Ai đã cảm nghiệm lòng thương xót của Chúa thì không thể khép lòng trước anh em
yêu thương người này như thế nào?”
Có những vết thương không chảy máu, nhưng lại ở rất lâu trong lòng người. Một lời nói làm chúng ta bị tổn thương, một sự phản bội khiến chúng ta mất niềm tin, một lần bị đối xử bất công, hay một người đã làm điều gì đó khiến chúng ta đau đớn… Thời gian có thể trôi qua, nhưng đôi khi chỉ cần nhớ lại, lòng chúng ta vẫn nhói lên. Chính vì thế, tha thứ là một trong những điều dễ nói nhưng khó sống nhất.
Phêrô đến hỏi Đức Giêsu: “Nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha đến mấy lần? Có phải đến bảy lần không?” (Mt 18,21). Có lẽ Phêrô nghĩ mình đã rất quảng đại khi đưa ra con số bảy. Nhưng Đức Giêsu không muốn đặt một giới hạn cho lòng thương xót: “Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là đến bảy mươi lần bảy” (Mt 18,22).
Điều Đức Giêsu muốn nói không phải là chúng ta phải ngồi đếm xem mình đã tha thứ bao nhiêu lần. Tha thứ Kitô giáo không phải là một con số, nhưng là một thái độ của trái tim. Khi tình yêu còn biết đếm, nó vẫn còn tính toán. Khi lòng thương xót đã thực sự chạm đến trái tim, người ta không còn hỏi: “Tôi phải tha đến bao nhiêu lần?”, nhưng bắt đầu hỏi: “Tôi có thể tiếp tục yêu thương người này như thế nào?”
Dụ ngôn Đức Giêsu kể sau đó giúp chúng ta hiểu vì sao người môn đệ phải tha thứ. Một người đầy tớ mắc món nợ khổng lồ, không có khả năng thanh toán. Anh ta chỉ còn biết van xin. Và điều bất ngờ xảy ra: ông chủ không phải cho hoãn lại, mà tha luôn món nợ. Nhưng ngay sau đó, người đầy tớ ấy lại gặp một người bạn chỉ mắc nợ mình một khoản rất nhỏ. Người bạn cũng van xin như chính anh vừa van xin, nhưng anh không chịu tha. Anh đã được thương xót, nhưng lại không biết thương xót. Anh đã được giải thoát khỏi một món nợ không thể trả, nhưng lại không thể bỏ qua một món nợ nhỏ của người khác. Đây chính là nghịch lý mà Đức Giêsu muốn chúng ta nhìn thấy: chúng ta thường rất dễ nhớ điều người khác đã làm với mình, nhưng lại rất dễ quên điều Thiên Chúa đã tha thứ cho mình.
Mỗi người chúng ta đều mang trong đời mình những món nợ của lòng thương xót. Chúng ta đã từng sai, từng yếu đuối, từng có những lời nói hay hành động khiến người khác đau lòng. Có những điều chúng ta không muốn ai biết, nhưng Thiên Chúa biết. Có những lỗi lầm chúng ta muốn quên đi, nhưng Thiên Chúa vẫn nhìn thấy. Và điều kỳ diệu của Tin Mừng là: Thiên Chúa không đối xử với chúng ta theo mức độ lỗi lầm của chúng ta, nhưng theo sự phong phú lòng thương xót của Ngài.
Thánh Gioan Phaolô II nhấn mạnh rằng: “Lòng thương xót là tình yêu trở nên mạnh mẽ hơn tội lỗi” (Dives in Misericordia, 8). Chính vì thế, nơi Thiên Chúa, lỗi lầm không phải là tiếng nói cuối cùng. Ngài luôn mở ra một con đường trở về cho con người. Nếu chúng ta thật sự cảm nghiệm được điều ấy, cách chúng ta nhìn người khác cũng phải thay đổi.
Có thể người làm chúng ta bị tổn thương cũng là một con người đang mang những yếu đuối mà chúng ta không biết. Có thể phía sau một lời nói khó nghe là một nỗi đau. Có thể đằng sau một thái độ lạnh lùng là một vết thương. Điều đó không làm cho điều sai trở thành đúng, cũng không có nghĩa là chúng ta phải làm ngơ trước bất công. Tha thứ không phải là phủ nhận sự dữ; tha thứ là không để sự dữ có quyền biến trái tim mình thành cay đắng. Đây là điều rất quan trọng trong đời sống mục vụ. Có những người mang trong lòng một nỗi đau nhiều năm vì không thể tha thứ cho cha mẹ, cho vợ chồng, cho anh chị em, cho một người bạn, hay cho chính mình. Có người vẫn sống, vẫn làm việc, vẫn cầu nguyện, nhưng bên trong vẫn bị trói buộc bởi một câu chuyện của quá khứ.
