cảm xúc tự phát, nhưng là niềm vui mang tính thần thiêng, niềm vui nảy sinh từ tình hiệp thông sâu thẳm giữa Cha – Con – Thánh Thần. Niềm vui ấy không giống niềm vui của thế gian, vốn đến rồi đi, dựa vào thành công hay điều kiện bên ngoài. Nhưng niềm vui của Ngài đến từ việc thánh ý Cha được nên trọn, từ việc những tâm hồn đơn sơ đã mở ra trước mầu nhiệm Nước Trời. Ở đây, chúng ta thấy trung tâm của niềm vui ấy không phải là “những người khôn ngoan thông thái”, cũng không phải là những bậc quyền thế hay tri thức cao siêu. Nhưng là những người bé mọn. Thiên Chúa có một “ước thích” đặc biệt là Ngài nghiêng hướng về những ai khiêm nhường, và chính sự nhận biết này làm cho trái tim của Chúa Giêsu bừng sáng. Ở đây, chúng ta phải dừng lại để cảm nhận điều này: Nếu điều gì làm cho Chúa Giêsu vui mừng nhất, thì điều đó cũng phải là trung tâm đời sống thiêng liêng của chúng ta.
Chúa Giêsu ngợi khen Chúa Cha: “Cha đã giấu kín không cho bậc khôn ngoan thông thái biết những điều này” (Lc 10,21). Đây không phải là lời chống lại trí tuệ hay việc học hành. Vì rằng, đức tin không hề đối nghịch với tri thức. Nhưng điều Chúa Giêsu vạch ra là tri thức mà không có khiêm nhường thì sẽ trở thành bức tường chắn giữa con người và Thiên Chúa. “Bậc khôn ngoan thông thái” ở đây chỉ những người tin vào khả năng riêng đến mức không còn mở lòng đón nhận ơn mặc khải. Họ đầy ắp chính mình đến mức không còn chỗ cho Thiên Chúa. Còn người bé mọn là những tâm hồn không có gì để khoe, những người biết mình cần Thiên Chúa, biết mình chỉ là thụ tạo nhỏ bé trong tay Ngài. Người bé mọn, vì thế, không dựa vào tài năng hay công trạng, không cậy vào sự thông thái hay hiểu biết, nhưng mở lòng đón nhận như trẻ thơ. Thiên Chúa mặc khải cho họ, đơn giản chỉ vì họ sẵn sàng đón lấy.
Ngày hôm nay, vẫn còn có những “bậc khôn ngoan thông thái” của thời hiện đại là những người nghĩ rằng họ không cần Thiên Chúa, hay những người tin vào sức mình đến mức đặt Thiên Chúa sang một bên, hoặc những người phân tích mọi sự nhưng không cầu nguyện. Tuy nhiên, cũng có những “người bé mọn” đang âm thầm đón nhận ơn thánh là những người lao động âm thầm nhưng giữ lòng ngay thẳng, là những người mẹ, người cha sống tin tưởng vào Chúa giữa những lo toan cơm áo gạo tiền, hay những người bệnh tật nhưng phó thác ngày sống cho Chúa, hoặc những người trẻ tìm kiếm ý Chúa trong đờisống của mình, dù không ai thấy. Như vậy, Tin Mừng hôm nay khẳng định Thiên Chúa thích tỏ mình cho những tâm hồn bé mọn là như thế.
