Con đường đạt tới sự viên mãn
vì tôi có lòng hiền hậu và khiêm nhường”
(Mt 11,29)
Có những con đường hứa hẹn đưa con người đến hạnh phúc: con đường của quyền lực, của danh vọng, của thành công, của sự khẳng định bản thân. Người ta miệt mài bước đi trên những con đường ấy với hy vọng tìm được sự viên mãn. Thế nhưng càng đi, nhiều người lại càng cảm thấy mệt mỏi. Càng đạt được nhiều, lòng lại càng bất an. Càng cố gắng chứng tỏ mình, tâm hồn lại càng thiếu bình an.
Dường như con người hôm nay đang sống trong một sự nghịch lý: chưa bao giờ có nhiều cơ hội để phát triển bản thân như thế, nhưng cũng chưa bao giờ có nhiều người kiệt sức về tinh thần như vậy. Giữa thực trạng ấy, Chúa Giêsu cất lên một lời mời gọi rất khác thường: “Hãy học với tôi, vì tôi có lòng hiền hậu và khiêm nhường” (Mt 11,29). Ngài không nói: Hãy học nơi tôi sự thông thái. Ngài không nói: Hãy học nơi tôi quyền năng. Ngài cũng không nói: Hãy học nơi tôi khả năng chinh phục thế giới. Điều duy nhất Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ học nơi Ngài chính là một trái tim hiền hậu và khiêm nhường. Đó không phải là một chi tiết phụ của Tin Mừng. Đó là trung tâm của đời sống Đức Kitô.
Có lẽ, nhiều đau khổ trong cuộc sống không chỉ đến từ hoàn cảnh bên ngoài, nhưng từ chính cái tôi bên trong. Một cái tôi luôn muốn được công nhận. Một cái tôi luôn muốn chiến thắng. Một cái tôi dễ tổn thương khi bị xem thường. Một cái tôi không chấp nhận sự thất bại và luôn muốn kiểm soát mọi sự. Chính cái tôi ấy tạo ra biết bao căng thẳng trong gia đình, cộng đoàn và xã hội.
Người ta giận nhau vì tự ái. Người ta chia rẽ vì hơn thua. Người ta làm tổn thương nhau vì kiêu hãnh. Người ta bất an vì luôn phải chứng minh giá trị của mình. Thánh Augustinô từng nói: “Chính lòng kiêu ngạo đã biến các thiên thần thành ma quỷ; chính sự khiêm nhường làm cho con người trở thành thiên thần” (Sermon 123). Theo ngài, nguồn gốc sâu xa của tội lỗi chính là sự kiêu ngạo: con người muốn thay thế Thiên Chúa, muốn tự mình làm trung tâm của mọi sự.
Ngay từ vườn địa đàng, cám dỗ đầu tiên mà con người gặp phải là lời hứa: “Các ngươi sẽ nên như những vị thần” (St 3,5). Từ đó đến nay, lịch sử nhân loại vẫn không ngừng lặp lại bi kịch ấy. Con người muốn làm chủ tất cả. Muốn sở hữu tất cả. Muốn được ca ngợi. Muốn đứng trên người khác. Nhưng càng sống như thế, trái tim càng trở nên nặng nề. Đó là lý do Chúa Giêsu nói: “Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi” (Mt 11,28).
Điều đáng chú ý là Chúa Giêsu không hứa cất khỏi chúng ta mọi khó khăn. Ngài không hứa một cuộc sống sẽ không còn đau khổ, nhưng Ngài hứa cho chúng ta một trái tim mới, một cách sống mới, để có thể mang lấy những gánh nặng ấy trong bình an. Bởi vì nhiều khi điều làm chúng ta mệt nhất không phải là cây thập giá, mà là thái độ của chúng ta đối với cây thập giá.
Người khiêm nhường biết đón nhận giới hạn của mình. Người hiền hậu biết chấp nhận người khác với những bất toàn của họ. Người khiêm nhường không cần phải chiến thắng mọi cuộc tranh luận. Người hiền hậu không cần phải chứng minh mình đúng trong mọi hoàn cảnh.
Vì thế, họ có được một sự tự do nội tâm mà thế gian không thể ban tặng. Thánh Phanxicô Salêsiô, vị thánh nổi tiếng về sự hiền lành, nói rằng: “Không có gì mạnh mẽ bằng sự dịu dàng, và không có gì dịu dàng bằng sức mạnh đích thực” . Chúa Giêsu là bằng chứng sống động cho điều đó. Ngài là Con Thiên Chúa, nhưng sinh ra trong máng cỏ. Ngài là Chúa Tể muôn loài, nhưng quỳ xuống rửa chân cho các môn đệ. Ngài có quyền năng tiêu diệt kẻ thù, nhưng lại tha thứ cho những kẻ đóng đinh mình. Trên thập giá, Đức Giêsu không chiến thắng bằng sức mạnh của bạo lực nhưng bằng sức mạnh của tình yêu. Đó là lý do thánh Phaolô nói: “Đức Kitô Giêsu vốn dĩ là Thiên Chúa... nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ” (Pl 2,6-7). Và chính con đường tự hạ ấy lại trở thành con đường dẫn đến vinh quang phục sinh.
Điều thế gian xem là yếu đuối lại trở thành sức mạnh. Điều thế gian xem là thất bại lại trở thành chiến thắng. Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI từng nhận định: “Khiêm nhường không phải là hạ thấp giá trị bản thân, nhưng là sống trong sự thật”. Người khiêm nhường không phủ nhận những ân huệ mình có, nhưng nhận biết tất cả đều là quà tặng đến từ Thiên Chúa. Vì thế, họ không cần phải phô trương. Họ không cần phải hơn người khác để cảm thấy mình có giá trị. Họ sống bình an vì biết mình được Thiên Chúa yêu thương.
Trong một thế giới đầy cạnh tranh, sự hiền hậu thường bị xem là yếu đuối. Nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Nóng giận rất dễ. Trả đũa rất dễ. Làm tổn thương người khác rất dễ. Nhưng để giữ được sự hiền hậu khi bị xúc phạm, để giữ được lòng nhân hậu khi bị hiểu lầm, để tiếp tục yêu thương khi bị từ chối, đó mới là sức mạnh thực sự.
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu đã chọn “con đường nhỏ bé”, không phải vì ngài thiếu khả năng làm những điều lớn lao, nhưng vì ngài khám phá rằng con đường nên thánh không nằm ở những việc phi thường, mà ở việc sống mọi sự với tình yêu và sự khiêm nhường. Ngài nói: “Tôi muốn tìm một chiếc thang máy đưa tôi lên với Chúa Giêsu. Chiếc thang ấy chính là đôi tay của Chúa nâng tôi lên trong sự bé nhỏ của tôi”.
Chính sự bé nhỏ ấy đã đưa ngài trở thành một trong những vị thánh có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử Giáo Hội. Có lẽ, thế giới hôm nay không thiếu người tài giỏi, mà là thiếu những trái tim hiền hậu. Không thiếu những người thành công, mà là thiếu những con người khiêm nhường. Không thiếu những người muốn lãnh đạo, mà là thiếu những người biết phục vụ. Và đó chính là điều Đức Kitô muốn đào luyện nơi mỗi người chúng ta.
Ước gì khi chiêm ngắm Trái Tim Chúa Giêsu, chúng ta nhận ra rằng sự viên mãn đích thực không nằm ở việc trở nên lớn lao trước mắt thế gian, nhưng ở việc trở nên giống Đức Kitô hơn mỗi ngày. Ước gì giữa một thế giới đầy tiếng ồn của cái tôi, chúng ta biết học nơi Ngài sự hiền hậu; giữa một xã hội luôn thúc đẩy con người tìm kiếm địa vị và thành công, chúng ta biết học nơi Ngài sự khiêm nhường. Và ước gì, khi mang lấy ách của Đức Kitô, chúng ta khám phá điều mà biết bao vị thánh đã khám phá: con đường ngắn nhất dẫn tới sự thánh thiện, bình an và viên mãn chính là con đường của một trái tim hiền hậu và khiêm nhường giống như Trái Tim Chúa Giêsu.
Giọng đọc: Phan Anh