Tha thứ không có nghĩa là quên ngay. Cũng không phải lúc nào chúng ta cũng có thể tha thứ chỉ bằng một quyết định trong một ngày. Có những vết thương cần thời gian để được chữa lành. Nhưng chúng ta có thể bắt đầu bằng một lời cầu nguyện đơn sơ: “Lạy Chúa, con chưa thể tha thứ hoàn toàn, nhưng xin Chúa ban cho con ước muốn được tha thứ” . Đó đã là một bước rất lớn.
Đôi khi chúng ta nghĩ tha thứ là làm một điều gì đó cho người đã làm mình đau. Nhưng trước hết, tha thứ là một món quà chúng ta trao cho chính tâm hồn mình. Khi không còn nuôi giữ oán giận, chúng ta được tự do hơn. Khi không còn để quá khứ điều khiển hiện tại, trái tim có thể bắt đầu bình an. Khi phó dâng người đã làm mình đau cho lòng thương xót của Chúa, chúng ta không còn phải tự mình mang lấy gánh nặng ấy nữa.
Đức Thánh Cha Phanxicô nhiều lần nhắc rằng gia đình và cộng đoàn chỉ có thể sống được khi biết nói những lời rất đơn giản nhưng rất quan trọng: “xin phép”, “cảm ơn” và “xin lỗi”. Tha thứ không làm con người nhỏ bé đi; trái lại, nó làm cho tình yêu lớn lên. Một gia đình không phải là nơi không bao giờ có lỗi lầm, nhưng là nơi người ta biết trở về, biết xin lỗi và biết mở cửa cho nhau. Và trong đời sống Kitô hữu, chúng ta không thể nói “Lạy Cha chúng con” mà đồng thời đóng cửa trái tim trước người anh em. Mỗi lần cầu nguyện “xin tha nợ chúng con, như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con”, chúng ta đang đặt chính mình dưới ánh sáng của Tin Mừng. Chúng ta xin Chúa tha cho mình bằng chính lòng thương xót mà chúng ta được mời gọi trao cho người khác.
Đức Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng một lời rất mạnh: “Cha của Thầy ở trên trời cũng sẽ đối xử với anh em như thế, nếu mỗi người trong anh em không hết lòng tha thứ cho anh em mình” (Mt 18,35). “Tha thứ hết lòng” không có nghĩa là không còn đau. Có thể chúngta vẫn nhớ. Có thể vết thương vẫn còn đó. Nhưng chúng ta không còn muốn trả thù. Chúng ta không còn mong điều dữ xảy đến cho người kia. Chúng ta phó dâng họ cho Chúa. Và nếu có thể, chúng ta cầu xin cho họ được bình an. Đó là lúc lòng thương xót của Chúa bắt đầu đi qua cuộc đời chúng ta để đến với một người khác.
Sau cùng, có lẽ câu hỏi quan trọng không phải là: “Người ấy đã làm gì với tôi?” mà là: “Thiên Chúa đã làm gì cho tôi?” Người ấy có thể đã làm chúng ta bị tổn thương một lần, nhiều lần; nhưng Thiên Chúa đã bao lần kiên nhẫn với chúng ta? Người ấy có thể đã không cho chúng ta một cơ hội; nhưng Thiên Chúa đã cho chúng ta biết bao cơ hội để bắt đầu lại? Chúng ta không tha thứ vì người kia xứng đáng được tha thứ. Chúng ta tha thứ vì chính mình đã từng được tha thứ. Chúng ta không thương xót vì người kia không có lỗi, nhưng vì chúng ta đã từng được Chúa thương xót giữa những lỗi lầm của mình.
Ước gì mỗi lần nhớ đến một người đã làm mình đau, chúng ta không chỉ nhớ đến vết thương, nhưng cũng nhớ đến lòng thương xót mình đã nhận được. Và từ đó, thay vì tiếp tục đếm những lần người khác làm mình bị tổn thương, chúng ta biết đếm những lần Chúa đã kiên nhẫn với mình. Bảy mươi lần bảy không phải là một con số để tính toán, nhưng là một con đường để trái tim học lại cách yêu thương. Đã được Chúa tha thứ, xin cho chúng ta biết tha thứ. Đã được Chúa thương xót, xin cho chúng ta biết thương xót. Và đã từng được Chúa cho một cơ hội bắt đầu lại, xin cho chúng ta cũng biết trao cho người khác một cơ hội để trở về.
Giọng đọc: Phan Anh