Hành động của Thiên Chúa luôn đi theo một lộ trình lạ thường: Khi Con Thiên Chúa xuống trần, Ngài chọn một hang đá nghèo hèn. Khi muốn cứu độ nhân loại, Ngài đi qua con đường Thập giá. Hay khi thiết lập Nước Trời, Ngài tìm đến những người bé mọn. Nơi nào có sự khiêm nhường, nơi đó có Ngài. Nơi nào có lòng bé mọn, nơi đó ơn thánh tuôn tràn. Trong đời sống thiêng liêng, khiêm nhường không chỉ là một nhân đức trong số nhiều nhân đức, mà là cửa ngỏ để đi vào mối tương quan với Thiên Chúa. Thiếu khiêm nhường, mọi nhân đức khác chỉ là lớp vỏ. Có khiêm nhường, mọi nhân đức khác mới có đất để mọc lên. Thánh Têrêxa Hài Đồng Giêsu nói: “Thiên Chúa yêu thích sự khiêm nhường đến nỗi Người ban cho chúng ta tất cả khi chúng ta nhận ra sự yếu đuối của mình”. Người bé mọn không có gì để nắm giữ, không có gì để tự phụ, nên họ để Chúa làm, và tình yêu Thiên Chúa tìm được nơi đó một không gian trống để tuôn đổ.
Chúa Giêsu nói tiếp: “Cha tôi đã giao phó mọi sự cho tôi, và không ai biết người Con là ai, trừ Chúa Cha…” Ở đây, Ngài hé mở mối tương quan nhiệm mầu giữa Cha và Con, một mối tương quan dựa trên tình yêu, sự trao hiến và vui mừng. Niềm vui của Chúa Giêsu phát sinh từ ý Cha được thực hiện, Nước Cha được bày tỏ, và những kẻ bé mọn nhận ra Cha. Nếu chúng ta muốn được Chúa Giêsu chia sẻ niềm vui ấy, thì chúng ta cũng phải đi vào cùng một tương quan, đó chính là mối tương quan của người con sống tin yêu, đơn sơ và phó thác với Cha. Thật sự những lời của Chúa Giêsu không phải ai cũng hiểu, không phải ai cũng nhận ra tình yêu của Ngài. Nhưng những ai có tâm hồn bé nhỏ, và những người không khép lòng thì Chúa Giêsu mới mặc khải Cha cho họ. Đó là lý do tại sao các thánh, dù đôi khi không học nhiều, nhưng vẫn trở nên những người hiểu biết Thiên Chúa sâu sắc nhất. Vì họ “biết Chúa” không phải theo kiểu sách vở, nhưng theo kiểu trái tim.
Chúa Giêsu quay lại và nói riêng với các môn đệ: “Phúc thay mắt nào được thấy điều anh em thấy!” (Lc 10,23). Đây là một trong những lời chúc phúc đẹp nhất mà Chúa nói với học trò của mình. Chúa không nói “phúc cho những người thành công, phúc cho những người tài năng”, nhưng Ngài nói: “Phúc cho những ai được thấy”. Được thấy gì? Thấy sự hiện diện của Thiên Chúa nơi Chúa Giêsu, thấy dấu chỉ của Nước Trời đang bừng nở, và thấy những điều người xưa ao ước mà không được thấy. Nhiều ngôn sứ, nhiều vua chúa đã khát khao điều đó nhưng không được nghe, không được chứng kiến. Còn môn đệ thì được. Nhưng điều kiện để thấy là gì? Đó là sự bé nhỏ. Bé mọn giúp chúng ta nhận ra những điều lớn lao theo cách Thiên Chúa nhìn. Người kiêu căng có thể thấy phép lạ nhưng không nhận ra Thiên Chúa. Người tự mãn có thể nghe lời Chúa nhưng không hiểu được ý Chúa. Người trí thức có thể phân tích Kinh Thánh nhưng không gặp được Đấng đang nói. Chỉ những ai có trái tim khiêm nhường mới thấy được Thiên Chúa đang đi ngang cuộc đời mình trong thinh lặng.
Tại sao Thiên Chúa chỉ tỏ mình cho người khiêm nhường? Có ba lý do sâu xa:
(1) Bởi Thiên Chúa là Tình Yêu khiêm hạ: Thiên Chúa không đến như một vị vua kiêu hùng, nhưng như một trẻ thơ bé nhỏ. Ngài khiêm hạ đến mức trở thành tấm bánh trong Bí tích Thánh Thể. Ai kiêu căng thì không thể nhận ra một Thiên Chúa tự hủy như thế.
(2) Người khiêm nhường mới có khả năng đón nhận: Một chiếc ly đầy thì không thể rót them, cũng vậy, một trái tim đầy tự mãn thì không còn nơi cho ân sủng.
(3) Người khiêm nhường để Thiên Chúa dẫn dắt: Không tìm kiếm lợi ích riêng, không cậy dựa khả năng mình, người bé mọn dễ dàng để Chúa cách, nghe Chúa dạy, và bước theo ý Chúa. Trong khi đó, người kiêu căng chỉ nghe tiếng mình, nên không nghe được tiếng Thiên Chúa.
Vậy, làm thế nào để sống sự bé mọn? Không phải là làm ra vẻ yếu đuối, không phải tự hạ mình cách giả tạo, cũng không phải đánh mất lòng tự trọng. Bé mọn là đứng đúng vị trí của mình trước Thiên Chúa. Một tâm hồn bé mọn là người biết nói “con không tự mình làm được”. Vì vậy, phải biết cầu nguyện trước khi hành động, biết tha thứ và xin lỗi, biết chấp nhận mình không hoàn hảo, hay biết vui với những điều nhỏ bé, không coi mình là trung tâm vũ trụ, và biết tin vào Chúa nhiều hơn tin vào tính toán bản thân. Sự bé mọn sẽ đưa chúng ta đến hai thực tại nền tảng, đó là phó thác và vui mừng. Phó thác vì biết Chúa làm tốt hơn chúng ta. Vui mừng vì biết mọi sự nằm trong tay Chúa.
Như vậy, người bé mọn là ai trong thời đại hôm nay? Trong một thế giới đề cao hiệu quả, thích người tài năng, trọng bằng cấp, người bé mọn dường như chẳng có giá trị gì. Nhưng trong cái nhìn của Thiên Chúa, người bé mọn là người có trái tim lớn nhất. Họ không nằm trên trang nhất của báo chí, không đứng trên bục danh vọng, cũng không làm xôn xao mạng xã hội. Nhưng họ là người được Thiên Chúa trò chuyện, sẻ chia, bày tỏ kế hoạch của Ngài. Chúng ta tìm thấy họ trong những cụ già lần chuỗi mỗi chiều; những người bố, người mẹ lao động, cố gắng làm điều đúng; những người sống đức tin âm thầm giữa đời; những người trẻ chống lại cám dỗ khoe khoang để giữ mình trong sạch; hay những người hy sinh thầm lặng trong cộng đoàn; hoặc những người chịu đau khổ mà vẫn phó thác.
Chúng ta có đang sống bé mọn như vậy không? Hãy tự hỏi mình vài câu: Tôi có nghĩ mình hơn người khác? Tôi có cảm thấy mình biết đủ rồi? Tôi có khó chịu khi ai đó góp ý cho tôi? Tôi có cầu nguyện trước khi quyết định? Tôi có nhận ra ơn Chúa trong những chuyện nhỏ bé? Hay tôi có để Chúa dắt đời tôi hay tôi tự lái tất cả? … Người bé mọn không hoàn hảo, nhưng họ biết rằng họ cần Chúa, và như thế là đủ để trở nên môn đệ thật sự.
Như vậy, niềm vui của Chúa Giêsu là niềm vui khi thấy Thiên Chúa Cha được nhận biết bởi những người bé mọn. Và đó cũng phải là niềm vui của chúng ta: khi thấy ai đó trở về với Chúa; khi thấy một tâm hồn đơn sơ được nâng dậy; khi thấy một người yếu đuối biết phó thác; hay khi thấy một người đau khổ tìm được bình an; và khi thấy một người tội lỗi gặp được lòng thương xót. Chúa Giêsu không vui vì sự vĩ đại. Nhưng Ngài vui vì sự khiêm nhường, vui vì trái tim biết mở ra đón nhận của chúng ta. Ngài luôn muốn chia sẻ niềm vui ấy cho chúng ta. Và để cảm được niềm vui ấy, chúng ta chỉ cần có một trái tim bé nhỏ.