Tình huynh đệ linh mục và sự nâng đỡ của giáo dân là điều thiết yếu. Chúng ta có thể làm tốt hơn thế nào?
Khi Toby, tên đã được thay đổi, tiến lên bàn thờ trong Thánh lễ truyền chức khoảng mười năm trước, anh vô cùng lo lắng, có lẽ còn nhiều hơn mức bình thường của một ứng sinh. Dù lớn lên trong một gia đình Công giáo, yêu mến đức tin và luôn được khích lệ trong suốt thời gian ở chủng viện, Toby vẫn mang trong lòng những nghi ngại sâu xa về khả năng thực sự nói lời “Xin Vâng” với thiên chức linh mục. Nhưng anh nói rằng kỳ vọng từ gia đình, những người ủng hộ và chính chủng viện khiến anh cảm thấy gần như không thể rút lui trước lễ truyền chức. Dù ngay lúc đó anh cảm thấy bất an sâu sắc trong đời sống linh mục, nhưng Toby theo lời khuyên của một linh mục lớn tuổi, và anh đã quyết định cố gắng hết mình trong sứ vụ giáo xứ.
Toby nhớ lại: “Tới dịp Giáng Sinh, tôi đã ở bờ vực suy sụp thần kinh. Tôi cố làm mọi thứ hết lòng, đúng đắn, có trách nhiệm, nhưng trái tim tôi không ở đó. Đặc biệt là dâng Thánh lễ, điều đó trở nên vô cùng đau đớn. Cứ như có một hố sâu ngăn cách giữa điều tôi đang làm và trạng thái nội tâm của tôi”.
Chỉ vài năm sau ngày chịu chức, Toby xin trở lại đời sống giáo dân. Anh nói với Register rằng anh luôn cảm thấy ước muốn mạnh mẽ hướng đến đời sống hôn nhân; ngày nay anh đang sống hạnh phúc trong ơn gọi ấy. Toby đã thi hành tác vụ linh mục trong thời gian ngắn hơn đa số những người được truyền chức. Nhưng hiện tượng các linh mục rời bỏ thừa tác vụ trong thời gian rất ngắn, không phải vì bê bối hay sai phạm, lại phổ biến hơn nhiều người nghĩ.
Các chuyên gia đồng hành với các linh mục tại Hoa Kỳ cho biết họ ngày càng chứng kiến tình trạng kiệt sức (burnout) và cô đơn khiến nhiều linh mục rời bỏ ơn gọi. Số liệu cũng củng cố nhận định này: Theo một nghiên cứu gần đây của The Catholic Project, các linh mục trẻ báo cáo mức độ kiệt sức và cô đơn cao hơn rõ rệt so với những linh mục lớn tuổi.
Các chuyên gia về đào tạo linh mục nói với Register rằng các linh mục cần sự tương tác thường xuyên, có chủ ý với anh em linh mục, cần sự nâng đỡ của giáo dân, và cần tiếp tục được đào tạo nhân bản và thiêng liêng để có thể trung tín với sứ vụ quan trọng trong Giáo Hội.
Theo lời Anthony Lilles, giáo sư thần học luân lý và tín lý tại Đại chủng viện St. Patrick, Menlo Park, California cho biết:
“Việc đào tạo không bao giờ thực sự kết thúc. Nó phải là phần thường xuyên trong đời sống linh mục, nhưng điều này không phải lúc nào cũng xảy ra”.
Tại sao linh mục bỏ sứ vụ?
Theo các ghi nhận không chính thức, số linh mục xin hồi tục hoặc rời bỏ tác vụ hiện nay khá đáng chú ý, nhưng rất khó xác định con số chính xác. Lilles và nhiều người khác cảm nhận rằng ngày càng có nhiều linh mục trẻ rời bỏ sứ vụ chỉ vài năm sau khi chịu chức, nhưng cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu chính thức xác nhận điều đó. Nói chung, theo Lilles, nếu một người rời bỏ chức linh mục trong vòng năm năm đầu, điều đó thường cho thấy có vấn đề trong quá trình đào tạo tại chủng viện. Còn nếu là sau năm năm, nguyên nhân lớn nhất thường là thiếu sự nâng đỡ và đồng hành liên tục sau khi về giáo xứ.
Cha Phêrô, cũng không phải tên thật của ngài, một linh mục phó xứ trẻ được truyền chức khoảng mười năm, đang phục vụ tại vùng Bờ Đông nước Mỹ, cho Register biết rằng ngài biết “một số lượng đáng kể các anh em” cùng trang lứa hoặc trẻ hơn đã rời bỏ chức linh mục, cả trong giáo phận của ngài lẫn ở những nơi khác.
Cùng nhịp với nhận định của Lilles, Cha Phêrô nói rằng hầu hết các linh mục sau năm năm đều có cái nhìn khá rõ về thực tại đời sống linh mục, và việc họ có thể tiếp tục hay không tùy thuộc vào mức độ trưởng thành, nền tảng đào luyện và đời sống thiêng liêng của họ. Cha Phêrô nói rằng:
“Là một linh mục, tôi phải cho đi rất nhiều năng lượng thể xác và tâm hồn. Nếu một người không biết cách quân bình đời sống của chính mình, và không chăm sóc ‘giáo xứ trong tâm hồn’ của mình, thì đó sẽ trở thành vấn đề”.
Đối với nhiều linh mục mà cha Phêrô quen biết đã rời khỏi thừa tác vụ, là vì những đòi hỏi của đời linh mục không còn tương xứng với những kỳ vọng ban đầu của họ. Cha đã chứng kiến một loại “văn hoá giáo sĩ cuồng công việc” khiến cho các linh mục sao nhãng đời sống thiêng liêng, thể lý và tinh thần của mình, từ đó mở ra cánh cửa cho những thói xấu len lỏi vào. Ngài nhớ đến một người bạn đồng môn đã rời bỏ chức linh mục chỉ sau sáu năm, vì “những hành vi không giống Chúa Kitô” của một số linh mục khác. Những người khác, khi dần nhận ra sự “lộn xộn và đổ vỡ” nơi những con người đang làm việc trong Giáo hội phía sau hậu trường, và họ kết luận rằng chức linh mục không dành cho họ. Cha Phêrô chia sẻ:
“Tôi biết có những người không muốn rời chức linh mục, nhưng họ cảm thấy mình không còn sự lựa chọn nào khác, và không nhận được sự nâng đỡ từ các linh mục khác, hay từ giám mục của họ. Họ đi đến chỗ: ‘Nếu linh mục là như thế này, thì tôi không muốn dính dáng gì đến nó nữa’”.
Một đời sống cô đơn
Dù thời gian phục vụ không lâu, Toby, người từng mục vụ tại Anh cho biết anh đã chứng kiến tận mắt lối sống cô đơn của linh mục có thể gây tổn hại và đẩy một số người đến quyết định rời bỏ. Toby kể với Register:
“Trong chủng viện chúng tôi được sống trong một cộng đoàn, nhưng sau khi chịu chức thì lại bị yêu cầu sống gần như tách biệt, cô tịch, … Tôi thấy điều đó là lý do khiến một số người rời chủng viện trước khi được truyền chức. Tôi biết đó cũng là yếu tố quan trọng đối với một người bạn thân của tôi”.
Nhận xét của Toby phản ánh thực trạng mà nhiều linh mục tại các giáo phận Hoa Kỳ đang đối diện. Dù bắt đầu sứ vụ với lòng đầy nhiệt huyết, nhưng một thời gian sau nhiều linh mục trẻ “kiệt sức”, vì ngày nay họ phải gánh vác trách nhiệm quá lớn. Khi các giáo phận lớn sáp nhập hoặc đóng cửa nhiều giáo xứ, cộng thêm tình trạng thiếu linh mục kéo dài, nhiều cha xứ trẻ phải coi sóc cùng lúc nhiều giáo xứ.
