Trung tín với phần được trao
thì hãy dùng mà phục vụ kẻ khác,
như những người quản lý trung tín các ân huệ
thiên hình vạn trạng của Thiên Chúa”
Vào những ngày đầu năm, khi nhịp sống còn chậm lại sau những giờ sum họp gia đình, lòng người thường trĩu nặng một câu hỏi âm thầm: năm mới này mình sẽ sống thế nào, làm việc ra sao, và cuộc đời của mình có thực sự sinh hoa trái hay không? Trong bầu khí ấy, ngày Mồng Ba Tết, ngày cầu cho việc thánh hóa công ăn việc làm, không chỉ là một truyền thống đạo đức tốt đẹp của Giáo Hội tại Việt Nam, nhưng còn là một lời nhắc nhở sâu xa rằng đời sống thường nhật, với tất cả công việc âm thầm và vất vả của nó, chính là nơi Thiên Chúa chờ đợi chúng ta sinh lợi cho Nước Trời.
Dụ ngôn các yến bạc trong Tin Mừng Mátthêu hôm nay (x. 25,14–30) không chỉ nói về ngày phán xét chung cục, mà còn soi sáng từng ngày lao động của chúng ta. Ông chủ “giao cho người này năm yến, người kia hai yến, người khác nữa một yến, tuỳ khả năng riêng của mỗi người” (x. Mt 25,15). Chi tiết ấy mặc khải một sự thật nền tảng là Thiên Chúa không trao ban đồng đều, nhưng Ngài trao ban phù hợp. Mỗi người là một dự án độc đáo trong chương trình của Ngài. Điều quan trọng không phải là số lượng, nhưng là lòng trung tín.
Giáo lý Hội Thánh Công Giáo dạy: “Con người được mời gọi tham dự vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa” (GLHTCG, 2427). Lao động, vì thế, không phải chỉ là phương tiện mưu sinh, nhưng là sự cộng tác với Đấng Sáng Tạo. Ngay từ thuở ban đầu, “Đức Chúa là Thiên Chúa đem con người đặt vào vườn Êđen để canh tác và giữ vườn” (x. St 2,15). Trước khi có tội lỗi, đã có lao động. Trước khi có mồ hôi nhọc nhằn, đã có ơn gọi chăm sóc và phát triển thế giới. Công việc không phải là hình phạt, mà đó là phẩm giá.
Thánh Giáo hoàng Giaon Phaolô II, trong thông điệp Laborem Exercens nói rằng: “Lao động là chìa khóa, có lẽ là chìa khóa chủ yếu, của toàn bộ vấn đề xã hội” (LE, 3). Ngài nhấn mạnh rằng con người “không chỉ biến đổi thiên nhiên qua lao động, nhưng còn hoàn thiện chính mình” (x. LE, 9). Như vậy, mỗi ngày đi làm không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn tạo nên con người. Chúng ta trở nên điều chúng ta là, nếu chúng ta làm với lương tâm ngay thẳng và tinh thần phục vụ.
Chúa Giêsu, trước khi ra đi rao giảng, Ngài đã sống ba mươi năm âm thầm tại Nazarét. Người ta gọi Ngài là “bác thợ mộc” (x. Mc 6,3). Chính Con Thiên Chúa đã thánh hóa lao động bằng đôi tay chai sần của mình. Nhu vậy, khi chúng ta làm việc trong văn phòng, trên cánh đồng, trong xưởng máy hay trong căn bếp của gia đình, cúng ta không bước đi một mình, nhưng bước theo Đấng đã từng lao động như chúng ta.
Tuy nhiên, dụ ngôn cũng cảnh báo một cạm bẫy tinh vi, đó chính là nỗi sợ và sự an phận. Người đầy tớ lãnh một yến đã nói: “Vì thế, tôi đâm sợ” (Mt 25,25). Anh ta không làm mất vốn, nhưng anh chôn giấu nó. Anh đã chọn an toàn thay vì sáng tạo, giữ nguyên thay vì sinh lợi. Thái độ ấy không phải là trung tín, mà là khước từ trách nhiệm.
Biết bao lần chúng ta cũng “chôn giấu” khả năng của mình vì sợ thất bại, sợ bị đánh giá, sợ thay đổi? Biết bao lần chúng ta bằng lòng với mức tối thiểu: làm cho xong, sống cho qua ngày? Đức Thánh Cha Phanxicô trong tông huấn Evangelii Gaudium đã cảnh báo về “một sự tê liệt do sợ hãi và não trạng an toàn” khiến người Kitô hữu khép kín trong vùng an toàn của mình (x. EG, 49) . Đức tin đích thực luôn thúc đẩy ra đi, dấn thân và sinh hoa trái.
Thánh Phêrô nhắc nhở chúng ta rằng: “Mỗi người đã nhận được ân huệ nào, thì hãy dùng mà phục vụ kẻ khác, như những người quản lý trung tín các ân huệ thiên hình vạn trạng của Thiên Chúa” (1Pr 4,10). Từ “quản lý” cho thấy chúng ta không phải là chủ, nhưng là người được trao phó. Thời gian, sức khỏe, trí tuệ, các mối tương quan, cơ hội nghề nghiệp, … tất cả đều là “yến bạc”. Và một ngày kia, chúng ta sẽ phải trả lẽ không phải về số tiền kiếm được, nhưng về tình yêu mà chúng ta đã đặt vào công việc của mình.
Điều cảm động nhất trong dụ ngôn không phải là số yến bạc gia tăng, nhưng là lời của ông chủ: “Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh” (Mt 25,21). Phần thưởng tối hậu không phải là thành công vật chất, nhưng là hiệp thông. Niềm vui ấy là niềm vui của người biết mình đã sống trọn ơn gọi, đã không phí hoài những gì được trao.
Vậy, thánh hóa công ăn việc làm hôm nay có nghĩa gì? Trước hết, là đặt lại ý hướng làm việc không chỉ để kiếm sống, nhưng để sống có ý nghĩa; không chỉ để xây dựng sự nghiệp cá nhân, nhưng để góp phần xây dựng xã hội công bằng và nhân ái hơn. Kế đến, là thực hành công bằng và bác ái trong môi trường lao động: trung thực trong kinh doanh, tôn trọng phẩm giá đồng nghiệp, không vì lợi nhuận mà chà đạp lương tâm. Sau cùng, là biến công việc thành lời cầu nguyện: mỗi buổi sáng dâng ngày làm việc cho Chúa, biến mỗi khó khăn trở thành của lễ, và mỗi thành công là lời tạ ơn.
Khi ấy, Mồng Ba Tết không chỉ là một nghi thức đầu năm, nhưng còn là khởi đầu của một linh đạo lao động cho cả năm. Mỗi ngày là một yến bạc mới được trao. Mỗi bổn phận là một cơ hội sinh lợi cho Nước Trời. Và trong từng việc nhỏ bé, nếu chúng ta trung tín, chúng ta đã góp phần làm cho thế giới này phản chiếu hơn vinh quang của Thiên Chúa. Và ngày kia, khi khép lại hành trình dương thế, điều Chúa hỏi sẽ không phải: “Con đã hơn người khác bao nhiêu?”, nhưng là: con có làm sinh hoa trái điều Ta đã tín nhiệm trao cho con không? Nếu hôm nay chúng ta bắt đầu năm mới với quyết tâm trung tín ấy, thì từng giờ lao động của chúng ta sẽ trở thành con đường nên thánh, và cả cuộc đời của chúng ta sẽ là một mùa gặt dâng về cho Nước Trời.