Đừng để vẻ đẹp bên ngoài che khuất sự thật bên trong
bên ngoài thì có vẻ công chính trước mặt thiên hạ,
nhưng bên trong toàn là đạo đức giả và gian ác!”
(Mt 23,28)
Có những thứ nhìn từ bên ngoài thật đẹp, nhưng khi mở ra lại khiến người ta thất vọng. Một căn nhà có thể được sơn sửa lộng lẫy nhưng bên trong trống rỗng; một chiếc hộp có thể được trang trí rất đẹp nhưng chẳng có gì quý giá. Đức Giêsu dùng một hình ảnh còn mạnh hơn để nói về những con người chỉ chăm chút vẻ bên ngoài: “Các người giống như mồ mả tô vôi, bên ngoài có vẻ đẹp, nhưng bên trong thì đầy xương người chết và đủ mọi thứ ô uế” (Mt 23,27). Ngài không chỉ phê phán một lối sống giả hình của các kinh sư và người Pharisêu, nhưng còn đặt trước mỗi chúng ta một câu hỏi: Tôi đang sống thật trước mặt Chúa, hay chỉ đang cố tạo ra một hình ảnh đẹp trước mắt người khác?
Mồ mả tô vôi là một hình ảnh rất mạnh. Bên ngoài được quét vôi trắng để dễ nhận biết và tránh cho người ta vô tình tiếp xúc với sự ô uế nghi lễ; nhưng bên trong vẫn là sự chết. Vì thế, Đức Giêsu kết luận: “Các người cũng vậy, bên ngoài thì có vẻ công chính trước mặt thiên hạ, nhưng bên trong toàn là đạo đức giả và gian ác!” (Mt 23,28). Theo ghi chú của bản văn Kinh Thánh, đây chính là trọng tâm của lời cảnh báo: người ta quá chú trọng đến cái bên ngoài nhưng bỏ quên điều đang xảy ra bên trong.
Điều đáng sợ là người ta có thể đánh lừa người khác mà lâu dần cũng đánh lừa chính mình. Một người có thể nói những lời rất đạo đức, nhưng trong lòng đầy kiêu ngạo. Có thể làm nhiều việc tốt, nhưng lại luôn mong được người khác ca ngợi. Có thể tỏ ra hiền lành, nhưng bên trong chất chứa sự ganh ghét. Có thể nói mình yêu mến sự thật, nhưng lại không muốn nghe bất cứ lời nào sửa dạy mình.
Đời sống đức tin cũng có nguy cơ như thế. Chúng ta có thể chăm chỉ đọc kinh, tham dự Thánh lễ, giữ các thực hành đạo đức, nhưng đồng thời lại thiếu kiên nhẫn với những người trong gia đình, khó tha thứ cho một người đã làm mình bị tổn thương, dễ xét đoán người khác hoặc âm thầm nuôi dưỡng những điều không đẹp trong tâm hồn. Khi ấy, cái bên ngoài vẫn có vẻ rất tốt, nhưng cái bên trong lại chưa thực sự được Tin Mừng biến đổi.
Chúa Giêsu không nói rằng những việc đạo đức bên ngoài là vô ích. Vấn đề là cái bên ngoài phải bắt nguồn từ cái bên trong. Một đời sống đạo chân thật không phải là làm cho người khác nghĩ mình tốt, nhưng là để Thiên Chúa làm cho mình trở nên tốt từ trong tâm hồn. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo nói rất rõ: sự chân thật là nhân đức giúp con người “trở nên chân thật trong việc làm và thành thật trong lời nói”, đồng thời tránh sự hai mặt, giả dối và đạo đức giả (x. GLHTCG, 2504).
Chính vì thế, điều Chúa muốn không phải là một vẻ đạo đức được trình diễn, nhưng là một con người thống nhất giữa bên trong và bên ngoài. Điều chúng ta nói phải tương hợp với điều chúng ta tin; điều chúng ta tin phải dẫn đến điều chúng ta sống; và điều chúng ta sống phải phản ánh tình yêu dành cho Thiên Chúa và tha nhân.
Có lẽ chúng ta cần tự hỏi mình một cách thành thật: Nếu không có ai nhìn thấy, tôi còn muốn sống tốt không? Nếu không được ai khen, tôi còn muốn làm điều tốt không? Nếu người khác không biết những hy sinh của tôi, tôi có còn vui lòng hy sinh không? Nếu được quyền lựa chọn giữa điều làm tôi được ca ngợi và điều thực sự đẹp lòng Chúa, tôi sẽ chọn điều nào? Những câu hỏi ấy giúp chúng ta nhận ra đâu là sự thật trong lòng mình.
Điều đáng chú ý trong trang Tin Mừng hôm nay là Đức Giêsu không chỉ nói đến vẻ đẹp bên ngoài của các kinh sư và người Pharisêu, nhưng còn vạch ra một sự giả hình sâu xa hơn. Họ xây mộ và trang hoàng mộ các ngôn sứ, rồi nói: “Nếu như chúng ta sống vào thời của tổ tiên, hẳn chúng ta đã không thông đồng với các ngài mà đổ máu các ngôn sứ” (Mt 23,30). Nhưng chính lời nói ấy lại trở thành bằng chứng chống lại họ: “Các người tự làm chứng rằng các người đúng là con cháu của những kẻ đã giết các ngôn sứ” (Mt 23,31). Họ lên án tội của người xưa nhưng không nhận ra rằng chính mình đang đi theo cùng một con đường. Đây là một cám dỗ rất tinh vi: dễ thấy lỗi của người khác hơn lỗi của chính mình. Chúng ta có thể rất bất bình trước sự giả dối của người khác, nhưng lại không nhận ra những điều thiếu chân thành nơi mình. Chúng ta có thể phê phán sự kiêu ngạo của người khác trong khi chính mình không chịu nhận một lời góp ý. Chúng ta có thể nói về lòng thương xót nhưng lại không muốn tha thứ. Chúng ta có thể ca tụng các vị thánh trong quá khứ nhưng lại không muốn nghe tiếng nói của sự thật đang chất vấn mình hôm nay.
Bởi thế, sống thật trước mặt Chúa trước hết là dám để Chúa nhìn thấy con người thật của mình. Không cần tô vôi. Không cần che giấu. Không cần dựng lên một hình ảnh đẹp hơn thực tế. Nếu lòng mình còn yếu đuối, hãy nhận mình yếu đuối. Nếu mình còn ích kỷ, hãy nhìn nhận sự ích kỷ ấy. Nếu mình còn khó tha thứ, hãy thành thật với Chúa về điều đó. Chính sự chân thành ấy mở ra con đường hoán cải.
Thánh Vịnh cầu nguyện: “Lạy Thiên Chúa, xin tạo cho con một trái tim trong sạch, đổi mới tinh thần cho con nên chung thủy” (Tv 51,12). Thiên Chúa không đòi một trái tim chưa từng yếu đuối; Ngài muốn một trái tim không giả dối, biết để cho Ngài thanh luyện. Đức Giêsu cũng nói: “Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa” (Mt 5,8). Sách Giáo lý giải thích rằng sự trong sạch của tâm hồn gắn liền với tình yêu, sự ngay chính và lòng yêu mến sự thật; một trái tim trong sạch giúp con người nhìn mọi sự theo cái nhìn của Thiên Chúa và nhận ra người khác như người thân cận (x. GLHTCG, 2518-2519).
Vì thế, sống thật trước mặt Chúa không có nghĩa là chúng ta phải trở nên hoàn hảo ngay lập tức. Đó là hành trình mỗi ngày làm cho bên trong và bên ngoài ngày càng trở nên một. Khi tâm hồn có tình yêu, lời nói sẽ dịu dàng hơn. Khi lòng có sự khiêm nhường, cách đối xử sẽ nhẹ nhàng hơn. Khi thật sự gặp Chúa, chúngta sẽ không cần quá nhiều lời để chứng minh mình đạo đức; chính cách sống sẽ nói thay cho chúng ta.
Sau cùng, điều Chúa muốn nơi chúng ta không phải là một “mồ mả tô vôi”, đẹp mắt nhưng lạnh lẽo bên trong. Ngài muốn chúng ta trở thành một tâm hồn sống động, nơi tình yêu, sự thật và lòng thương xót có thể lớn lên mỗi ngày.
Ước mong chúng ta luôn biết sống thật trước mặt Chúa: không tô vôi những yếu đuối, không che giấu những thiếu sót, không dùng vẻ đẹp bên ngoài để khỏa lấp sự nghèo nàn bên trong. Ước mong những gì người khác nhìn thấy nơi chúng ta không phải là một hình ảnh được tạo dựng để được ngưỡng mộ, nhưng là sự phản chiếu chân thành của một tâm hồn đang được Đức Kitô thanh luyện và biến đổi. Và ước mong đến một ngày, bên ngoài và bên trong chúng ta không còn là hai khuôn mặt khác nhau, nhưng cùng chung một vẻ đẹp: vẻ đẹp của một con người sống thật trước mặt Thiên Chúa.
Giọng đọc: Phan Anh