Khi con người bước vào sự sống vượt trên hiểu biết
nhưng giúp chúng ta trở thành con người
mà Thiên Chúa
đã ước mơ ngay từ đầu
Có những khởi đầu trong đời không đến từ một biến cố lớn, nhưng từ một cuộc gặp gỡ rất âm thầm. Như đêm hôm ấy, khi ông Nicôđêmô tìm đến với Đức Giêsu. Không ồn ào, cũng không công khai. Chỉ là một con người mang trong mình nhiều câu hỏi, nhiều thao thức, và có lẽ cả một chút do dự. Ông đến trong đêm không chỉ là một thời điểm, nhưng còn là một trạng thái nội tâm. Đêm của những điều chưa hiểu, đêm của những giới hạn, đêm của một tâm hồn đang tìm kiếm nhưng chưa dám bước đi trọn vẹn vào ánh sáng. Và chính trong đêm ấy, một lời mời gọi được cất lên, vừa đơn sơ vừa làm đảo lộn tất cả: “Không ai có thể vào Nước Thiên Chúa, nếu không được sinh ra bởi nước và Thần Khí” (Ga 3,5). Đó không phải là một lời giải thích, nhưng là một cánh cửa. Đó cũng không phải là một định nghĩa, nhưng là một hướng đi.
Nicôđêmô đã không hiểu. Điều đó là rất thật. Bởi vì khi Thiên Chúa nói về sự sống, Ngài không nói theo cách của con người quen hiểu. Con người thường nghĩ rằng “bắt đầu lại” là sửa chữa những gì đã sai, là làm tốt hơn, hay là cố gắng nhiều hơn. Nhưng Chúa Giêsu lại nói đến một sự “sinh ra lại”, không phải là chỉnh sửa cái cũ, nhưng là bước vào một thực tại hoàn toàn mới. Một sự sống không khởi đi từ nỗ lực của con người, nhưng từ ân ban của Thiên Chúa. “Cái bởi xác thịt sinh ra là xác thịt; cái bởi Thần Khí sinh ra là thần khí” (Ga 3,6).
Ở đây, Chúa Giêsu không hạ thấp đời sống con người, nhưng Ngài chỉ ra một giới hạn. Con người có thể thay đổi hành vi, có thể điều chỉnh lựa chọn, nhưng có một chiều sâu mà con người không thể tự mình chạm đến, đó là nơi chỉ Thần Khí mới có thể chạm vào và biến đổi.
Có những lúc chúng ta nghĩ rằng mình cần phải hiểu rõ rồi mới tin, hay phải nắm chắc rồi mới bước đi. Nhưng trang Tin Mừng hôm nay lại mở ra một con đường ngược lại: không phải hiểu rồi mới tin, nhưng là tin để được dẫn vào một sự hiểu biết sâu hơn. “Gió muốn thổi đâu thì thổi; ông nghe tiếng gió, nhưng không biết gió từ đâu đến và đi đâu” (Ga 3,8).
Thần Khí cũng như thế. Không thể nắm bắt, không thể kiểm soát, cũng không thể dự đoán. Và điều đó làm chúng ta sợ. Bởi vì con người luôn muốn giữ quyền chủ động. Muốn biết trước. Muốn chắc chắn… Nhưng tái sinh trong Thần Khí lại là chấp nhận bước vào một hành trình mà mình không còn là người điều khiển hoàn toàn. Không phải là mất đi tự do, nhưng là bước vào một sự tự do sâu hơn, đó là tự do của người biết mình được dẫn dắt.
Có lẽ, điều khó nhất không phải là tin vào Thiên Chúa, nhưng là để cho Thiên Chúa thực sự hành động trong đời mình. Bởi vì điều đó đòi hỏi chúng ta buông bỏ một điều rất quen thuộc, đó là sự kiểm soát. Chúng ta muốn cầu nguyện, nhưng theo cách của mình. Muốn thay đổi, nhưng vẫn giữ lại những gì mình thấy an toàn. Muốn bước theo Chúa, nhưng vẫn muốn giữ tay trên bánh lái cuộc đời. Nhưng Thần Khí không hoạt động trong những không gian đã được sắp đặt sẵn. Ngài thổi nơi có sự mở ra. Ngài hoạt động nơi có sự buông bỏ. Và Ngài biến đổi nơi có lòng tin đủ khiêm tốn để nói rằng dù con không hiểu hết, nhưng con sẵn sàng bước theo.
Tái sinh trong Thần Khí, vì thế, không phải là một biến cố xảy ra một lần, nhưng là một hành trình kéo dài suốt cả đời. Là mỗi ngày học lại cách sống không chỉ theo phản xạ tự nhiên, nhưng theo một nhịp điệu khác, là nhịp điệu của ân sủng. Đó có thể là một lần chọn tha thứ khi lòng còn tổn thương. Một lần giữ thinh lặng khi có thể nói để bảo vệ mình. Hay một lần tiếp tục hy vọng khi mọi dấu chỉ bên ngoài đều cho thấy ngược lại. Những điều ấy nhìn bên ngoài có thể rất nhỏ. Nhưng nếu được sống trong Thần Khí, chúng không còn là những hành vi đơn lẻ, mà trở thành dấu chỉ của một sự sống mới đang lớn lên từ bên trong.
Có một nghịch lý rất đẹp trong đời sống đức tin là càng để cho Thần Khí dẫn dắt, con người càng trở nên chính mình hơn. Không phải một phiên bản hoàn hảo theo tiêu chuẩn bên ngoài, nhưng là một con người thật, tự do, và sống động. Bởi vì Thần Khí không biến chúng ta thành một ai khác, nhưng giúp chúng ta trở thành con người mà Thiên Chúa đã ước mơ ngay từ đầu.
Có thể hôm nay, chúng ta vẫn còn như Nicôđêmô với nhiều câu hỏi chưa có lời đáp. Vẫn còn những điều chưa hiểu. Vẫn còn những do dự. Nhưng Tin Mừng không đòi chúng ta phải hiểu hết để bắt đầu. Chỉ cần một điều thôi, đó là dám mở lòng. Mở lòng để đón nhận một sự sống không hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của mình. Mở lòng để để cho Thần Khí thổi, dù không biết Ngài sẽ dẫn mình đi đâu. Mở lòng để chấp nhận rằng có những điều chỉ có thể hiểu sau khi đã bước đi. Và có lẽ, tái sinh trong Thần Khí bắt đầu từ chính khoảnh khắc rất nhỏ ấy, khi con người thôi cố nắm giữ mọi sự, và bắt đầu tin rằng mình đang được dẫn dắt.
Ước gì, giữa những giới hạn của lý trí và những bất định của cuộc sống, mỗi người chúng ta không sợ bước vào hành trình ấy. Không phải vì chúng ta đã sẵn sàng, nhưng vì chúng ta tin rằng có một Đấng đang âm thầm hoạt động trong lòng mình. Và chính trong sự âm thầm ấy, một sự sống mới đang được hình thành: không ồn ào, không vội vã, nhưng đủ thật để biến đổi chúng ta, từng ngày, từ bên trong.
Giọng đọc: Thanh Nhã - Phan Anh