--- Lời cảnh tỉnh cho sự chọn lựa ---
Con Người sẽ đến” (Mt 24,44).
Khởi đầu một năm Phụng vụ với Mùa Vọng mở ra như một buổi bình minh mới của linh hồn. Giáo hội thắp lên cây nến đầu tiên không phải để báo động hiểm nguy, nhưng để đánh thức niềm hy vọng còn đang ngủ quên trong chúng ta. Trong khung cảnh ấy, lời Chúa Giêsu vang lên: “Anh em hãy canh thức để được sẵn sàng” (Mt 24,42). Canh thức không phải là lo lắng trước một tương lai mù mịt, mà là sống mỗi ngày trong niềm đợi chờ Đấng đang đến, Đấng đến để cứu, đến để chiếu sáng, và đến để làm mới cõi lòng chúng ta.
Trong trang Tin Mừng hôm nay (x. Mt 24,37-44) không mang tinh thần đe dọa, nhưng mang âm hưởng dịu nhẹ của một lời mời gọi trở về, trở nên thanh sạch hơn, nhạy bén hơn, hướng về ánh sáng hơn. Đó là một tiếng chuông Mùa Vọng, nhắc nhớ chúng ta đừng để những nhịp sống thường ngày làm tắt mất ngọn lửa chờ đợi trong lòng. Chúa Giêsu kể lại thời ông Nôê: người ta vẫn “ăn uống, cưới vợ lấy chồng”, nghĩa là những điều rất bình thường. Không có bạo lực, không có tội ác đáng sợ, chỉ là cuộc sống đều đều trôi. Nhưng chính trong cái đều đều ấy, con người đã đánh mất khả năng nhận ra Thiên Chúa, mà họ không hề hay biết gì.
Bước vào ngày đầu tiên của Mùa Vọng này, Lời Chúa nhắc cho chúng ta nguy cơ lớn nhất của đời sống thiêng liêng không phải là tội phạm ghê gớm, mà là sự ngủ quên trong bình thường. khi chúng ta dửng dưng trước tiếng thúc giục của lương tâm, khi chúng ta chọn tiện nghi thay vì hy sinh, khi chúng ta không còn thao thức về Chúa và về linh hồn mình. Vì vậy, Mùa Vọng là lời mời gọi chúng ta “tỉnh lại”, như những người nghe tiếng mưa rơi đầu mùa và biết sắp có điều lớn lao sẽ xảy đến.
Sự bất ngờ của Chúa luôn là hy vọng của người đợi chờ: “Chính giờ phút anh em không ngờ, Con Người sẽ đến” (Mt 24,44). Bất ngờ ấy không gợi lên sự sợ hãi, nhưng mở ra một chân trời mới: Chúa có thể đến ngay hôm nay, trong một cuộc gặp gỡ, trong một biến cố, hay trong một phút thinh lặng, hoặc trong một nỗi bất an để mời gọi chúng ta trở lại cầu nguyện. Mùa Vọng, vì thế, dạy chúng ta chờ Chúa không với sự run rẩy, mà với niềm mong đợi yêu thương. Giống như dân Israel xưa, họ không biết giờ Chúa thực sự đến, nhưng họ thắp đèn hy vọng mỗi ngày, họ tìm kiếm dấu chỉ trong từng sự kiện, họ mở lòng trước từng thay đổi nhỏ trong cuộc sống. Và rồi, Ngôi Lời đã đến trong một đêm rất đỗi bình thường, nơi một máng cỏ rất đỗi bình thường, giữa những người chăn chiên cũng rất đỗi bình thường. Qua đó là lời mời gọi chúng ta tập nhận ra Chúa đến trong những cái bình thường, nơi chúng ta rất dễ dàng bỏ qua nhất.
Cảnh mà Chúa Giêsu mô tả trong trang tin Mừng này thật mạnh: hai người đàn ông làm ruộng, hai người đàn bà kéo cối xay; một được đem đi, một bị bỏ lại. Tất cả đều sống đời thường, không có ai làm việc xấu, không một ai vi phạm điều luật nào. Điểm khác biệt ở đây chính là tâm hồn, một tâm hồn mở ra hay khép lại trước Chúa. Đó chính là tinh thần của Mùa Vọng: mọi người đều sống cùng một cuộc sống, nhưng không phải ai cũng chờ Chúa đến giống nhau. Có người làm việc như thể chỉ có đời này. Có người làm việc với đôi mắt hướng về Đấng sẽ đến. Có người yêu thương vì cảm xúc. Có người yêu thương vì nhìn thấy Chúa nơi người đối diện. Cũng có người chọn điều dễ dãi. Hay cũng có người chọn điều đúng, dù khó khăn vất vả mệt nhọc. Mùa Vọng, vì thế, nhắc nhớ cho chúng ta những chọn lựa nhỏ trong đời thường chính là nơi chúng ta quyết định đứng về phía ánh sáng hay chìm vào bóng tối.
