PHỤNG VỤ (Phần 4): Màu sắc phụng vụ thực ra… không “tồn tại”
Chắc hẳn khi tham dự Thánh lễ, bạn đã từng nhận thấy điều này: linh mục không phải lúc nào cũng mặc cùng một màu áo. Màu sắc thay đổi tùy theo ngày lễ hay mùa phụng vụ trong năm. Hãy chú ý đến những hình ảnh quen thuộc này:
- - Màu trắng: dùng trong Mùa Phục Sinh, Mùa Giáng Sinh, hoặc khi mừng các thánh không tử đạo.
- - Màu đỏ: dùng trong Lễ Hiện Xuống, và trong các lễ kính các thánh tử đạo.
- - Màu xanh lá cây: dùng trong Mùa Thường Niên, chiếm phần lớn thời gian của năm phụng vụ.
- - Màu tím: dùng trong những thời gian chờ đợi và sám hối, như Mùa Chay và Mùa Vọng.
- - Màu hồng: chỉ được dùng hai lần trong năm, ngay trước Phục Sinh và Giáng Sinh.
Dù ngày nay việc thay đổi màu sắc này đã trở nên quen thuộc, nhưng không phải lúc nào cũng như vậy.
RAMÓN NAVARRO, Giám đốc Ủy ban Phụng vụ của Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha (CEE), cho biết rằng: “Trong những thế kỷ đầu của Giáo Hội, các linh mục và giám mục không mặc lễ phục đặc biệt khi cử hành Thánh Thể. Họ mặc quần áo thường ngày, có thể trang trọng hơn, mới hơn một chút. Dần dần, vào thời hoàng đế Constantinô, họ được phép sử dụng những dấu hiệu giống như các quan chức dân sự, vì các giám mục có quyền lãnh đạo các Kitô hữu”.
Chính ảnh hưởng dân sự này đã góp phần hình thành nên các phẩm phục phụng vụ mà Giáo Hội sử dụng ngày nay. Ví dụ như dây các phép (stola) hay dây pallium mà Đức Giáo hoàng trao cho các tổng giám mục trong lễ kính hai thánh Phêrô và Phaolô. Tuy nhiên, việc sử dụng màu sắc trong phụng vụ mang tính biểu tượng nhiều hơn là một quy định mang tính tuyệt đối.
RAMÓN NAVARRO, còn cho biết thêm: “Ban đầu, không hề có màu sắc phụng vụ. Các màu phụng vụ chỉ được chuẩn hóa vào khoảng thời Trung Cổ. Thực tế, nếu nhìn vào nghi lễ Byzantine, chúng ta sẽ thấy không có màu phụng vụ cố định. Điều này có thể thấy rõ trong những Thánh lễ có sự tham dự của một giám mục Công giáo theo nghi lễ Byzantine. Trong những Thánh lễ ấy, các màu áo được sử dụng hoàn toàn khác với nghi lễ Rôma”.
Điều đó cho thấy không phải bản thân màu sắc là điều quan trọng, mà là ý nghĩa của nó và cách nó giúp tín hữu đi sâu hơn vào mầu nhiệm đang được cử hành. Chẳng hạn, đối với Kitô hữu, màu tang chế là màu đen; nhưng đối với người Do Thái và Hồi giáo, màu tang lại là màu trắng.
Tóm lại, màu sắc của lễ phục phụng vụ thực chất là một quy ước mang tính xã hội, được hình thành và phát triển theo thời gian, nhưng vẫn có khả năng giúp con người gặp gỡ và cảm nghiệm các mầu nhiệm của Thiên Chúa.