Khi tình yêu trở thành một lối sống cụ thể
để anh em cũng làm như Thầy đã làm cho anh em”
(Ga 13,15)
Có những cử chỉ rất nhỏ, đến mức người ta dễ dàng bỏ qua, nhưng lại mang trong mình một ý nghĩa sâu xa hơn bất cứ lời nói nào. Không phải mọi điều quan trọng đều cần được diễn tả bằng những hành động lớn lao. Đôi khi, chính trong những điều giản dị nhất, tình yêu lại được nói lên một cách rõ ràng và chân thật nhất.
Trang Tin Mừng hôm nay (x. Ga 13,1–15) mở ra cho chúng ta một khung cảnh rất đặc biệt, đó là trước giờ bước vào cuộc Thương Khó, Đức Giêsu không để lại cho các môn đệ một bài giảng dài, cũng không trao ban một định nghĩa trừu tượng về tình yêu. Nhưng Ngài chọn một hành động. Một hành động rất cụ thể, rất đời thường, nhưng cũng rất gây chấn động, đó là Ngài quỳ xuống và rửa chân cho các môn đệ.
Tin Mừng mở đầu bằng một câu ngắn gọn nhưng chứa đựng tất cả: “Người yêu thương họ đến cùng” (Ga 13,1). “Đến cùng” không chỉ là đến mức cao nhất, nhưng còn là đến tận cùng, không giữ lại, không dừng lại trước bất cứ giới hạn nào. Và chính trong hành động rửa chân, tình yêu ấy trở nên hữu hình, có thể chạm đến, va fcungx có thể cảm nhận được.
Trong bối cảnh văn hóa Do Thái, việc rửa chân là công việc của người tôi tớ, thậm chí là người thấp kém nhất. Thế nhưng, chính Đấng mà các môn đệ gọi là Thầy, là Chúa, lại đứng dậy, cởi áo ngoài, thắt khăn, đổ nước, và bắt đầu rửa chân cho từng người. Không phải là một cử chỉ tượng trưng, nhưng là một hành động thật, chạm đến từng bàn chân, từng con người, và từng cuộc đời cụ thể.
Đứng trước tình huống “lạ lùng” đó, phản ứng của ông Phêrô rất tự nhiên: “Thưa Thầy, Thầy mà lại rửa chân cho con sao?” (Ga 13,6) . Đó là sự bối rối của một con người chưa thể hiểu được một tình yêu quá khác với những gì mình quen nghĩ. Đối với Phêrô, tình yêu phải đi kèm với quyền năng, với vị thế. Nhưng Đức Giêsu lại cho thấy một con đường khác, đó chính là con đường của sự cúi xuống. Một con đường có thể nói là rất lạ lùng, và rất khó hiểu. Nhưng: “Việc Thầy làm, bây giờ anh chưa hiểu, nhưng sau này anh sẽ hiểu” (Ga 13,7) . Có những điều chỉ có thể hiểu sau khi đã đón nhận. Và điều đầu tiên con người cần làm không phải là hiểu, nhưng là để cho mình được yêu. Bởi vì nếu không chấp nhận để được rửa, thì cũng không thể bước vào trong sự hiệp thông: “Nếu Thầy không rửa cho anh, anh sẽ chẳng được chung phần với Thầy” (Ga 13,8).
Như vậy, tình yêu của Thiên Chúa không chỉ là điều chúng ta được mời gọi sống, nhưng trước hết là điều chúng ta cần đón nhận. Chỉ khi để cho mình được chạm đến, được thanh tẩy, và được yêu thương, chúng ta mới có thể học lại cách yêu. Nhưng Tin Mừng không dừng lại ở đó. Sau khi rửa chân xong, Chúa Giêsu nói: “Thầy đã nêu gương cho anh em, để anh em cũng làm như Thầy đã làm cho anh em” (Ga 13,15) . Tình yêu không dừng lại ở việc chiêm ngắm, nhưng phải trở thành một lối sống. Không chỉ là một cảm xúc, nhưng còn là một chọn lựa cụ thể, lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Việc “rửa chân cho nhau” hôm nay không nhất thiết là lặp lại nguyên một cử chỉ bên ngoài, nhưng là bước vào cùng một thái độ nội tâm. Đó chính là khi chúng ta biết cúi xuống trước người khác, không phải vì mình thấp hơn, nhưng vì mình chọn yêu thương . Đó cũng chính là khi chúng ta sẵn sàng phục vụ mà không cần được nhìn nhận, sẵn sàng hy sinh mà không đòi đáp trả.
Trong đời sống thường ngày, việc “rửa chân cho nhau” có thể rất đơn giản, cụ thể là một lời nói nhẹ nhàng thay vì một phản ứng nóng nảy; là một sự kiên nhẫn khi người khác làm mình khó chịu; hay là một hành động giúp đỡ âm thầm mà không ai biết đến, ... Đó cũng có thể là việc tha thứ khi bị tổn thương, là việc bước lại gần khi muốn tránh xa, hay là việc mở lòng khi bản thân muốn khép lại,... Nhưng có lẽ điều khó nhất không phải là hành động bên ngoài, mà là thái độ bên trong. Bởi vì để thực sự “rửa chân cho nhau”, con người phải chấp nhận hạ mình xuống. Phải buông bỏ cái tôi, buông bỏ nhu cầu được công nhận, buông bỏ ý muốn kiểm soát, ... dẫu biết rằng những điều đó là không dễ.
Có một chi tiết rất đáng suy nghĩ là Đức Giêsu không chỉ rửa chân cho những người trung tín, nhưng còn rửa chân cho cả Giuđa, người sẽ phản bội Ngài. Điều đó cho thấy rằng tình yêu của Thiên Chúa không chọn lọc theo tiêu chuẩn của con người. Nó không chỉ dành cho những ai xứng đáng, nhưng còn vươn tới cả những ai đang lạc hướng. Điều này đặt ra cho chúng ta một câu hỏi rất thật, đó là chúng ta có thể yêu đến mức nào? Chúng ta có thể phục vụ ai? Chỉ những người dễ thương, hay cả những người làm mình tổn thương? Chỉ khi thuận lợi, hay cả khi phải trả giá?
Việc “rửa chân cho nhau” không phải là một lý tưởng xa vời, nhưng là một con đường rất cụ thể, bắt đầu từ những điều nhỏ bé mỗi ngày. Không cần những hành động lớn lao, nhưng cần một trái tim sẵn sàng. Không cần những cơ hội đặc biệt, nhưng cần một thái độ luôn mở ra. Và có lẽ, điều đẹp nhất của cử chỉ này không nằm ở sự hy sinh, nhưng ở sự biến đổi. Khi cúi xuống để rửa chân cho người khác, chúng ta không chỉ làm điều gì đó cho họ, nhưng chính mình cũng đã được biến đổi. Trái tim trở nên mềm mại hơn, cái nhìn trở nên cảm thông hơn, và tình yêu cũng trở nên chân thật hơn.
Ước gì khi chiêm ngắm Đức Giêsu quỳ xuống trước các môn đệ, chúng ta không chỉ dừng lại ở sự xúc động, nhưng dám để cử chỉ ấy đi vào đời sống của mình. Để mỗi ngày, giữa những điều rất bình thường, chúng ta biết tự hỏi: hôm nay, tôi có thể “rửa chân” cho ai? Và nếu mỗi người bắt đầu từ một điều nhỏ như thế, thì có lẽ, tình yêu sẽ không còn là một ý niệm xa xôi, nhưng sẽ trở thành một lối sống, âm thầm, nhưng đủ sức biến đổi cả một thế giới.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh