--- Phục vụ trong âm thầm ---
Có những người âm thầm sống giữa đời mà không để lại một dấu vết “trend hay like” nào. Họ không có những bài diễn văn được tán thưởng, cũng chẳng có những bức ảnh lung linh trên trang mạng xã hội. Thế nhưng, chính họ lại là những người giữ cho thế giới này khỏi bị sụp đổ. Họ là những người nâng đỡ, chứ không phô trương; xây dựng, chứ không chiếm chỗ. Họ sống như men trong bột, biến đổi cả khối bột lớn mà chẳng ai biết đến men; như muối hòa tan trong biển, mất đi hình dạng để giữ cho đời khỏi nhạt; hay như ánh sáng dịu nhẹ nơi ngọn đèn khuya, âm thầm xua tan bóng tối mà chẳng đòi được ca ngợi. Đó là những người mẹ tảo tần thức đêm ru con bằng tiếng thở dài; là người cha lam lũ sớm khuya, gánh trên vai cả nỗi nhọc nhằn không tên; là những tu sĩ lặng lẽ cầu nguyện trong đêm vắng, không ai biết, nhưng lại đang nâng cả thế giới này bằng lời nguyện cầu âm thầm; hay là những người lao công, những bác bảo vệ, những người phục vụ vô danh… họ làm những việc tưởng nhỏ bé, nhưng lại chạm đến tận thẳm sâu của cõi lòng Thiên Chúa. Và có lẽ, khi Chúa Giêsu kể dụ ngôn về người đầy tớ chỉ làm việc bổn phận (x. Lc 17,7-10), Ngài không nhằm dạy chúng ta cách ứng xử của một ông chủ, mà muốn dẫn chúng ta vào tâm tình của một người tôi tớ trung tín, người biết mình chỉ là khí cụ trong tay Thiên Chúa, là người phục vụ không để được khen thưởng, nhưng vì tình yêu. Dụ ngôn ấy không nói về công việc, mà nói về trái tim. Một trái tim biết phục vụ trong âm thầm như chính trái tim của Chúa Giêsu, Đấng đã đến “không phải để được phục vụ, nhưng để phục vụ và hiến mạng sống mình làm giá chuộc muôn người” (x. Mc 10,45).
1. Phục vụ một cách nhưng không
Trong dụ ngôn của Tin Mừng, Chúa Giêsu đặt một câu hỏi nghe thật đời thường mà lại chạm đến cốt lõi của đời sống đức tin: “Ai trong anh em có người đầy tớ đi cày hay đi chăn chiên, mà khi nó ở ngoài đồng về, lại bảo nó: ‘Mau vào ăn cơm đi’, chứ không bảo: ‘Hãy dọn cơm cho ta ăn, thắt lưng hầu bàn cho ta ăn uống xong đã, rồi anh hãy ăn uống sau!’?” (Lc 17,7-8). Thoạt nghe, lời ấy có vẻ khô khan, thậm chí khắc nghiệt. Nhưng đằng sau đó lại là một ánh sáng rất sâu. Chúa Giêsu không nói về cách đối xử của ông chủ với đầy tớ, mà nói về tâm thế của người môn đệ khi phục vụ Thiên Chúa. Người đầy tớ khi thi hành bổn phận không vì mong được tán thưởng, cũng chẳng vì sợ bị quở trách, mà đơn giản vì đó là việc phải làm, là việc của tình yêu.
Trong thế giới hôm nay, nơi mà mọi nỗ lực dường như cần được ghi nhận, mọi việc tốt đều phải được “thả tim” hay “chia sẻ”; “câu view” hay “câu like”, lời của Chúa Giêsu nghe như một nghịch lý. Nhưng chính nghịch lý ấy lại mở ra con đường của sự tự do. Một sự tự do khỏi nhu cầu được nhìn thấy, để chỉ còn hướng lòng về Đấng là cùng đích của mọi sự phục vụ. Như thánh Phaolô đã từng khuyên dạy các tín hữu Côlôxê rằng: “Tất cả những gì anh em làm, hãy làm tận tâm như thể làm cho Chúa, chứ không phải cho người phàm” (Cl 3,23). Thật vậy, người đầy tớ chân chính biết rằng công việc của họ, dù nhỏ bé hay lặp đi, lặp lại mỗi ngày, đều có giá trị vĩnh cửu khi được thực hiện với một tình yêu. Họ không cần tiếng vỗ tay, vì biết rằng ánh mắt Thiên Chúa đã đủ là phần thưởng. Phần thưởng ấy không nằm ở những gì hữu hình, mà ở sự bình an sâu thẳm khi biết rằng mình đã sống đúng với ơn gọi: “Khi anh em đã làm tất cả những gì phải làm, thì hãy nói: chúng tôi chỉ là những đầy tớ vô dụng, chúng tôi đã làm việc bổn phận đấy thôi” (Lc 17,10).
2. Phục vụ trong tình yêu
Điều khiến việc phục vụ của người đầy tớ có giá trị không nằm ở việc họ làm gì, mà ở tình yêu họ đặt vào trong từng hành động nhỏ bé ấy. Có thể cùng một việc lau bàn, chăm sóc bệnh nhân, hay dọn dẹp nhà thờ… nhưng nếu được làm với trái tim yêu mến, thì nó sẽ trở thành một lời cầu nguyện trọn hảo. Như mẹ thánh Têrêsa Calcutta đã dạy thật chí lý rằng: “Không phải chúng ta làm được những việc lớn, mà là làm những việc nhỏ với tình yêu lớn lao.”
Người đầy tớ trong dụ ngôn của Tin Mừng không có tên, không có khuôn mặt, cũng không để lại một dấu ấn nào trong lịch sử. Nhưng chính sự vô danh ấy lại là ngôn ngữ của Tin Mừng Tình Yêu. Bởi vì, đối với Thiên Chúa, điều quan trọng không phải là chúng ta được nhớ đến, mà là chúng ta có sống yêu thương thật sự hay không. Thiên Chúa vẫn ghi khắc từng giọt mồ hôi rơi trong âm thầm, hay trong từng nụ cười trao đi dù không ai đáp lại.
Người đầy tớ âm thầm ấy giống như chính Chúa Giêsu trong ba mươi năm ở Nazarét. Ba mươi năm không giảng dạy, không làm phép lạ, không nổi tiếng. Ngài chỉ sống như bao người khác: lao động, cầu nguyện, yêu thương, chăm sóc Mẹ Maria và Thánh Giuse. Nhưng chính quãng thời gian “tầm thường” ấy lại là nền móng cho sứ vụ cứu độ, vì đó là tình yêu được ẩn giấu trong đời thường. Và Nazareth đó chính là ngôi trường đầu tiên dạy chúng ta rằng Thiên Chúa không cần những việc phi thường, mà cần những con tim trung thành.
Phục vụ trong âm thầm không có nghĩa là bị quên lãng, mà là được đắm mình trong sự khiêm nhu của Thiên Chúa. Mỗi khi chúng ta làm một việc nhỏ với tình yêu lớn, là chúng ta đang cùng Chúa Giêsu rửa chân cho người khác, đang tham dự vào chính cách mà Thiên Chúa yêu: nhẹ nhàng, kín đáo, nhưng không ngừng tuôn đổ.
Chúa Giêsu dạy chúng ta rằng: “Con Người đến không phải để được phục vụ, nhưng để phục vụ và hiến mạng sống mình làm giá chuộc muôn người” (Mc 10,45). Ai bước theo Ngài cũng được mời gọi sống tinh thần ấy, để phục vụ không còn là gánh nặng, mà là niềm vui; không còn là nghĩa vụ, mà là một cách yêu thương đến cùng.
3. Người đầy tớ của Tình Yêu
Người đầy tớ “vô dụng” trong Tin Mừng không phải là người vô giá trị, nhưng là người không đặt mình ở vị trí trung tâm. Từ “vô dụng” ở đây không diễn tả sự tầm thường, mà là sự tự do nội tâm, là một sự tự do khỏi nhu cầu được công nhận, khỏi nỗi ám ảnh về bản thân, để hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Họ “vô dụng” theo nghĩa là không đòi hỏi công trạng, không tính toán lợi lộc, nhưng để cho Thiên Chúa sử dụng mình theo cách mà Ngài muốn, trong thời gian và trong hoàn cảnh mà Ngài chọn. Người đầy tớ ấy không cần phải thấy được kết quả tức thì của công việc mình làm. Họ chỉ cần biết rằng, Thiên Chúa đang nhìn thấy. Cũng như hạt giống gieo vào lòng đất, âm thầm mục nát đi, nhưng chính trong sự “vô dụng” ấy, sự sống mới bắt đầu sinh sôi và nảy nở. Họ tin rằng “khi tôi yếu chính là lúc tôi mạnh” (x. 2Cr 12,10), vì sức mạnh không còn đến từ chính họ, mà đến từ Đấng họ phục vụ.
