Đức tin là biết phó thác khi câu trả lời chưa đến
hãy lắng tai nghe cho kỹ những lời sau đây:
Con Người sắp bị nộp vào tay người đời”
(Lc 9,44)
Có những điều trong cuộc đời chúng ta không thể hiểu ngay: tại sao một người tốt lại phải chịu đau khổ, tại sao một lời cầu nguyện chân thành mãi chưa được đáp lời, tại sao có những con đường càng bước đi càng gặp nhiều thử thách. Có những câu hỏi cứ ở đó, âm thầm nằm lại trong lòng, không dễ tìm được một câu trả lời thỏa đáng. Và chính trong những khoảng lặng ấy, đức tin được mời gọi lớn lên: không phải hiểu hết rồi mới tin, nhưng tin đủ để tiếp tục bước đi.
Trang Tin Mừng hôm nay kể rằng, đang lúc mọi người còn bỡ ngỡ trước những việc Đức Giêsu làm, Ngài nói với các môn đệ: “Phần anh em, hãy lắng tai nghe cho kỹ những lời sau đây: Con Người sắp bị nộp vào tay người đời” (Lc 9,44). Một lời thật khó nghe. Các ông đã chứng kiến quyền năng của Thầy, đã thấy Ngài chữa lành, trừ quỷ, làm những điều khiến đám đông kinh ngạc. Vậy mà giờ đây, Thầy lại nói về việc mình sẽ bị nộp, bị loại bỏ và chịu đau khổ. Các môn đệ “không hiểu lời đó”, và còn “sợ không dám hỏi lại Thầy” (x. Lc 9,45). Có lẽ họ sợ vì câu trả lời có thể làm đảo lộn tất cả những gì họ đang nghĩ về Đức Giêsu.
Chúng ta cũng có thể giống các môn đệ. Có những lúc chúng ta không hiểu điều Chúa đang làm, nhưng lại ngại hỏi Chúa. Không phải vì chúng ta không có câu hỏi, mà vì sợ câu trả lời. Chúng ta sợ rằng thánh ý Chúa không giống điều mình mong muốn. Sợ rằng con đường Ngài dẫn đi sẽ đòi hỏi chúng ta từ bỏ một điều mình đang bám víu. Sợ rằng phải chấp nhận một sự thật mà mình chưa sẵn sàng đối diện. Vì thế, đôi khi chúng ta muốn một Thiên Chúa dễ hiểu, dễ đoán và hành động theo những gì mình mong đợi. Nhưng Thiên Chúa không phải là Đấng để chúng ta kiểm soát; Ngài là Đấng mời gọi chúng ta tin tưởng và phó thác.
Thiên Chúa không hứa rằng chúng ta sẽ luôn hiểu mọi điều xảy đến trong cuộc đời. Ngài cũng không hứa rằng con đường theo Chúa sẽ luôn bằng phẳng. Nhưng Ngài hứa ở cùng chúng ta. Và đôi khi, điều quý giá nhất Chúa trao không phải là một lời giải thích, mà là sự hiện diện của Ngài giữa chính điều chúng ta chưa hiểu. Khi ấy, đức tin không còn là việc tìm cho ra câu trả lời bằng mọi giá, nhưng là học cách đặt câu hỏi của mình vào trong bàn tay Thiên Chúa.
Ápraham là một mẫu gương đẹp của thứ đức tin ấy. Thư Hipri nói: “Nhờ đức tin, ông Ápraham vâng nghe tiếng Chúa gọi mà ra đi đến một nơi ông sẽ nhận làm gia nghiệp. Ông ra đi mà không biết mình đi đâu” (Hr 11,8). Ápraham không có bản đồ của tương lai, không biết chính xác mình sẽ đi qua đâu, sẽ gặp những gì. Ông chỉ có lời Chúa và niềm tin vào Đấng đã gọi mình. Nhưng như thế đã đủ để ông lên đường. Đức tin đôi khi chính là như thế: không biết hết con đường, nhưng biết mình đang đi với ai.
Đức Maria cũng đã bước đi bằng một đức tin như thế. Khi đón nhận lời truyền tin, Mẹ không được biết trước tất cả những gì sẽ xảy đến. Mẹ không biết hành trình phía trước sẽ có những niềm vui nào, những thử thách nào, và cũng không biết lời “xin vâng” ấy sẽ dẫn mình đến tận chân Thập Giá. Nhưng Mẹ vẫn thưa: “Xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói” (Lc 1,38). Mẹ không cần hiểu hết để có thể tin. Mẹ chỉ cần biết rằng Thiên Chúa là Đấng trung tín.
