Niềm vui phát sinh từ tình yêu
không phải là không còn khắc khoải,
nhưng là tìm được nơi
để khắc khoải ấy được lấp đầy
Có một điều rất lạ trong đời sống con người: ai cũng tìm kiếm niềm vui, nhưng không phải ai cũng tìm được niềm vui bền vững. Có những niềm vui đến rất nhanh, nhưng cũng qua đi rất nhanh. Có những niềm vui tưởng như trọn vẹn, nhưng rồi lại để lại một khoảng trống khó gọi tên. Và giữa những tìm kiếm ấy, Trang Tin Mừng hôm nay mở ra một con đường khác, đó là con đường dẫn đến một niềm vui không chỉ thoáng qua, nhưng “được nên trọn vẹn” (Ga 15,11) . Chúa Giêsu không chỉ nói về niềm vui như một cảm xúc, nhưng còn như một hoa trái của một sụ tương quan: “Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy” (Ga 15,9). Như thế, niềm vui Kitô giáo không bắt đầu từ hoàn cảnh thuận lợi, nhưng từ việc ở lại trong tình yêu.
Có lẽ, đây là điểm khác biệt căn bản. Con người thường gắn niềm vui với những gì mình có: thành công, an toàn, hay sự công nhận. Nhưng Chúa Giêsu lại gắn niềm vui với một điều sâu xa hơn, đó là được yêu và sống trong tình yêu.
Thánh Gioan, trong thư thứ nhất, đã diễn tả điều này một cách rất rõ: “Thiên Chúa là tình yêu; ai ở lại trong tình yêu thì ở lại trong Thiên Chúa, và Thiên Chúa ở lại trong người ấy” (1Ga 4,16). Như thế, ở lại trong tình yêu không chỉ là một thái độ đạo đức, nhưng còn là một sự kết hiệp với chính Thiên Chúa. Và chính sự kết hiệp ấy là nguồn mạch của niềm vui.
Tuy nhiên, tình yêu mà Đức Giêsu nói đến không phải là một tình cảm mơ hồ. Ngài nói rất cụ thể: “Nếu anh em giữ các điều răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy” (Ga 15,10). Nghĩa là, tình yêu cần được diễn tả bằng hành động, bằng sự trung thành, và bằng một chọn lựa cụ thể trong đời sống.
Trong Deus Caritas Est, Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI cũng nhấn mạnh điều này: “Tình yêu không chỉ là một cảm xúc, nhưng là một hành động của ý chí… một quyết định hướng về điều thiện của người khác” (x. DCE, số 6). Chính khi tình yêu trở thành một chọn lựa, nó mới có thể bền vững và sinh hoa trái. Và chính trong sự bền vững ấy, niềm vui được hình thành. Chúa Giêsu còn đi xa hơn khi nói: “Đây là điều răn của Thầy: anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 15,12) . Chuẩn mực của tình yêu không còn là “yêu như mình”, nhưng là “yêu như Thầy”. Một tình yêu sẵn sàng đi đến tận cùng: “Không có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình” (Ga 15,13). Ở đây, chúng ta chạm đến một nghịch lý sâu sắc của đức tin, đó là niềm vui trọn vẹn lại phát sinh từ một tình yêu biết trao ban, thậm chí hy sinh. Theo logic tự nhiên, hy sinh thường gắn liền với mất mát. Nhưng trong ánh sáng Tin Mừng, chính khi trao ban, chúng ta lại nhận được nhiều hơn.
Đức Thánh Cha Phanxicô đã diễn tả điều này trong Evangelii Gaudium rằng: “Niềm vui của Tin Mừng tràn đầy tâm hồn và cuộc sống của những ai gặp gỡ Chúa Giêsu… với Ngài, niềm vui luôn được tái sinh” (EG, 1). Và niềm vui ấy không bị dập tắt bởi khó khăn, bởi vì nó không đến từ hoàn cảnh, nhưng từ một mối tương quan sống động với Đức Kitô.
Thánh Tôma Aquinô, trong thần học của mình, cũng cho rằng niềm vui (gaudium) là hệ quả của tình yêu: khi con người đạt được điều mình yêu mến, họ sẽ cảm nếm niềm vui. Nhưng nếu điều họ yêu là Thiên Chúa, Đấng vĩnh cửu, thì niềm vui ấy cũng mang chiều kích bền vững và sâu xa hơn mọi niềm vui trần thế.
Trang Tin Mừng hôm nay còn mở ra một chiều kích khác của niềm vui, đó là niềm vui trong tình bạn với Đức Kitô. “Thầy gọi anh em là bạn hữu” (Ga 15,15). Đây không chỉ là một hình ảnh đẹp, nhưng còn là một mặc khải sâu xa. Người môn đệ không còn chỉ là người tuân phục, nhưng là người được chia sẻ chính sự sống và kế hoạch của Thiên Chúa.
Tình bạn ấy không dựa trên sự hoàn hảo của con người, nhưng trên sự chủ động của Thiên Chúa: “Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em” (Ga 15,16) . Điều này mang lại một niềm vui rất đặc biệt, đó là niềm vui của người biết mình được yêu trước, được chọn trước, được gọi đích danh.
Thánh Augustinô đã từng nói: “Lòng con khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa”. Niềm vui trọn vẹn không phải là không còn khắc khoải, nhưng là tìm được nơi để khắc khoải ấy được lấp đầy. Và nơi ấy chính là tình yêu của Đức Kitô.
Có lẽ, trong đời sống hằng ngày, chúng ta vẫn trải qua những lo lắng, những áp lực, những thất vọng. Nhưng Tin Mừng không hứa rằng những điều ấy sẽ biến mất. Điều Tin Mừng hứa là giữa tất cả những điều ấy, chúng ta vẫn có thể có niềm vui, một niềm vui sâu hơn, bền hơn, không dễ bị lấy mất.
Bởi vì niềm vui ấy không đến từ những gì chúng ta nắm giữ, nhưng từ Đấng đang nắm giữ cuộc đời của chúng ta. Không đến từ những gì chúng ta đạt được, nhưng từ tình yêu chúng ta đang sống. Không đến từ bên ngoài, nhưng từ việc ở lại trong Đức Kitô.
Ước gì, trong hành trình đức tin, chúng ta không chỉ tìm kiếm niềm vui nơi những điều chóng qua, nhưng biết quay về với nguồn mạch đích thực. Ước gì chúng ta học cách ở lại trong tình yêu của Chúa, qua những điều nhỏ bé mỗi ngày: một sự tha thứ, một sự hy sinh, một hành động yêu thương cụ thể. Và ước gì, trong một khoảnh khắc nào đó của đời sống, chúng ta nhận ra rằng niềm vui mà mình tìm kiếm bấy lâu không ở đâu xa, nhưng đã ở đó, trong chính tình yêu của Đức Kitô. Một tình yêu không chỉ làm đầy trái tim, nhưng làm cho niềm vui của chúng ta được nên trọn vẹn.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh