Khi con người không nhận ra Đấng được sai đến
không ngừng tìm cách đến với con người,
ngay cả khi con người quay lưng,
Ngài vẫn đi tìm một con đường khác
Có những điều ở rất gần, ngay trước mắt chúng ta, nhưng lại dễ dàng bị lướt qua. Không phải vì chúng bị che giấu, nhưng vì chúng ta đã quá quen thuộc nên không còn để ý, quá bận rộn nên không còn dừng lại, và đôi khi, lòng mình chưa đủ rộng mở để đón nhận. Cũng vậy, có những cuộc gặp gỡ mang trong mình một ý nghĩa sâu xa, có thể chạm đến và đổi thay cả cuộc đời. Thế nhưng, chúng lại trôi qua thật lặng lẽ, như bao điều bình thường khác, chỉ vì trái tim của chúng ta chưa sẵn sàng để nhận ra điều đang được trao ban.
Trang Tin Mừng hôm nay (x. Ga 10,31-42) đưa chúng ta vào một nghịch lý đầy đau xót, đó là giữa những phép lạ hiển nhiên, giữa những lời giảng mang quyền năng và sự thật, giữa những dấu chỉ rõ ràng của tình yêu Thiên Chúa, con người lại chọn phản kháng. Họ cầm đá không phải vì Đức Giêsu làm điều sai, nhưng vì Ngài nói lên sự thật vượt quá điều họ có thể chấp nhận. Một hành động tưởng chừng bộc phát, nhưng thực chất là kết quả của một con tim đã khép lại trước ánh sáng. Chúa Giêsu không chỉ bị hiểu lầm, mà còn bị từ chối ngay trong chính nơi Ngài hiện diện. Và đó chính là bi kịch sâu xa nhất rằng Thiên Chúa ở giữa nhân loại, nhưng con người lại không nhận ra Ngài. Bi kịch ấy không chỉ thuộc về quá khứ, nhưng vẫn còn đang âm thầm tiếp diễn trong chính đời sống của chúng ta hôm nay.
Có một nghịch lý rất lạ là trong đời sống con người, những gì càng gần thì càng dễ bị coi thường. Một người thân quen có thể bị lãng quên, một lời nói lặp lại nhiều lần có thể trở nên nhàm chán, hay một ân huệ nhận được mỗi ngày có thể bị xem như điều hiển nhiên. Chúa Giêsu đã chọn đi vào chính nghịch lý ấy. Ngài không đến như một vị vua quyền uy, nhưng như một con người bình thường giữa làng quê Nazarét. Ngài nói bằng thứ ngôn ngữ mà ai ai cũng có thể hiểu, sống một đời sống mà ai ai cũng có thể nhìn thấy. Và chính vì thế, Ngài trở nên “quá bình thường” để được nhận ra: “Người đã đến nhà mình, nhưng người nhà chẳng chịu đón nhận” (Ga 1,11) . Thiên Chúa không chọn con đường gây choáng ngợp, nhưng chọn con đường nhập thể, là con đường của sự gần gũi. Như Công Đồng Vaticanô II khẳng định: “Thực vậy, mầu nhiệm con người chỉ thực sự sáng tỏ trong mầu nhiệm Ngôi Lời nhập thể” (Gaudium et Spes, 22). Nhưng để hiểu được điều ấy, cần phải có một trái tim biết dừng lại trước điều quen thuộc, để thấy được chiều sâu của nó.
Trong đời sống đức tin, điều này rất dễ xảy ra, đó là chúng ta nghe Lời Chúa mỗi ngày, nhưng không còn để Lời chạm đến lòng mình; chúng ta tham dự Thánh lễ, nhưng tâm hồn lại ở một nơi khác; và chúng ta nhận biết bao ơn lành, nhưng không còn cảm nhận được đó là ân sủng. Không phải vì Thiên Chúa không còn hiện diện, nhưng vì chúng ta đã quen với sự hiện diện ấy đến mức không còn nhận ra.
Người Do Thái không thể phủ nhận những việc tốt lành mà Chúa Giêsu đã thực hiện. Những dấu chỉ ấy quá rõ ràng, quá cụ thể để có thể chối bỏ. Nhưng điều họ không thể chấp nhận lại chính là căn tính của Ngài. Đức Giêsu không chỉ là một người làm điều thiện, mà Ngài còn là Con Thiên Chúa. Và vì thế, họ đáp lại bằng một lời vừa biện minh vừa khước từ: “Không phải vì một việc tốt lành mà chúng tôi ném đá ông, nhưng vì ông là người phàm mà lại tự cho mình là Thiên Chúa” (Ga 10,33). Ở đây, vấn đề không còn nằm ở chỗ họ không thấy, nhưng là họ không muốn đón nhận điều mình đã thấy. Và không còn là giới hạn của lý trí, nhưng là sự khép lại của con tim trước một chân lý vượt quá khuôn khổ quen thuộc của họ.