Matthew Rudolph, đồng sáng lập tổ chức Chrism tại Colorado, đơn vị chuyên đồng hành và nâng đỡ đời sống linh mục, lưu ý rằng trong Tin Mừng Chúa Giêsu sai các môn đệ đi “từng hai người một”, đó là dấu chỉ cho thấy sự cần thiết của đời sống đồng hành. Ngày nay, linh mục thường bị sai đi “một mình”, ở tại các nhà xứ đơn lẻ, đôi khi cách xa linh mục gần nhất hàng chục cây số.
Rudolph cho biết anh từng có hai người bạn rời chức linh mục chỉ vài năm sau khi chịu chức. Cả hai đều rơi vào thất vọng sâu xa và cô đơn ngay khi bước vào sứ vụ. Họ nhận ra rằng những hệ thống hỗ trợ và tình huynh đệ vốn có trong chủng viện bỗng biến mất sau ngày chịu chức. Căng thẳng, cô lập và lối sống “độc thân kiểu độc cư” có thể dẫn đến trầm cảm, tuyệt vọng, lạm dụng chất kích thích và thậm chí, bi thảm hơn, là tự tử.
Trước những nguy cơ đó, mô hình của Chrism kết nối các linh mục vào những “nhóm huynh đệ nhỏ” (cohort) từ bốn đến sáu người gặp nhau mỗi tháng để cầu nguyện, chia sẻ và nâng đỡ nhau. Nhóm cũng cung cấp người đồng hành cá nhân và liên kết các linh mục với những hướng dẫn viên thiêng liêng. Rudolph lưu ý: “Tôi nghĩ chúng ta phải nhớ rằng linh mục cũng là con người”.
Đặt nền tảng ngay trong chủng viện
Cha Carter Griffin, giám đốc Chủng viện Thánh Gioan Phaolô II tại Washington, D.C., nhấn mạnh rằng các chủng viện đóng vai trò căn bản trong việc chuẩn bị cho các ứng sinh sống trung thành lâu dài với ơn gọi linh mục. Ngài cho biết những cải thiện quan trọng đã được thực hiện trong nhiều thập niên qua. Đặc biệt, chủng viện chú trọng đến việc đào luyện nhân bản một cách toàn diện: giữ gìn sức khỏe, ranh giới khiết tịnh, đối diện với lo âu, và quản lý khối lượng công việc lớn của đời sống giáo xứ. Đồng thời nuôi dưỡng một nền văn hóa “chung thủy và dấn thân”.
Cha Griffin nói: “Chúng ta đang sống trong một thời đại và một xã hội mà những cam kết không còn được coi trọng… nhưng chúng ta phải nỗ lực hết sức để giúp các chủng sinh biết đưa ra và giữ trọn những cam kết của mình”.
Dĩ nhiên, việc đào tạo thiêng liêng vẫn giữ vai trò thiết yếu.
Cha nói thêm: “Cách hữu hiệu nhất để ngăn các linh mục rời bỏ sứ vụ là giúp họ có một mối tương quan sâu xa hơn với Chúa. Tất nhiên, chúng ta vẫn phải đối diện với những vấn đề ở bình diện nhân bản, nhưng đời sống linh mục chỉ có ý nghĩa khi được nhìn dưới ánh sáng đức tin và tương quan với Thiên Chúa. Một chủng viện tốt sẽ giúp một người nuôi dưỡng mối tương quan ấy mỗi ngày”.
Tình huynh đệ linh mục có thể trông như thế nào?
Cha Peter nhận xét rằng các linh mục “không ưu tiên dành thời gian gặp gỡ nhau nhiều như điều vốn có lợi cho họ”, và đôi khi việc thiếu sự hiệp thông linh mục không phải vì chuyện sắp xếp hay điều kiện, mà vì thiếu động lực nội tâm.
