Một con tim không bao giờ bỏ cuộc
Có những thứ tình yêu chỉ bền vững khi được đáp lại, và cũng có những thứ tình yêu, dù bị chối từ, nhưng vẫn không tàn lụi. Có những tình yêu rực rỡ trong phút giây hạnh phúc, và cũng có những thứ tình yêu chỉ rạng ngời khi đi qua bão giông và nước mắt. Giữa muôn hình muôn vẻ của mọi thứ tình yêu, tình yêu trung tín là thứ tình yêu hiếm hoi và quý giá nhất. Tình yêu ấy không cần được tán dương, không cần được đáp trả, nhưng chỉ cần được hiện hữu. Vì yêu đối với nó không phải là một cảm xúc thoáng qua, mà là một lời hứa âm thầm và bền vững của con tim. Tình yêu trung tín, vì thế, không phai nhạt khi người ta thay đổi, không nguội lạnh khi bị quên lãng, và không rút lui khi bị tổn thương. Nó vẫn đứng đó, lặng lẽ và kiên vững, như ngọn đèn nhỏ giữa đêm dài, như giọt sương còn đọng lại sau cơn bão, và như trái tim không thôi đập, dù quanh mình chỉ còn lại sự lặng thinh.
Thế giới hôm nay dường như ngày càng sợ hai chữ “trung tín”. Người ta dễ yêu, nhưng cũng dễ rời bỏ; dễ hứa, nhưng khó giữ trọn lời hứa. Giữa những thay đổi chớp nhoáng của thời đại, chúng ta thèm được thấy một thứ tình yêu dám “ở lại”, dám đứng vững nơi những đổ vỡ, dám tha thứ, dám chờ đợi, hay dám bắt đầu lại. Và chính nơi đó, chúng ta nhận ra khuôn mặt của Thiên Chúa, Đấng không bao giờ ngừng yêu, Đấng vẫn trung tín với con người ngay cả khi con người đã phản bội lại tình yêu của Ngài. Tình yêu trung tín, vì thế, không biết đến giới hạn của tổn thương, không đo đếm bằng thành công hay thất bại, mà chỉ đo bằng độ sâu của con tim, một con tim biết ở lại khi mọi người đã bỏ đi, biết tin tưởng khi mọi hy vọng dường như tàn úa, và biết yêu đến cùng, như Chúa Giêsu đã yêu (x. Ga 13,1).
(1) “Giêrusalem, Giêrusalem…” – Lời than thở của con tim
Trong Tin Mừng Luca (x. 13, 31–35), Chúa Giêsu đứng trước Giêrusalem, thành đô của Dân Chúa là nơi đã từng chất chứa lịch sử của tình yêu và sự phản bội giữa Thiên Chúa và dân Ngài...
Hình ảnh “gà mẹ ấp ủ đàn con” là một trong những biểu tượng dịu dàng nhất về Thiên Chúa trong toàn bộ Kinh Thánh. Ở đây, Thiên Chúa không hiện diện như Đấng toàn năng uy quyền, mà như một người Mẹ biết cúi xuống, mở rộng vòng tay để che chở, ủ ấp, và bảo vệ. Ngài biết rõ đàn con sẽ chạy đi, sẽ quay lưng, và sẽ tự đánh mất chính mình, nhưng Ngài vẫn mở rộng đôi cánh, vẫn đứng đó, chờ đợi trong thinh lặng của yêu thương.
Thật lạ lùng, Thiên Chúa lại yêu bằng sự yếu đuối ấy, một sự yếu đuối của con tim dám bị tổn thương, dám để cho tình yêu của mình bị khước từ, vì biết rằng chỉ trong sự tự do của con người, tình yêu mới thực sự có ý nghĩa. Thánh Gioan đã diễn tả nỗi đau này bằng một câu ngắn gọn mà thấm thía: “Người đã đến nhà mình, nhưng người nhà chẳng đón nhận” (Ga 1,11). Và thánh Phaolô, trong niềm tin vững chắc, cũng đã khẳng định: “Nếu chúng ta không trung tín, thì Ngài vẫn trung tín, vì Ngài không thể chối bỏ chính mình” (2Tm 2,13). Tình yêu trung tín chính là như thế, không đổi thay dù bị chối từ, không rút lui dù bị tổn thương, và không bỏ cuộc dù con đường dẫn đến Thập Giá. Tình yêu ấy không chỉ là cảm xúc, mà là một chọn lựa. Chọn ở lại với người mình yêu, chọn tha thứ thay vì kết án, chọn hiến dâng thay vì giữ lại. Và trong từng bước chân hướng về Giêrusalem, Chúa Giêsu đang dạy chúng ta rằng trung tín không phải là không đau khổ, nhưng là biết yêu cho đến cùng, vì “không có tình yêu nào cao cả hơn tình yêu của người thí mạng sống vì bạn hữu của mình” (x. Ga 15,13).
(2) Tình yêu trung tín – Nhịp đập của Thánh Tâm
Trong trái tim của Chúa Giêsu, tình yêu trung tín không phải là một ý niệm đạo đức, cũng không phải là một nguyên tắc được dạy hay một điều luật phải giữ, nhưng là hơi thở, là nhịp sống, là máu chảy trong tim của Ngài. Đó là nhịp đập không ngừng nghỉ, là ngọn lửa cháy âm ỉ trong lòng của Đấng Cứu Thế, là một tình yêu vừa dịu dàng vừa mãnh liệt, vừa biết chờ đợi vừa dám hiến dâng đến cùng. Chính tình yêu ấy đã khiến Ngài “vẫn tiếp tục bước đi” dù biết rõ rằng con đường ấy dẫn thẳng đến thập giá, “vì một ngôn sứ mà chết ngoài Giêrusalem thì không được” (x. Lc 13, 33). Chúa Giêsu nói như thế không phải là vì cam chịu một định mệnh, nhưng vì đó là con đường của tình yêu đến tận cùng. Không ai ép buộc Ngài phải bước đi, nhưng chính tình yêu trong tim đã thôi thúc Ngài tiến bước. Tình yêu trung tín ấy khiến cho Chúa Giêsu ở lại với những kẻ phản bội, rửa chân cho những kẻ sắp bỏ rơi mình, và cầu nguyện cho những kẻ đang đóng đinh mình. Tình yêu ấy là tiếng “xin vâng” âm thầm nhưng mạnh mẽ, vang vọng từ Bêlem đến Golgotha, và kéo dài tới mọi thế kỷ trong lịch sử của Hội Thánh. Đức Thánh Cha Phanxicô đã dạy thật nhẹ nhàng mà thấm thía rằng: “Thiên Chúa không mệt mỏi khi tha thứ cho chúng ta, chính chúng ta mới mệt mỏi khi xin Ngài tha thứ” (Evangelii Gaudium, 3).
Lòng trung tín của Thiên Chúa không phải là sự cố chấp, nhưng là lòng thương xót không biết mệt mỏi, là sự kiên nhẫn của người Cha vẫn đứng nơi cửa ngõ, mắt hướng về phía chân trời để chờ đứa con trở về (x. Lc 15,20). Là sự bền bỉ của người Mục Tử bỏ lại chín mươi chín con chiên trên núi để đi tìm cho được con chiên lạc (x. Lc 15,4). Là sự bao dung của Đấng vẫn gõ nhẹ vào cánh cửa khép kín của tâm hồn nhân loại, không vì muốn ép buộc, mà vì muốn được yêu. Thánh Vịnh đã cất cao lời ca ngợi niềm trung tín ấy từ ngàn xưa: “Tình thương Chúa tồn tại đến muôn đời, lòng thành tín của Ngài qua muôn thế hệ.” (Tv 100, 5). Và thật thế, trong một thế giới đầy đổi thay hôm nay, nơi những cam kết dễ bị lãng quên, nơi những lời hứa bay đi như tro bụi trong gió, thì tình yêu trung tín của Thiên Chúa sẽ trở thành một ngọn lửa lạ lùng và quý hiếm. Nó không ồn ào, không áp đặt, không phô trương, nhưng bền bỉ như ánh đèn dầu leo lét mà không tắt, vì được nuôi bằng hơi ấm từ con tim của Thiên Chúa. Tình yêu ấy không bao giờ cạn kiệt, vì nó phát xuất từ chính Đấng mà “hôm qua, hôm nay và mãi mãi vẫn là một” (x. Hr 13,8). Và trong từng nhịp đập của Thánh Tâm Chúa Giêsu, chúng ta vẫn nghe được tiếng thì thầm dịu dàng ấy: “Dù núi có dời, đồi có chuyển, tình yêu của Ta đối với ngươi vẫn không thay đổi” (Is 54,10).
