Khi con người biết nhưng không dừng lại
và một quyết định nhỏ cũng có thể
mở ra một con đường mới
Có những lúc trong đời, con người không phải là không biết điều gì là đúng, cũng không phải là không nhận ra điều gì là sai. Trái lại, có những khoảnh khắc mọi sự trở nên rất rõ ràng. Lương tâm lên tiếng, sự thật chạm đến, và ánh sáng đủ để soi đường. Nhưng điều lạ là, ngay trong sự rõ ràng ấy, con người vẫn tiếp tục bước đi theo hướng ngược lại. Không phải vì thiếu ánh sáng, nhưng vì thiếu một quyết định dừng lại.
Trang Tin Mừng hôm nay (x. Mt 26,14–25) đưa chúng ta vào một bi kịch rất âm thầm nhưng cũng rất thật, đó chính là bi kịch của một con tim biết, nhưng không dừng lại. Giuđa không phải là người xa lạ với Đức Giêsu. Ông đã ở bên Thầy, đã nghe, đã thấy, và cũng đã sống trong cùng một hành trình. Ông không thiếu cơ hội để hiểu, cũng không thiếu những dấu chỉ để nhận ra. Nhưng rồi, một ngày kia, ông đi gặp các thượng tế và hỏi: “Tôi nộp ông Giêsu cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu?” (Mt 26,15) . Không có dấu hiệu nào cho thấy đó là một quyết định bộc phát. Tin Mừng nói rất rõ: “Từ lúc đó, hắn cố tìm dịp thuận tiện để nộp Đức Giêsu” (Mt 26,16) . Một tiến trình đã bắt đầu. Một con đường đã được chọn. Và điều đáng suy nghĩ là con đường ấy không phải được đi trong vô thức, nhưng trong sự ý thức từng bước.
Trong bữa tiệc ly, khi Chúa Giêsu nói: “Một người trong anh em sẽ nộp Thầy” (Mt 26,21), các môn đệ đều bối rối. Họ nhìn nhau, và rồi mỗi người tự hỏi: “Chẳng lẽ con sao?” (Mt 26,22) . Đó là một câu hỏi rất thật, rất khiêm tốn, một câu hỏi mở ra cho việc xét mình. Nhưng giữa những câu hỏi ấy, có một câu hỏi khác, được thốt lên từ chính Giuđa: “Rabbi, chẳng lẽ con sao?” (Mt 26,25) . Và Đức Giêsu trả lời: “Chính anh nói đó!” Ở đây, không còn là sự mơ hồ nữa. Sự thật đã được gọi tên. Giuđa biết. Ông không thể nói rằng mình không hiểu. Ông đã được cảnh báo, và ông cũng đã được nhìn thẳng vào thực tại của chính mình. Nhưng điều làm nên bi kịch không phải là ông không biết, mà là ông không dừng lại.
Như vậy, có một sự thinh lặng rất nguy hiểm trong đời sống nội tâm, đó là khi lương tâm đã lên tiếng, nhưng con tim lại không đáp lại. Khi sự thật đã được nói ra, nhưng bên trong vẫn không có một chuyển động nào. Và khi biết mình đang đi sai, nhưng vẫn tiếp tục bước. Sự thinh lặng ấy không ồn ào, không gây chú ý, nhưng nó làm cho con người dần trở nên xa lạ với chính mình.
Con người chúng ta hôm nay cũng không xa lạ với kinh nghiệm ấy. Có những lúc chúng ta biết mình đang sống không đúng, nhưng lại trì hoãn việc thay đổi. Biết một lời nói có thể làm tổn thương, nhưng vẫn nói. Biết một hành động là không ngay thẳng, nhưng vẫn làm. Biết cần phải dừng lại, nhưng lại tự thuyết phục mình rằng “chỉ một lần thôi”, “chưa đến mức nghiêm trọng”, “rồi sau này sẽ sửa”, ... Nhưng chính những “lần nhỏ” ấy, nếu không được dừng lại, sẽ dần trở thành một hướng đi. Và rồi, đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ không còn cảm thấy cần phải dừng lại nữa. Không phải vì không còn ánh sáng, nhưng vì đã quen với việc không nghe theo ánh sáng. Điều đáng sợ nhất không phải là con người sa ngã, nhưng là không còn cảm thấy mình cần phải đứng dậy. Không phải là lầm lỗi, nhưng là sự dửng dưng trước lầm lỗi. Và không phải là bóng tối, nhưng là việc chấp nhận ở lại trong bóng tối.
Trong bữa tiệc ly, Đức Giêsu không vạch trần Giuđa trước mọi người. Ngài nói một cách kín đáo, đủ để người ấy hiểu, nhưng không làm tổn thương phẩm giá. Ngài trao cho Giuđa một cơ hội cuối cùng, không phải bằng một lời trách móc, nhưng bằng một ánh nhìn, một lời nói, và một sự thật. Nhưng cơ hội, nếu không được đón nhận, sẽ trôi qua.
Có lẽ điều làm nên chiều sâu của trang Tin Mừng này không phải là hành động phản bội, nhưng là sự kiên nhẫn của Thiên Chúa trước một con tim đang khép lại. Thiên Chúa không ép buộc. Ngài nói, Ngài nhắc nhở, Ngài chờ đợi, và Ngài trao cơ hội. Nhưng Ngài cũng tôn trọng tự do đến cùng, ngay cả khi tự do ấy dẫn con người đi xa Ngài. Và đó cũng là lời mời gọi dành cho mỗi người chúng ta hôm nay, là hãy học lại cách lắng nghe con tim của mình. Không phải là lắng nghe những cảm xúc nhất thời, nhưng là lắng nghe tiếng nói sâu xa của lương tâm. Khi tiếng nói ấy vang lên, dù nhẹ, dù nhỏ, hãy dừng lại. Một giây dừng lại có thể thay đổi cả một hướng đi, và một quyết định nhỏ cũng có thể mở ra một con đường mới. Bởi vì điều cứu chúng ta không phải là không bao giờ sai, nhưng là biết dừng lại khi nhận ra mình đang sai. Không phải là luôn mạnh mẽ, nhưng là đủ khiêm tốn để quay về. Và không phải là không có bóng tối, nhưng là không để bóng tối trở thành nơi mình ở lại.
Có thể hôm nay, mỗi người chúng ta không đứng trước một quyết định lớn lao như Giuđa, nhưng chúng ta vẫn có những “ngã rẽ nhỏ” mỗi ngày; và chính nơi đó, trong những điều rất bình thường ấy, sự thinh lặng của con tim có thể trở thành bi kịch, hoặc cũng có thể trở thành điểm khởi đầu của việc hoán cải.
Ước gì khi nghe lại câu hỏi: “Chẳng lẽ con sao?” , chúng ta không chỉ nghe như một lời dành cho người khác, nhưng như một lời dành cho chính mình. Và nếu trong lòng có một điều gì đó đang khiến chúng ta chùn lại, bối rối, hay day dứt, thì có lẽ đó chính là lúc cần dừng lại. Vì vẫn còn có thể dừng lại, thì vẫn còn có thể quay trở về. Và chỉ cần quay trở về, thì không có bóng tối nào là quá muộn.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh