Lời mời gọi không nản lòng trước sự dữ
không phải là thái độ cam chịu trước điều ác,
nhưng là chọn tiếp tục gieo điều thiện
trong một thế giới còn nhiều bất toàn
Có những lúc nhìn vào thế giới, chúng ta không khỏi tự hỏi: tại sao điều thiện dường như mong manh, còn điều ác lại có vẻ mạnh mẽ và lấn lướt? Tại sao người sống ngay lành nhiều khi chịu thiệt thòi, trong khi kẻ gian dối vẫn có thể thành công? Không chỉ ngoài xã hội, ngay trong gia đình, trong cộng đoàn, thậm chí trong chính tâm hồn mình, chúng ta cũng cảm nhận một cuộc giằng co không bao giờ chấm dứt giữa ánh sáng và bóng tối, giữa quảng đại và ích kỷ, giữa tình yêu và sự khép kín. Đó là thực tại của một thế giới đang trên đường hoàn thành chứ chưa hoàn tất. Và chính trong thực tại ấy, Đức Giêsu mời gọi các môn đệ học cách nhìn bằng cái nhìn của Thiên Chúa.
Dụ ngôn lúa và cỏ lùng (x. Mt 13,24-43) không phải là một lời giải thích đơn giản về nguồn gốc của sự dữ, nhưng là một mặc khải về cách Thiên Chúa hành động giữa lịch sử. Người chủ ruộng biết rõ cỏ lùng đang hiện diện giữa lúa, nhưng lại không cho phép các đầy tớ nhổ bỏ ngay. “Cứ để cả hai cùng lớn lên cho tới mùa gặt”. Câu trả lời ấy có lẽ làm nhiều người ngạc nhiên, bởi nó đi ngược với phản ứng tự nhiên của con người là muốn loại trừ điều xấu càng sớm càng tốt.
Nhưng Thiên Chúa không đồng hóa sự kiên nhẫn với sự thỏa hiệp. Ngài kiên nhẫn vì yêu thương. Ngầi biết điều mà con người không thấy, và nhìn thấy điều mà con người dễ bỏ quên. Có những điều hôm nay tưởng như là cỏ lùng, nhưng ngày mai có thể trở thành mùa gặt phong phú nhờ ơn hoán cải. Có những phán xét vội vàng của con người lại vô tình làm tổn thương chính những hạt lúa còn đang non yếu.
Đức Giáo hoàng Phanxicô từng nói rằng dụ ngôn này giúp chúng ta khám phá sự kiên nhẫn của Thiên Chúa và mở lòng mình ra với niềm hy vọng. Thiên Chúa không nóng vội kết án, vì Ngài luôn dành thời gian để con người thay đổi. Điều ấy cũng hòa nhịp với lời của Thánh Phêrô: Thiên Chúa không muốn một ai phải hư mất, nhưng muốn mọi người ăn năn sám hối (x. 2Pr 3,9).
Có lẽ điều khiến chúng ta mệt mỏi không phải vì sự dữ tồn tại, nhưng vì nhiều khi nó dường như đang chiến thắng. Người gian dối được tung hô, người trung thực lại bị xem là ngây thơ; lòng ích kỷ dễ được tưởng thưởng hơn sự hy sinh âm thầm... Chính các tác giả Thánh vịnh cũng từng thao thức trước những điều ấy (x. Tv 37; 48, 73) . Nhưng Đức Giêsu mời chúng ta nhớ rằng lịch sử vẫn chưa kết thúc. Điều chúng ta đang thấy mới chỉ là mùa sinh trưởng. Thiên Chúa đang hướng về mùa gặt cuối cùng, nơi mọi sự sẽ được tỏ lộ trong ánh sáng công lý và lòng thương xót của Ngài.
Tuy nhiên, dụ ngôn này không chỉ nói về thế giới bên ngoài, mà còn là tấm gương phản chiếu chính nội tâm mỗi người. Thật dễ nhận ra “cỏ lùng” nơi người khác, nhưng lại khó nhìn thấy những khoảng tối nơi chính mình. Trong mỗi con người đều có những hạt giống tốt được Thiên Chúa gieo xuống, nhưng cũng có những cỏ dại của tính ích kỷ, lòng kiêu căng, sự nóng giận, ghen tị hay vô cảm đang âm thầm lớn lên.
Thánh Phaolô đã diễn tả rất chân thật kinh nghiệm ấy: “Điều thiện tôi muốn thì tôi không làm, còn điều ác tôi không muốn thì tôi lại cứ làm” (Rm 7,19). Cuộc chiến lớn nhất của người Kitô hữu không phải là chống lại thế gian, nhưng là cuộc chiến để Tin Mừng từng ngày càng biến đổi chính trái tim mình.