Cha Sean Conroy, phó xứ giáo xứ Thánh Thomas More tại Centennial, Colorado, đã gia nhập nhóm Companions of Christ ngay từ thời chủng viện. Đây là một nhóm các linh mục giáo phận cam kết sống đời cộng đoàn với nhau trong mức độ cho phép của Đức Tổng Giám mục. Nhóm này không bao giờ bỏ bữa tối chung vào tối thứ Bảy, các linh mục tự nấu ăn cho nhau, cầu nguyện chung và đơn giản là tận hưởng tình huynh đệ.
Giữa bộn bề trách nhiệm và áp lực mục vụ, Cha Conroy thừa nhận rằng thỉnh thoảng ngài dễ xem thời gian sống cộng đoàn với anh em linh mục như “một bổn phận nữa phải làm”. Tuy vậy, ngài hiểu rằng chính những giờ phút ấy giúp bản thân tăng trưởng trong sự thánh thiện và nuôi dưỡng đời sống nhân bản cũng như thiêng liêng.
Cha nói: “Chúng tôi nhìn nhận đời sống cộng đoàn là điều cần thiết để trở thành những linh mục thánh thiện, nên chúng tôi chủ động tìm kiếm nó. Khi tôi trung thành với sự nâng đỡ của anh em, lúc nào tôi cũng ra về với tâm trạng tốt hơn rất nhiều… Cốt lõi là: tình huynh đệ linh mục là điều không thể thiếu”.
Sự gắn kết thân mật lành mạnh
Bob Schuchts, nhà sáng lập Trung tâm Chữa lành Gioan Phaolô II tại Florida, cho biết ông nhận thấy rằng khủng hoảng lạm dụng tình dục đã tạo ra một “nỗi sợ sự thân mật giữa giáo dân và hàng giáo sĩ”. Điều này khiến những tình bạn lành mạnh giữa linh mục và giáo dân bị thay bằng sự dè dặt và khoảng cách. Trước thực trạng đó, Schuchts nói rằng người Công giáo nên cân nhắc thực hiện những bước nhỏ để mời gọi linh mục bước vào đời sống gia đình của mình, chẳng hạn như mời ngài đến dùng bữa.
Schuchts chia sẻ: “Chúng ta thực sự chưa chủ động yêu thương các linh mục của mình. Tình hiệp thông tốt nhất vẫn là giữa các linh mục với nhau. Nhưng cũng có một nhu cầu cần thiết là linh mục và các gia đình phải gắn kết với nhau”.
Toby nói anh tin rằng việc các linh mục kết bạn với giáo dân, đặc biệt là với những gia đình và các đôi vợ chồng là điều quan trọng, vì ơn gọi hôn nhân và chức linh mục có một sự “bổ túc” nhất định cho nhau.
Toby nói: “Tôi nghĩ một điều mà người giáo dân có thể làm là… mời linh mục bước vào đời sống của họ, kết bạn với ngài theo một nghĩa nào đó; nhưng đồng thời cũng dành cho ngài vị trí của một người đồng hành thiêng liêng giúp nuôi dưỡng và nâng đỡ họ”.
Về phần mình, Rudolph cho rằng nhiều linh mục ở giáo xứ thực sự cảm nghiệm được tình yêu của cộng đoàn, nhưng theo cách khá “ẩn danh”. Anh khuyên giáo dân hãy “tìm hiểu con người đằng sau chiếc áo linh mục”. Hãy biết thêm về ngài, cầu nguyện và hy sinh cho ngài, và khích lệ ngài theo cách cụ thể, cá nhân. Các linh mục thường nghe nhiều lời phê bình hơn lời động viên, Rudolph nói thêm, nên hãy chia sẻ những phản hồi tích cực và bày tỏ lòng biết ơn.
Cha Griffin cũng đồng ý. Ngài nói: “Chúng tôi, các linh mục, vô cùng biết ơn tình yêu và sự nâng đỡ của những người mà chúng tôi phục vụ. … Việc giáo dân tham gia vào các sáng kiến của giáo xứ và những nhu cầu chung nơi cộng đoàn không chỉ nuôi dưỡng cảm giác thuộc về của chính họ, mà còn trở thành một nguồn nâng đỡ lớn lao cho các linh mục”.