(3) Một con tim không bỏ cuộc – Học yêu như Chúa đã yêu
Chiêm ngắm Chúa Giêsu đứng trước Giêrusalem, chúng ta thấy có một con tim không bỏ cuộc. Một con tim vẫn đập những nhịp yêu thương giữa sự lạnh lùng của loài người. Một con tim dám yêu cả khi không được yêu lại, dám tha thứ cả khi bị từ chối, và dám khóc cho người phản bội. Đó là con tim trung tín cho đến cùng, dẫu bị đóng đinh, dẫu phải chết trong cô đơn. Giêrusalem không chỉ là một thành phố, nhưng còn là biểu tượng của trái tim con người, nơi Thiên Chúa hằng khát khao cư ngụ, nhưng lại nhiều lần khép kín. Chúa Giêsu đứng trước Giêrusalem, như Ngài vẫn đứng trước trái tim của mỗi người chúng ta hôm nay, với cùng một lời than thở: “Ta đã bao lần muốn tụ họp các con như gà mẹ ấp ủ con dưới cánh, mà các con không chịu!” (x. Lc 13,34). Một lời bộc bạch chan chứa tình mẫu tử. Tình yêu của Đấng Cứu Thế mang hình dáng của một người mẹ cúi xuống, vẫn muốn chở che, dù những đứa con đã nhiều lần bỏ đi. Tình yêu ấy không phải là một cảm xúc thoáng qua, mà là một chọn lựa kiên vững. Chọn yêu dù bị tổn thương, chọn ở lại dù có thể quay lưng, và chọn trung tín dù chẳng còn ai hiểu mình. Đó là tình yêu của Thánh Tâm Chúa Giêsu, tình yêu bền bỉ vượt qua mọi thất bại. Và chính tình yêu này mời gọi chúng ta học lấy nghệ thuật trung tín trong đời thường.
(1) Trung tín trong gia đình: Khi những lời ngọt ngào của thuở ban đầu nhường chỗ cho cơm áo gạo tiền, khi tình yêu phải được nuôi bằng sự kiên nhẫn, thứ tha và những hy sinh âm thầm không ai thấy. Trung tín ấy không phải là níu giữ nhau vì bổn phận, mà là “yêu thương nhau bằng hành động và trong sự thật” (x. 1Ga 3,18).
(2) Trung tín trong sứ vụ: Khi công việc tông đồ trở nên nặng nề, khi hăng say bị thay bằng mệt mỏi, và khi chẳng ai biết đến hay ghi nhận. Chính trong những giờ phút ấy, chúng ta được mời gọi bước theo Thầy Giêsu, Đấng đã rửa chân cho các môn đệ dù biết họ sắp phản bội. Trung tín ấy là tiếp tục cúi xuống trong yêu thương, không vì kết quả, nhưng vì Ngài đã yêu thương chúng ta trước.
(3) Trung tín với đức tin: Khi chúng ta không còn cảm thấy Chúa gần gũi, hay khi bóng tối nghi ngờ phủ kín. Đó là những giây phút đức tin được tinh luyện như vàng trong lửa. “Người công chính sống nhờ lòng trung tín” (x. Kb 2,4), bởi vì tin giữa đêm tối chính là hành động anh hùng nhất của tình yêu.
Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã khẳng định một cách rất tinh tế rằng: “Trung tín không phải là giữ nguyên hình thức của tình yêu, nhưng là làm cho tình yêu ấy được lớn lên qua thử thách” (Familiaris Consortio, 11). Chính những thử thách ấy lại là nơi tình yêu trung tín của Thiên Chúa được tỏ lộ qua chúng ta, khi chúng ta biết “tha thứ bảy mươi lần bảy” (x. Mt 18, 21-22), khi chúng ta vẫn gieo hy vọng giữa thất vọng, và khi chúng ta dám tin rằng Thiên Chúa vẫn ôm chúng ta vào lòng, dù chúng ta biết bao lần bỏ chạy khỏi vòng tay yêu thương của Ngài.
