Trái tim Công giáo ẩn mình trong bộ phim giáng sinh kinh điển “ở nhà một mình”
Những cảnh trong nhà thờ, người hàng xóm bị hiểu lầm và cuộc giải cứu đầy bất ngờ cho thấy một câu chuyện Công giáo sâu sắc đang ẩn hiện ngay trước mắt trong bộ phim Giáng Sinh nổi tiếng. Hơn 30 năm sau ngày ra mắt, Home Alone vẫn được yêu thích như một bộ phim Giáng Sinh vui nhộn: những cú bẫy hài hước, cậu bé 8 tuổi lanh trí, và hai tên trộm lì lợm bất chấp mọi thương tích. Nhưng đan xen trong sự duyên dáng của bộ phim là những tầng ý tôn giáo nhẹ nhàng, tạo chiều sâu cảm xúc và những điều này không phải là tình cờ.
Đạo diễn Chris Columbus, người định hình bộ phim nhiều hơn khán giả nghĩ, lớn lên trong môi trường Công giáo và theo học trung học Công giáo. Dù kịch bản của John Hughes đặt nền móng, chính Columbus đã phát triển một trong những yếu tố mang chiều kích thiêng liêng nhất của phim: nhân vật Ông Marley, do Roberts Blossom thủ vai.
Trong bản thảo ban đầu của Hughes có cảnh nhà thờ nổi tiếng, nơi Kevin McCallister (Macaulay Culkin) tìm được một phút bình yên giữa hỗn loạn Giáng Sinh. Tuy nhiên, người hàng xóm bí ẩn với chiếc xẻng xúc tuyết, bàn tay bị thương và tâm hồn tổn đạo lại chỉ giữ vai trò rất nhỏ. Columbus đã âm thầm viết lại một số đoạn, đưa nhân vật Marley vào sâu hơn trong câu chuyện. Sự bổ sung này không chỉ làm phong phú cốt truyện mà còn thổi hồn vào bộ phim.
Những gợi ý Kitô giáo xuất hiện từ rất sớm
Ngay trước cảnh gặp nhau trong nhà thờ, bộ phim đã khẽ hướng người xem về hình ảnh Kitô giáo. Khi bị bỏ quên ở nhà, Kevin chạy ra ngoài và nhận ra hai tên trộm (Joe Pesci và Daniel Stern) đang theo dõi mình. Hoảng sợ, cậu chạy đến gần một nhà thờ có máng cỏ Giáng Sinh ngoài trời và trốn giữa các bức tượng mục đồng. Hai tên trộm dừng lại, một người tự hỏi liệu Kevin có chạy vào nhà thờ không, nhưng cả hai đều từ chối “vào trong đó.” Khoảnh khắc ấy nhẹ nhàng, nhưng rõ ràng: nơi thánh thiêng là nơi trú ẩn an toàn.
Một Cảnh Trung Tâm
Hai nhà thờ đã được sử dụng để quay cảnh nổi tiếng sau này: cảnh bên ngoài tại Nhà thờ Trinity United Methodist ở Wilmette, bang Illinois; cảnh nội thất tại Nhà thờ Grace Episcopal ở Oak Park, nhưng đoàn phim đã thêm các yếu tố tôn giáo như tượng Thánh Phanxicô Assisi, Đức Trinh Nữ Maria và Thánh Giuse để tạo bầu khí gần với nhà thờ Công giáo.
Kevin bước vào thánh đường khi ca đoàn đang hát O Holy Night, đúng đoạn lời mạnh mẽ nhất: “Hãy quỳ xuống! Hãy lắng nghe tiếng thiên thần! Ôi đêm thiêng liêng khi Đức Kitô giáng sinh!” Ống kính lướt qua ngọn nến nhà chầu chi tiết đặc biệt, vì trong nhà thờ Công giáo, ngọn lửa đó báo hiệu sự hiện diện của Chúa Kitô.
Kevin, vốn dành phần lớn thời gian trong phim để sợ hãi và hiểu lầm, tiến vào dãy ghế như thể đang bước tới tòa giải tội. Và theo một cách nào đó, đúng là như vậy. Ông Marley ngồi lặng lẽ, gần như một nhân vật đang chờ ai đó bước đến từ trong tĩnh lặng. Kevin, từng sợ ông, lại phát hiện ra một tâm hồn hiền lành nhưng bị tổn thương.
Cuộc trò chuyện của họ diễn ra đơn sơ. Kevin thú nhận lỗi lầm của mình, còn Marley chia sẻ những hối tiếc trong gia đình. Không có điều gì mang tính bí tích rõ ràng, nhưng hình thức ấy lại rất quen thuộc với người Công giáo: một hối nhân, một người lắng nghe, và một giây phút chân thành trở thành tâm điểm cảm xúc của bộ phim.
Một số khán giả còn đi xa hơn
Có người đọc nhân vật Marley như hình ảnh Kitô hữu. Thật thú vị, hình ảnh trong phim mở ra cách đọc ấy. Trong phần đầu phim, bàn tay Marley có một vết thương xuyên qua, được băng lại, gợi nhớ đến các dấu đinh của Chúa Kitô. Đến cuối phim, khi ông đưa tay ra với Kevin trong nhà thờ, vết thương ấy đã được dán băng cá nhân; và trong cảnh cuối, nó hoàn toàn lành lặn.
Dù Columbus có chủ ý hay không thì không rõ, vì phim không bao giờ nói thẳng. Nhưng mô-típ vẫn ở đó: một người bị hiểu lầm, bị loại trừ, nhưng quay trở lại đúng lúc để cứu Kevin khi cậu không thể tự cứu mình. Dù Kevin đã bày đủ mưu kế bảo vệ ngôi nhà, cuối cùng cậu vẫn bị hai tên trộm bắt. Chỉ khi Marley xuất hiện với chiếc xẻn, như thiên thần hộ thủ, Kevin mới được giải cứu.
“Siêu Anh Hùng Đầu Tiên”
Bất kể ý nghĩa thần học ẩn sau được dự tính đến đâu, điều rõ ràng là ơn cứu độ đến từ lòng thương xót không ai ngờ tới, chứ không phải từ tài trí của Kevin. Việc Columbus phát triển sâu hơn nhân vật Marley không chỉ làm phong phú cảnh nhà thờ mà còn thay đổi cả cái kết. Hughes ban đầu viết một kết thúc đơn giản hơn: Kevin chỉ bảo với gia đình rằng cậu “ở nhà chơi quanh quẩn”. Kết thúc ấy có thể vui nhộn, nhưng sẽ không mang lại sự ấm áp cảm xúc như bản hiện nay.
Bộ phim kết thúc với cảnh Marley hòa giải với con trai, tuyết rơi, âm nhạc xuất sắc của John Williams ngân vang, và Kevin chứng kiến sự chữa lành của một vết thương còn sâu hơn trải nghiệm của chính cậu. Việc Columbus lớn lên trong môi trường Công giáo không khiến Home Alone trở thành tác phẩm giáo lý, nhưng giúp lý giải sự tự nhiên của ông với lối kể chuyện thấm đượm đức tin.
Điều này còn thể hiện trong sự nghiệp sau đó: năm 2016, ông sản xuất The Young Messiah, dựa trên tiểu thuyết Christ the Lord: Out of Egypt của Anne Rice. Bộ phim tưởng tượng giai đoạn Chúa Giêsu lúc 7 tuổi, thời điểm Kinh Thánh không ghi lại và Columbus cho biết ông làm việc rất thận trọng, thậm chí tham khảo ý kiến từ Vatican.
Trong các cuộc phỏng vấn, ông kể rằng những bộ phim kinh thánh thời thơ ấu như The Ten Commandments và The Greatest Story Ever Told đã nuôi dưỡng trí tưởng tượng của ông. “Hãy tưởng tượng tôi là một cậu bé đọc truyện Marvel và được học về Chúa Giêsu,” Columbus nói với Metro Philadelphia năm 2016. “Giống như Ngài gần như thuộc về cùng thế giới ấy, chỉ khác là Ngài tuyệt vời nhất. Ngài như siêu anh hùng đầu tiên”.
Trở Lại Với Một Tác Phẩm Kinh Điển Mùa Lễ
Gần đây, nhiều tài khoản mạng xã hội như “sacredchad” đã khơi dậy sự quan tâm đến biểu tượng Kitô giáo trong Home Alone. Hàng ngàn khán giả bỗng nhận ra những điều vẫn ở đó từ lâu. Một số người thêm nhận định riêng, có người theo Tin Lành, có người rất Công giáo. Cách đọc khác nhau, nhưng sức hấp dẫn thì thật.
Home Alone chạm đến lòng người vì đằng sau sự nghịch ngợm là câu chuyện sâu xa về nỗi sợ biến thành niềm tin, cô đơn trở thành hiệp thông, và chia rẽ trở thành hòa giải. Kevin bước vào nhà thờ với sự tò mò và tìm thấy sự thấu hiểu. Cậu sợ người hàng xóm, rồi nhận ra một người bạn. Cậu cố tự cứu mình, nhưng lại được cứu. Và cuối cùng, cậu chứng kiến sự chữa lành của một gia đình khác, ngay khi chính gia đình mình trở về.
Bộ phim không phô trương thần học, nhưng tỏa sáng với trí tưởng tượng Kitô giáo của người làm phim. Trong khi nhiều bộ phim “Giáng Sinh” ngày nay ngày càng trở nên thế tục, Home Alone vẫn kể một câu chuyện thấm đẫm ân sủng và tha thứ.
Có lẽ đó là lý do vì sao năm này qua năm khác, chúng ta vẫn trở lại với bộ phim. Dưới những tiếng cười, vẫn có điều gì đó linh thánh đang le lói như ngọn nến nhà chầu trong góc khung hình, âm thầm nhắc chúng ta về Đấng đang hiện diện.