Phục vụ trong âm thầm là một trường học của tình yêu và khiêm nhường. Ở đó, chúng ta được thanh luyện từng chút một, học cách yêu mà không cần đáp trả, trao ban mà không tính toán, làm điều tốt mà không cần ai biết đến. Những việc nhỏ bé, tưởng chừng như vô nghĩa, là một nụ cười dành cho người đang mỏi mệt, là một sự nhường nhịn trong im lặng, là một sự hy sinh không ai hay biết, hay là một lời cầu nguyện âm thầm, kín đáo cho người mình không ưa… lại chính là mảnh đất tốt để tình yêu được lớn lên. Vì ở nơi thẳm sâu của những công việc nhỏ đó, Thiên Chúa đang làm việc lớn.
Chị Têrêsa Hài Đồng Giêsu, vị thánh của “con đường nhỏ” đã hiểu điều ấy hơn ai hết. Chị thổ lộ: “Tôi không muốn là vị thánh lớn, tôi muốn chỉ là vị thánh nhỏ, được Thiên Chúa yêu thương giữa những việc rất tầm thường.” Với chị, phục vụ trong âm thầm không phải là bị quên lãng, mà là được ở thật gần trái tim của Thiên Chúa, Đấng cũng yêu trong âm thầm. Chính vì thế, chị có thể nói với tất cả sự dịu dàng và xác tín: “Chỉ có tình yêu mới khiến cho tôi sống.”
Học để sống như người đầy tớ của Tình Yêu là học để cho Thiên Chúa trở thành lý do duy nhất của mọi việc mà chúng ta làm. Khi đó, chúng ta không cần được nhìn thấy nhưng vẫn có thể vui, không cần được cảm ơn nhưng vẫn thấy bình an, hay không cần được tán thưởng nhưng vẫn trung thành. Đời sống của người đầy tớ ấy âm thầm như hơi thở, nhưng lại nuôi dưỡng cả thế giới bằng tình yêu không tiếng động. Và biết đâu, trong ánh mắt của Thiên Chúa, chính những người âm thầm ấy lại là những viên đá nền thực sự của Nước Trời. Vì họ đã sống như Chúa Giêsu: phục vụ mà không cần được phục vụ lại, yêu mà không cần được yêu lại, và hiến mình trong âm thầm cho đến cùng.
4. Niềm vui của người đầy tớ
Niềm vui đích thực không đến từ tiếng vỗ tay, lời khen hay sự công nhận của người đời. Nó âm thầm hơn, sâu lắng hơn, đến từ chỗ biết rằng mình đã góp một phần nhỏ bé để Vương quốc của Thiên Chúa được lớn lên. Niềm vui ấy không rộn ràng, mà trong trẻo như giọt sương đọng trên cánh đồng sau một đêm dài, lấp lánh nhưng chẳng cần ai biết đến.
Người đầy tớ, sau khi đã làm xong bổn phận, có thể mỉm cười và nói với tất cả sự thanh thản: “Lạy Chúa, con chỉ làm điều con phải làm.” (x. Lc 17,10). Câu nói tưởng chừng như đơn giản ấy lại ẩn chứa một chiều sâu của đức tin, là một tâm hồn biết đặt niềm vui nơi việc chu toàn thánh ý Thiên Chúa, chứ không phải nơi thành công hay thất bại. Đó là nụ cười của người quét rác ngoài đường phố mỗi sáng, làm sạch con đường để người khác được bước đi thong dong; là sự an nhiên của chị bếp trong tu viện, nấu từng bữa cơm bằng tình yêu và cầu nguyện; là ánh mắt bình yên của người cha lam lũ nuôi con, của người mẹ thức khuya khâu lại chiếc áo rách cho con nhỏ; là dáng ngồi lặng lẽ của tu sĩ giữa đêm khuya, lần chuỗi cầu nguyện cho thế giới đang ngủ yên. Họ đều là những người đầy tớ vô danh trong mắt đời, nhưng lại là “những người bạn của Thiên Chúa” (x. Ga 15,15) trong ánh nhìn của Đấng thấu suốt mọi điều ẩn giấu.
Niềm vui của họ không phải là được biết đến, mà là được thuộc về. Thuộc về một Tình Yêu lớn hơn chính mình. Họ biết rằng từng giọt mồ hôi, từng lời cầu nguyện, từng việc nhỏ âm thầm của mình làm đều được Thiên Chúa ghi khắc trong tim Ngài. Và chính khi họ không tìm niềm vui cho chính mình, thì Thiên Chúa lại trở nên niềm vui cho họ.
Rồi sẽ đến một ngày, khi màn đêm của cuộc đời khép lại, Thiên Chúa sẽ bước ra đón họ. Ngài không gọi họ là “đầy tớ”, nhưng gọi bằng một danh xưng dịu dàng hơn: “Bạn của Ta.” Và chính Ngài, Đấng từng nói: “Con Người đến không phải để được phục vụ, nhưng để phục vụ” (Mc 10,45), sẽ “thắt lưng, đặt họ vào bàn, và đi lại hầu họ” (x. Lc 12,37). Lúc ấy, mọi sự phục vụ trong âm thầm, mọi cố gắng nhỏ bé, và mọi nụ cười kiên nhẫn giữa đời sẽ nở hoa trong ánh sáng của vinh quang Thiên Chúa. Vì ở cuối cùng, niềm vui lớn nhất của người đầy tớ không phải là được thưởng công, mà là được ở lại trong tình yêu của Chủ mình, là Tình Yêu đã khiến họ phục vụ suốt đời trong âm thầm mà chẳng hề hối tiếc.
Phục vụ trong âm thầm, vì thế, không phải là sự im lặng của cam chịu, mà là một hành vi của đức tin. Tin rằng Chúa thấy, Chúa biết, và Chúa yêu. Làm việc bổn phận mỗi ngày với trái tim tự do, không đòi phần thưởng, chính là cách mà chúng ta trở nên giống Chúa Giêsu, là Người Tôi Tớ trung tín và khiêm hạ. Và như thế, chúng ta có thể nói với Ngài trong niềm bình an sâu thẳm: “Lạy Chúa, con chỉ là người đầy tớ vô dụng, con đã làm điều con phải làm.”
Ước gì trong hành trình làm người và làm con Chúa, mỗi người chúng ta học được niềm vui khi phục vụ mà không cần được ghi nhận, học được bình an giữa những hy sinh không tên, và học được hạnh phúc khi âm thầm dâng hiến chính mình mỗi ngày. Ước gì đôi tay của chúng ta, dù yếu đuối, vẫn luôn sẵn sàng mở ra để trao ban. Trái tim của chúng ta, dù nhỏ bé, nhưng vẫn luôn biết rung nhịp yêu thương trong từng việc tầm thường nhất. Và ước gì mỗi buổi sáng khi chúng ta thức dậy, có thể thì thầm với Chúa: “Xin cho con hôm nay được sống trọn vẹn như một người đầy tớ của Tình Yêu.” Và khi ngày đời khép lại, trong giây phút lặng yên, chúng ta có thể nghe được tiếng Chúa dịu dàng vọng lại: “Hỡi đầy tớ trung tín và khôn ngoan, hãy vào hưởng niềm vui của chủ ngươi.” (Mt 25,21).
Nguyện cho từng bước chân của chúng ta, dù đi giữa những nẻo đường âm thầm, vẫn để lại những dấu vết của lòng mến. Và trong từng việc chúng ta làm, dù nhỏ bé, vẫn được thấm đượm hơi thở của Thiên Chúa. Xin cho đời sống của chúng ta, một đời phục vụ và yêu thương sẽ trở thành lời ca tạ ơn không ngừng, dâng lên Đấng đã yêu thương chúng ta đến cùng. Và cầu chúc cho mỗi người chúng ta, trong những bổn phận thường ngày, biết tìm thấy ánh sáng của Thiên Chúa giữa những điều nhỏ bé, biết sống tình yêu phục vụ như một hơi thở, để mỗi ngày trôi qua đều trở thành một lời dâng lên đẹp lòng Thiên Chúa.