Có lẽ đây là một trong những điều khó nhất của đời sống đức tin: chấp nhận rằng mình không thể hiểu tất cả. Con người muốn biết trước, muốn kiểm soát, muốn có câu trả lời rõ ràng. Chúng ta thường chỉ cảm thấy bình an khi mọi thứ nằm trong tầm tay. Nhưng có những thời điểm Chúa cho phép chúng ta đi qua một vùng mờ tối, nơi không còn nhiều điều để bám víu ngoài chính Ngài. Không phải để bỏ rơi chúng ta, nhưng để chúng ta học được một sự tín thác sâu hơn.
Khi một lời cầu nguyện chưa được đáp lại, đức tin nói: Chúa vẫn nghe. Khi một cánh cửa đóng lại, đức tin nói: Chúa vẫn đang dẫn đường. Khi một biến cố làm chúng ta đau đớn mà chưa hiểu được ý nghĩa, đức tin nói: Chúa vẫn ở đây. Những lời ấy không phải để phủ nhận nước mắt hay làm cho đau khổ trở nên nhẹ nhàng giả tạo. Trái lại, đó là cách người tín hữu đặt chính nước mắt, nỗi sợ và sự bất lực của mình vào trong tình yêu của Thiên Chúa.
Vì thế, khi gặp một điều chưa hiểu, có lẽ thay vì chỉ hỏi: “Tại sao Chúa lại để điều này xảy ra?”, chúng ta có thể lặng lẽ hỏi: “Lạy Chúa, trong hoàn cảnh này, Chúa muốn con học điều gì? Chúa muốn con trở thành người thế nào? Và Chúa đang ở đâu trong cuộc đời con?” Những câu hỏi ấy mở ra một con đường khác. Chúng không buộc Chúa phải giải thích tất cả, nhưng giúp chúng ta mở lòng để nhận ra rằng ngay cả trong điều chưa hiểu, ân sủng vẫn có thể đang âm thầm hoạt động.
Đức tin trưởng thành không phải là đức tin không còn câu hỏi, nhưng là đức tin vẫn ở lại khi câu hỏi chưa có câu trả lời. Vẫn cầu nguyện khi Chúa dường như im lặng. Vẫn làm điều tốt khi chưa thấy kết quả. Vẫn tha thứ khi chưa thấy người khác thay đổi. Vẫn trung thành khi chưa nhìn thấy hoa trái. Vẫn bước tiếp khi phía trước còn mờ tối. Đó không phải là một đức tin yếu đuối, nhưng là một đức tin đã học được cách phó thác. Bởi phó thác không có nghĩa là buông xuôi. Phó thác là vẫn làm phần của mình, nhưng không đòi mình phải làm thay phần của Thiên Chúa. Là gieo hạt mà không đòi nhìn thấy ngay mùa gặt. Là cầu nguyện mà không áp đặt Chúa phải trả lời theo ý mình. Là cố gắng hết sức, rồi bình an trao phần còn lại cho Ngài. Có những điều chúng ta chỉ có thể làm bằng sự trung thành; còn kết quả cuối cùng thuộc về Thiên Chúa.
Các môn đệ hôm nay “không hiểu” và “sợ không dám hỏi”. Có lẽ Chúa muốn chúng ta làm khác đi: đừng sợ mang sự không hiểu của mình đến với Ngài. Hãy hỏi Chúa, hãy tìm kiếm, hãy cầu nguyện, nhưng đừng vì chưa có câu trả lời mà đánh mất niềm tin. Bởi có những câu hỏi chỉ được giải đáp khi thời gian đủ chín; có những mầu nhiệm chỉ sáng tỏ sau khi chúng ta đã bước qua; và có những điều có lẽ chỉ đến cuối hành trình chúng ta mới hiểu được tại sao Chúa đã dẫn mình đi qua con đường ấy.
Sau cùng, điều quan trọng nhất không phải là chúng ta hiểu bao nhiêu về con đường, nhưng là chúng ta có còn tin vào Đấng đang dẫn mình đi hay không. Có thể hôm nay chúng ta chưa hiểu. Có thể ngày mai vẫn chưa hiểu. Nhưng nếu vẫn còn có thể thưa với Chúa: “Lạy Chúa, con chưa hiểu, nhưng con tin Chúa. Con chưa thấy đường, nhưng con tin Chúa đang dẫn con đi”, thì chúng ta vẫn đang sống một đức tin thật đẹp. Bởi đức tin không làm cho mọi bí ẩn của cuộc đời biến mất. Đức tin chỉ trao cho chúng ta một điều lớn hơn câu trả lời: một Đấng để tin, một bàn tay để nắm lấy và một tình yêu để phó thác. Và khi biết mình đang ở trong bàn tay ấy, ngay cả những đoạn đường chưa hiểu cũng không còn hoàn toàn đáng sợ. Chúng ta có thể bước đi chậm rãi, bình an, từng bước một; bởi điều quan trọng không phải là nhìn thấy hết con đường, nhưng là không rời khỏi Đấng đang cùng chúng ta đi trên con đường ấy.
Giọng đọc: Phan Anh