Trung tín, vì thế, không phải là một hành vi của sức người, nhưng là hoa trái của ân sủng. Chỉ khi để cho Thánh Tâm Chúa Giêsu đập trong lòng mình, chúng ta mới có thể yêu và tha thứ như Ngài đã yêu thương và đã tha thứ. Chính khi ở lại trong tình yêu ấy, chúng ta mới học được sức mạnh của sự hiền lành, vẻ đẹp của lòng kiên nhẫn, và niềm vui của những người không bao giờ bỏ cuộc, là niềm vui của những ai biết rằng “ơn Chúa đủ cho mình” (x.2Cr 12, 9). Và rồi, tình yêu trung tín ấy sẽ trở nên ánh sáng chữa lành cho những mối tương quan gãy đổ, hơi ấm ủi an cho những tâm hồn mệt mỏi, và lời chứng sống động cho một thế giới đang lạc lối trong ích kỷ và hời hợt.
(4) Tình yêu không bao giờ bỏ cuộc
Tình yêu trung tín không phải là chuyện của quá khứ, nhưng là ngôn ngữ hiện tại của Thiên Chúa, ngôn ngữ của những trái tim biết yêu đến cùng, biết ở lại dù bị lãng quên, biết tiếp tục dù chẳng được đáp trả. Có thể chúng ta cũng như Giêrusalem ngày xưa, đôi lần khước từ, đôi lần đóng cửa, và cũng có đôi lần bỏ lỡ những cuộc viếng thăm của Thiên Chúa. Thế nhưng, Ngài vẫn đứng đó, âm thầm và kiên nhẫn, với con tim mở rộng, với vòng tay như gà mẹ ấp ủ đàn con, với ánh mắt chan chứa xót thương không bao giờ tắt. Và trong từng nhịp thở của cuộc đời, chúng ta vẫn nghe vang vọng lời thì thầm ấy: “Ta đã yêu con bằng mối tình muôn thuở, nên Ta vẫn dành cho con lòng xót thương” (x. Gr 31,3). Đó chính là lời của một con tim không bỏ cuộc, lời của Đấng Trung Tín, Đấng luôn chờ đợi chúng ta trở về, Đấng vẫn tiếp tục yêu thương, dù đôi khi chúng ta chỉ biết đáp lại bằng sự ơ hờ và thinh lặng.
Vì thế, ước gì hôm nay, khi chiêm ngắm Thánh Tâm Chúa Giêsu rực cháy trên Thánh giá, trái tim của chúng ta cũng được đánh thức để biết yêu như Ngài. Yêu không mỏi mệt, yêu không toan tính, và yêu cho đến tận cùng trong những điều nhỏ bé nhất của đời thường.
Ước gì giữa bao đổ vỡ và thất vọng, chúng ta vẫn tin rằng có một Tình Yêu không bao giờ thất bại đang bao bọc chúng ta. Ước gì trong gia đình, trong cộng đoàn, trong những mối tương quan dễ phai mờ, chúng ta biết chọn trung tín thay vì đổi thay, chọn kiên nhẫn thay vì bỏ cuộc, và chọn hiến dâng thay vì đòi hỏi. Ước gì mỗi người chúng ta sẽ trở thành dấu chỉ của tình yêu trung tín ấy, bằng một lời tha thứ, một cử chỉ cảm thông, hay một niềm hy vọng vẫn được gìn giữ dù mọi sự dường như sụp đổ. Và cũng ước gì, khi nhìn lại cuộc đời mình, chúng ta có thể nói như thánh Phaolô: “Tôi có là gì cũng là nhờ ơn Thiên Chúa” (1Cr 15,10). Xin cho con tim của chúng ta, dù yếu đuối và mong manh, vẫn đập trong nhịp đập của Thánh Tâm Chúa Giêsu, một con tim biết yêu, biết trung tín, và biết không bỏ cuộc bao giờ. Và cũng xin cho mỗi ngày sống của mỗi người chúng ta sẽ trở thành lời tạ ơn cho tình yêu muôn thuở ấy, và cho cả cuộc đời của chúng ta cũng trở thành bài ca trung tín, được hát lên giữa những giới hạn của con người, để thế giới hôm nay vẫn có thể tin rằng có một thứ tình yêu không bao giờ bỏ cuộc, bởi vì Thiên Chúa chính là Tình Yêu (x. 1Ga 4,8).