Con người thường tìm thấy cảm giác an toàn khi mọi sự nằm trong tầm kiểm soát, khi cuộc sống vận hành theo những gì quen thuộc và có thể đoán trước. Nhưng chính trong sự ổn định ấy, một sự giới hạn âm thầm xuất hiện, là bất cứ điều gì vượt ra ngoài khuôn khổ quen thuộc cũng đều dễ bị dè chừng, thậm chí bị khước từ. Vì thế, khi chân lý không chỉ đòi được hiểu mà còn đòi được sống, nghĩa là mời gọi con người thay đổi, bước ra khỏi chính mình, thì chân lý ấy lại trở nên khó đón nhận. Như Đức Thánh Cha Phanxicô gợi lên rằng: “Đức tin không dừng lại ở một sự hiểu biết, nhưng là một hành trình mở lòng trước ánh sáng đến từ Thiên Chúa. Ánh sáng ấy không ép buộc, nhưng kiên nhẫn mời gọi; không áp đặt, nhưng chờ đợi con người tự do đáp lại” (x. Lumen Fidei 34–35). Và chính ở đây, đức tin trở thành một sự chọn lựa rằng chỉ khi dám bước qua những giới hạn của bản thân, con người mới có thể thực sự đón nhận ánh sáng và để cho ánh sáng ấy biến đổi đời mình.
Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng dễ rơi vào tình trạng ấy: chúng ta tin, nhưng chỉ trong giới hạn của sự tiện lợi; chúng ta nghe Lời Chúa, nhưng chỉ chọn những điều dễ chấp nhận; và chúng ta biết điều đúng, nhưng lại trì hoãn việc sống theo điều đó. Không phải vì thiếu ánh sáng., nhưng vì chúng ta sợ ánh sáng sẽ làm xáo trộn cuộc sống của mình. Đối với Chúa Giêsu, dù bị từ chối, Ngài cũng không dừng lại. Ngài rút lui sang bên kia sông Giođan, nơi những ký ức về sứ vụ của Gioan Tẩy Giả vẫn còn sống động. Và tại đó, Tin Mừng kể rằng: “Nhiều người đã tin vào Ngài” (Ga 10,42). Có một điều rất an ủi trong chi tiết này, đó là công trình của Thiên Chúa không bị giới hạn bởi sự khước từ của con người. Ở nơi này, Ngài bị từ chối, nhưng ở nơi khác, Ngài lại được đón nhận. Ở nơi này, lòng người khép lại, nhưng ở nơi khác, có những trái tim sẵn sàng mở ra. Vì rằng, “đức tin luôn khởi đi từ một cuộc gặp gỡ” (x. Caritas Est, 1). Và cuộc gặp gỡ ấy không bị giới hạn bởi không gian hay hoàn cảnh. Nó có thể xảy ra trong những nơi rất bình thường, nơi con người không ngờ tới.
Thiên Chúa không ngừng tìm cách đến với con người, ngay cả khi con người quay lưng, Ngài vẫn đi tìm một con đường khác. Điều đó cũng là một lời nhắc nhở cho chúng ta trong đời sống mục vụ và đời sống cá nhân rằng đừng nản lòng khi thấy sự khô khan của người khác, đừng thất vọng khi thấy sự từ chối, và cũng đừng nghĩ rằng công việc của Thiên Chúa đã dừng lại. Vì trong khi chúng ta không thấy, Ngài vẫn đang âm thầm làm cho hạt giống đức tin lớn lên. Thiên Chúa vẫn đang ở giữa nhân loại. Không phải trong những điều xa xôi, nhưng trong những gì rất gần: trong một lời nói đơn sơ, trong một biến cố nhỏ bé, hay trong một con người mà chúng ta gặp gỡ mỗi ngày. Nhưng để nhận ra Ngài, chúng ta cần phải có một hành trình nội tâm, đó chính là hành trình của một trái tim biết dừng lại, biết lắng nghe, và biết mở ra.
Có thể hôm nay, chúng ta không cầm đá để ném Đức Giêsu. Nhưng đôi khi, chúng ta cũng khước từ Ngài theo những cách rất âm thầm, như khi chúng ta không muốn thay đổi, khi chúng ta không muốn bước ra khỏi vùng an toàn, hay khi chúng ta chọn sự quen thuộc thay vì sự thật. Và vì thế, Lời Chúa hôm nay trở thành một lời mời gọi rất nhẹ, nhưng rất sâu rằng hãy học lại cách nhận ra Thiên Chúa. Không phải bằng những dấu lạ lớn lao, nhưng bằng một ánh nhìn sâu hơn, một tâm hồn thinh lặng hơn, và một đức tin dám để cho mình được biến đổi. Bởi vì rất có thể, chính trong ngày hôm nay, giữa những điều rất bình thường của cuộc sống, Đấng được Chúa Cha sai đến vẫn đang âm thầm đứng đó, chờ đợi chúng ta nhận ra và mở lòng đón nhận Ngài.