Chính vì thế, dụ ngôn hôm nay trước hết dạy chúng ta biết khiêm tốn. Người môn đệ không được tự đặt mình vào vị trí của vị thẩm phán tối hậu. Chỉ Thiên Chúa mới nhìn thấu lòng người và biết được hành trình sâu kín của mỗi cuộc đời. Biết bao người từng lầm lạc đã trở thành những chứng nhân sáng ngời của đức tin. Thánh Augustinô đã đi qua một tuổi trẻ đầy lạc hướng trước khi trở thành một trong những vị đại tiến sĩ của Hội Thánh. Thánh Phaolô từng bách hại Hội Thánh trước khi trở nên vị tông đồ nhiệt thành của Đức Kitô. Nếu Thiên Chúa không kiên nhẫn chờ đợi, nhân loại đã mất đi những mùa gặt kỳ diệu ấy.
Sau dụ ngôn lúa và cỏ lùng, Đức Giêsu kể tiếp dụ ngôn hạt cải và nắm men. Ba dụ ngôn nối kết với nhau thành một sứ điệp thống nhất. Nếu dụ ngôn đầu giúp chúng ta hiểu vì sao sự dữ còn tồn tại, thì hai dụ ngôn sau cho thấy điều thiện sẽ đi đến đâu. Nước Thiên Chúa có thể khởi đầu rất nhỏ bé như hạt cải, âm thầm như nắm men trong bột, nhưng sức sống của nó đến từ chính Thiên Chúa. Điều thiện không cần ồn ào để trở nên mạnh mẽ. Ân sủng luôn hoạt động trong âm thầm, nhưng bền bỉ và không bao giờ vô ích.
Lịch sử Hội Thánh là minh chứng sống động cho chân lý ấy. Biết bao cuộc bách hại, chia rẽ và khủng hoảng đã đi qua, nhưng Hội Thánh vẫn tiếp tục sinh hoa trái. Không phải vì sức mạnh của con người, nhưng vì Thiên Chúa vẫn âm thầm chăm sóc cánh đồng của Ngài. Thánh Gioan Kim Khẩu từng nhận xét rằng ma quỷ luôn gieo cỏ lùng sau khi Thiên Chúa gieo hạt giống tốt, nhưng điều đó không bao giờ có thể phá hỏng chương trình cứu độ của Thiên Chúa.
Sứ mạng của người Kitô hữu hôm nay không phải là bận tâm đếm xem cỏ lùng nhiều hay ít, nhưng là chăm sóc để hạt lúa trong đời mình lớn lên từng ngày. Mỗi việc thiện âm thầm, mỗi lời tha thứ, mỗi sự hy sinh không ai biết đến, mỗi lần trung thực giữa một môi trường gian dối đều giống như hạt cải bé nhỏ hay nắm men âm thầm làm dậy cả khối bột. Có những bậc cha mẹ lặng lẽ hy sinh cho con cái suốt đời, những linh mục, tu sĩ, giáo lý viên bền bỉ phục vụ không tìm kiếm sự ghi nhận, những người tín hữu sống ngay lành giữa bao cám dỗ. Chính họ đang làm cho Nước Thiên Chúa lớn lên từng ngày mà nhiều khi thế giới không hề nhận ra.
Dụ ngôn kết thúc bằng hình ảnh mùa gặt và cuộc phân định cuối cùng. Điều đó nhắc chúng ta rằng lòng kiên nhẫn của Thiên Chúa không phủ nhận công lý của Ngài. Sẽ đến ngày mọi sự được đặt đúng chỗ của mình và “người công chính sẽ chói lọi như mặt trời trong Nước của Cha”. Đó là nền tảng của niềm hy vọng Kitô giáo: không phải niềm lạc quan mơ hồ, nhưng là niềm xác tín rằng Đức Kitô Phục Sinh là Đấng chiến thắng sự dữ và sự chết.
Sống giữa lúa và cỏ lùng vì thế không phải là thái độ cam chịu trước điều ác, nhưng là chọn tiếp tục gieo điều thiện trong một thế giới còn nhiều bất toàn; chọn kiên nhẫn thay cho sự nóng vội, chọn hy vọng thay cho sự bi quan, chọn cầu nguyện thay cho lời oán trách và chọn yêu thương thay cho việc kết án. Khi mỗi người để cho hạt giống Tin Mừng lớn lên trong chính cuộc đời mình, cánh đồng của Thiên Chúa sẽ dần trổ sinh những bông lúa nặng hạt. Và đó chính là cách Nước Trời âm thầm lớn lên giữa lòng thế giới hôm nay.
Giọng đọc: Phan Anh