Chúa Giêsu dùng hình ảnh kẻ trộm trong đêm để nói về sự bất ngờ của giờ Chúa đến. Nhưng Ngài không muốn chúng ta hoảng sợ như nạn nhân sợ trộm, Chúa muốn chúng ta tỉnh táo, canh thức để nhận ra rằng có những điều âm thầm “lẻn vào” và lấy đi sự sống thiêng liêng của chúng ta mà chính ta không nhận ra. “Kẻ trộm” trong thời đại hôm nay không phải là thế lực bên ngoài đột nhập để phá hoại chúng ta, nhưng là những tác nhân nhỏ bé, len lỏi, rất tinh vi, có thể làm mòn dần tâm hồn nếu chúng ta không cảnh giác. Đó là những kẻ trộm “khoét vách nội tâm” bằng những chiêu thức rất hiền lành, rất tự nhiên, đến mức chúng ta nghĩ rằng chẳng có gì nguy hiểm cả. Những kẻ trộm đó có thể là:
(1) Kẻ trộm của sự lãng quên: Ngày nay, người ta có thể nhớ hàng chục cuộc họp, hàng trăm email, hàng loạt công việc và lịch hẹn. Điện thoại luôn nhắc chúng ta điều phải làm, phải gặp, phải hoàn thành. Nhưng trong sự bận rộn ấy, chúng ta lại quên những điều quan trọng nhất: quên cầu nguyện, quên nói với Chúa một lời cảm ơn, quên xin Ngài hướng dẫn, hay quên chăm sóc linh hồn mình như chăm một mảnh vườn. Lãng quên làm cho chúng ta xa Chúa mà không gây ra tiếng động. Nó đến rất nhẹ, rất khẽ, giống như kẻ trộm mở cửa mà không hề làm đèn chớp sáng. Chúng ta cứ tưởng mình vẫn ổn, cho đến khi nhận ra thì tâm hồn đã trở nên khô cạn từ lúc nào.
(2) Kẻ trộm của sự tiện nghi: Cuộc sống hiện đại rất tiện lợi. Mọi thứ đều nhanh – gọn – nhẹ. Chúng ta quen với việc chỉ cần một cú chạm là có thể đáp ứng nhu cầu mình muốn. Tiện nghi là tốt, nhưng nếu chúng ta không cẩn thận, nó sẽ cướp đi khả năng hy sinh, khả năng kiên nhẫn, và sức mạnh nội tâm. Chúng ta không quen chờ đợi ai. Chúng ta không muốn chịu chút bất tiện nào. Hay chúng ta lười cố gắng để thay đổi. Hoặc chúng ta dễ bỏ cuộc khi gặp khó khăn. Trong khi đó, đợi Chúa, chờ Chúa, đón Chúa, chuẩn bị tâm hồn, … tất cả đều cần sự kiên nhẫn, khiêm tốn, và đôi khi cần vượt qua những bất tiện nhỏ.
(3) Kẻ trộm của sự bận rộn: Bận rộn không xấu, nhưng bận rộn có thể trở thành “thần tượng” khiến chúng ta đánh mất chính mình. Có những người làm việc từ sáng đến tối, không có một phút dừng lại để hít thở, để nhìn lại, để hỏi xem mình đang sống vì điều gì. Lịch trình kín mít khiến chúng ta không còn giờ để cầu nguyện, không còn chỗ cho Lời Chúa vang lên, cũng không còn khoảnh khắc để lắng nghe tiếng Ngài gọi, và cũng không còn khoảng trống để yêu thương sâu sắc hơn. Bận rộn nuốt hết tâm trí của chúng ta. Mà khi tâm trí đầy ắp những thứ của thế gian, thì Chúa, Đấng đến rất nhẹ nhàng không tìm được chỗ bước vào.
(4) Kẻ trộm của vô cảm: Đây là kẻ trộm nguy hiểm nhất, vì nó cướp đi trái tim. Vô cảm làm lòng chúng ta trở nên lạnh hơn, cứng hơn, dửng dưng hơn trước nỗi đau của người khác: Chúng ta nghe tin ai đó khổ đau nhưng lòng không còn rung lên. Chúng ta thấy người nghèo mà tim không còn thổn thức. Hay chúng ta chứng kiến bất công mà không muốn lên tiếng. Hoặc chúng ta sống bên cạnh nhau nhưng trái tim khép kín. Vô cảm đó chính là bóng tối ăn mòn dần nhân tính. Và khi trái tim đã đông cứng, chúng ta rất khó để nhận ra Chúa, Đấng luôn đến dưới hình dạng những người nhỏ bé, tổn thương, và bị lãng quên.
Canh thức không phải là sống trong căng thẳng. Mùa Vọng không mời gọi chúng ta trở thành những người đứng gác lo âu, nhưng là những người đợi chờ đầy hy vọng. Canh thức theo tinh thần Mùa Vọng là canh thức với trái tim ấm nóng, canh thức với ánh mắt tìm kiếm ánh sáng, và canh thức với niềm hy vọng rằng Chúa sẽ đến để làm mới mọi sự. Giống như người mẹ mang thai, chờ ngày con mình chào đời: không căng thẳng, không sợ hãi, nhưng hồi hộp, yêu thương, và tràn trề hy vọng. Mùa Vọng là thế: chờ Chúa đến như người mẹ chờ đợi ngày sinh con của mình.
Không ai trở nên tỉnh thức chỉ bằng những quyết định lớn lao. Tỉnh thức bắt đầu từ những chọn lựa rất bé nhỏ, như những ngọn nến mà chúng ta thắp trong đêm đông bằng cách nói một lời tử tế, bỏ qua một lời trách móc, đến với Thánh lễ ngày thường, hay đọc một đoạn Lời Chúa trước khi ngủ, hay không để mạng xã hội nuốt hết tâm trí. Chọn cầu nguyện thay vì than phiền, chọn nhìn điều tốt nơi người khác thay vì chỉ trích, hay chọn hy sinh một chút để yêu thương nhiều hơn, ... Những điều ấy, tuy nhỏ, nhưng lại làm sáng căn phòng tâm hồn của chúng ta, để khi Chúa đến, Ngài thấy một nơi đầy ánh sáng, không bị lấp kín bởi bụi đời.
Tang Tin Mưng hôm nay, nhắc cho chúng ta một chân lý lớn, đó là Chúa không chỉ đến trong biến cố vĩ đại của ngày tận thế, mà trước hết, Ngài đến trong những khoảnh khắc rất đời thường. Ngài đến trong sự mệt mỏi của chúng ta, để an ủi. Ngài đến trong một niềm vui nhỏ, để nhắc chúng ta tạ ơn. Ngài đến trong một thất bại của chúng ta, để nhắc nhở chúng ta biết sống khiêm nhường. Ngài cũng đến trong những người nghèo, để chúng ta học lại bài học yêu thương. Và Ngài cũng đến trong những cử chỉ tử tế bất ngờ, để chúng ta tin rằng sự thiện vẫn còn. Những lần viếng thăm ấy âm thầm, nhẹ nhàng, nhưng rất thật, và chỉ có những ai canh thức mới nhận ra.
Như vậy, Mùa Vọng giúp cho chúng ta hiểu rằng “sẵn sàng” không phải là hành động cuối cùng trước khi Chúa đến, nhưng là lối sống mỗi ngày. Sẵn sàng mở lòng cho Chúa bước vào những vùng mà chúng ta vẫn còn đang khóa kín. Sẵn sàng để Chúa sắp xếp lại kế hoạch của chúng ta. Sẵn sàng để Ngài chữa lành những vùng đau đớn chúng ta giấu. Và sẵn sàng thay đổi, làm mới, bước sang trang mới để đón chờ Chúa đến bất cứ lúc nào, theo cách Ngài muốn, bởi vì chúng ta tin chắc rằng Chúa luôn đến để làm điều tốt nhất cho linh hồn chúng ta.
Sống Mùa Vọng, vì thế, là sống trong từng hơi thở. Tỉnh thức giữa nhịp sống thường ngày, đó là linh đạo của Mùa Vọng. Không phải tách mình khỏi cuộc sống, nhưng sống trong cuộc sống với tâm hồn biết nhìn xa hơn những gì mắt thấy. Canh thức để không bị cuốn trôi, không bị ngủ quên, không bị chìm vào vô nghĩa, nhưng đứng vững, và chờ đợi Đấng đang đến. Chúa đến không như kẻ đòi nợ, không như giám khảo chấm điểm, nhưng như Ánh Sáng đến xua tan bóng tối, như Emmanuel - Thiên Chúa ở cùng chúng ta. Và trong đêm tối bên ngoài, cũng như đêm tối đôi khi phủ kín lòng chúng ta, một ngọn nến Mùa Vọng đang được thắp lên: ngọn nến của tỉnh thức, ngọn nến của hy vọng, ngọn nến của Đấng sẽ đến, và đang đến, và không ngừng đến với chúng ta.