Sống tình yêu và lòng thương xót theo ý muốn của Thiên Chúa
(Hs 6,6)
Trong đời sống đức tin, con người thường dễ rơi vào một cám dỗ rất tinh vi là quan tâm đến việc giữ luật hơn là tìm kiếm ý nghĩa của luật. Trong khi đó, lề luật vốn được Thiên Chúa ban để hướng dẫn con người đến sự sống lại có nguy cơ trở thành gánh nặng, thậm chí trở thành một bức tường ngăn cách con người với Thiên Chúa và với nhau. Tin Mừng hôm nay cho thấy một cuộc tranh luận giữa Đức Giêsu và những người Pharisêu về việc các môn đệ bứt lúa ăn trong ngày sabát (x. Mt 12,1-8) . Đối với những người Pharisêu, đó là hành vi vi phạm lề luật. Nhưng đối với Đức Giêsu, điều quan trọng hơn là nhu cầu chính đáng của con người và lòng thương xót của Thiên Chúa. Qua đó, Ngài mặc khải cho chúng ta tinh thần đích thực của mọi lề luật: lề luật được thiết lập vì con người và phải dẫn con người đến tình yêu.
Thiên Chúa không bao giờ ban lề luật để giới hạn hay áp bức con người. Ngay từ thời Cựu Ước, các giới răn được trao ban như những dấu chỉ của giao ước yêu thương giữa Thiên Chúa và dân Ngài. Giữ luật không phải là một sự phục tùng máy móc nhưng là một cách diễn tả lòng yêu mến và sự tín thác vào Thiên Chúa. Thế nhưng theo dòng thời gian, nhiều người đã dừng lại ở hình thức bên ngoài. Họ chú trọng đến từng chi tiết nhỏ nhặt của luật lệ nhưng lại quên mất điều cốt lõi là lòng yêu mến Thiên Chúa và tình thương đối với tha nhân. Chính vì thế, Đức Giêsu đã nhắc lại lời ngôn sứ Hôsê: “Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế” (Hs 6,6). Một câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng cả linh hồn của đời sống tôn giáo. Thiên Chúa không vui thích trước những nghi thức được thực hiện một cách hoàn hảo nhưng thiếu tình yêu. Ngài không hài lòng với những lời kinh dài dòng nếu trái tim con người vẫn khép kín trước nỗi đau của anh chị em mình.
Khi bênh vực các môn đệ, Đức Giêsu không phủ nhận giá trị của ngày sabát. Ngài cũng không hủy bỏ lề luật. Trái lại, Ngài đưa lề luật trở về với ý nghĩa nguyên thủy của nó. Ngày sabát được thiết lập để con người được nghỉ ngơi, được hồi phục và được hướng lòng về Thiên Chúa. Thế nhưng, nếu việc giữ ngày sabát lại khiến người đói không được ăn, người đau khổ không được chữa lành, người bất hạnh không được giúp đỡ, thì ngày sabát ấy đã đánh mất ý nghĩa của nó. Đức Giêsu muốn các môn đệ hiểu rằng không có lề luật nào cao trọng hơn luật yêu thương. Mọi điều luật đều phải phục vụ cho tình yêu, bởi tình yêu chính là mục đích cuối cùng của toàn bộ kế hoạch cứu độ.
Trang Tin Mừng cũng là một lời cảnh tỉnh đối với mỗi Kitô hữu hôm nay. Đôi khi chúng ta rất chăm chỉ thực hành các việc đạo đức: tham dự Thánh lễ, đọc kinh, giữ chay, làm tuần cửu nhật hay tham gia các hội đoàn. Tất cả những điều ấy đều tốt đẹp và cần thiết. Nhưng nếu những việc đạo đức ấy không làm cho trái tim chúng ta trở nên hiền lành hơn, bao dung hơn và biết yêu thương hơn, thì chúng vẫn còn thiếu điều quan trọng nhất. Có người rất nghiêm khắc trong việc giữ luật nhưng lại dễ dàng xét đoán người khác. Có người rất cẩn thận trong các nghi thức phụng vụ nhưng lại thờ ơ trước những đau khổ của người nghèo. Có người thuộc lòng nhiều giáo huấn của Hội Thánh nhưng lại thiếu sự cảm thông với những người yếu đuối và lỗi lầm. Khi đó, chúng ta đang đứng trước nguy cơ giống những người Pharisêu năm xưa: biết luật nhưng chưa hiểu trái tim của Đấng ban luật.
Tinh thần của lề luật luôn gắn liền với lòng thương xót. Chính Thiên Chúa là Đấng giàu lòng thương xót và mọi giới răn đều phản chiếu dung mạo ấy. Trong suốt cuộc đời công khai, Đức Giêsu không ngừng ưu tiên cho con người hơn những quy định cứng nhắc. Ngài chạm đến người phong cùi dù điều đó khiến Ngài bị xem là ô uế. Ngài chữa bệnh trong ngày sabát dù bị chỉ trích. Ngài ngồi đồng bàn với những người tội lỗi dù bị lên án. Ngài tha thứ cho người phụ nữ ngoại tình thay vì kết án. Tất cả những hành động ấy cho thấy rằng tình yêu luôn là chìa khóa để hiểu và thực hành lề luật. Nơi Đức Giêsu, chúng ta thấy lề luật không còn là những dòng chữ khô khan nhưng trở thành sự sống, trở thành lòng thương xót đang bước đi giữa nhân loại.
Sống tinh thần của lề luật hôm nay đòi hỏi chúng ta phải biết nhìn mọi sự bằng đôi mắt của tình yêu. Khi đứng trước một người yếu đuối, thay vì chỉ thấy lỗi lầm, chúng ta hãy nhìn thấy những vết thương cần được chữa lành. Khi gặp một người sa ngã, thay vì kết án, chúng ta hãy tìm cách nâng đỡ và đồng hành. Khi thực hành các bổn phận đạo đức, chúng ta hãy nhớ rằng mục đích cuối cùng không phải là chứng tỏ mình đạo đức hơn người khác nhưng là để trở nên giống Đức Kitô hơn trong tình yêu và lòng thương xót. Một Kitô hữu trưởng thành không phải là người thuộc nhiều điều luật nhất, nhưng là người biết sống điều răn yêu thương một cách trọn vẹn nhất.
Như vậy, trang Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta xét lại cách sống đạo của mình. Có thể chúng ta vẫn giữ luật, nhưng liệu chúng ta có giữ luật bằng một trái tim yêu thương không? Có thể chúng ta vẫn trung thành với những thực hành tôn giáo, nhưng liệu chúng ta có để cho lòng thương xót của Thiên Chúa biến đổi cuộc đời mình không? Đức Giêsu vẫn đang lặp lại với mỗi người lời nhắn nhủ ngày xưa: “Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế” . Khi hiểu được điều đó, chúng ta sẽ khám phá rằng tinh thần đích thực của mọi lề luật không nằm ở sự cứng nhắc của những quy định bên ngoài, nhưng nằm ở tình yêu. Bởi lẽ, nơi nào có tình yêu chân thành, nơi đó lề luật được hoàn tất; nơi nào có lòng thương xót, nơi đó Thiên Chúa hiện diện; và nơi nào con người biết yêu thương như Đức Kitô đã yêu, nơi đó Nước Trời đang bắt đầu lớn lên giữa thế gian.
Giọng đọc: Phan Anh