Hành trình từ bàn thờ đến cuộc đời
nhưng còn bắt đầu từ hôm nay,
nơi một trái tim biết chọn yêu thương
thay vì giữ lại hận thù
Có những buổi chiều, khi mặt trời đã khuất mà cơn nóng vẫn còn âm ỉ trong không khí, chúng ta chợt nhận ra lòng mình cũng vậy. Một câu nói vô tình, một ánh nhìn thiếu thiện cảm, hay một hiểu lầm nhỏ… và rồi cả ngày trôi qua trong nặng nề. Bên ngoài, mọi sự dường như bình thường. Nhưng bên trong, một cục than hồng vẫn cháy. Không ai thấy. Chỉ mình chúng ta biết. Và chính từ những ngọn lửa âm thầm ấy, biết bao đổ vỡ đã bắt đầu.
Giữa Bài Giảng Trên Núi, Chúa Giêsu đưa ra một lời khiến nhiều người phải giật mình: “Nếu anh em không ăn ở công chính hơn các kinh sư và người Pharisêu, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời” (Mt 5,20). Công chính hơn không phải nhiều nghi thức hơn, cũng không phải khắt khe hơn trong từng chi tiết luật lệ, nhưng sâu hơn ở nơi trái tim. Ngài không dừng lại ở hành vi “chớ giết người”, nhưng đi thẳng vào nguồn cội của bạo lực,m đó chính là cơn giận: “Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ giết người… Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra tòa” (Mt 5,21–22). Chúa Giêsu không bãi bỏ Lề Luật, Ngài kiện toàn bằng cách đưa nó từ bàn tay vào tận tâm hồn. Vì mọi sự dữ lớn lao đều bắt đầu từ một chuyển động rất nhỏ bên trong. Một sự khó chịu không được nói ra cách chân thành. Một vết thương không được chữa lành. Hay một tự ái được nuôi dưỡng qua năm tháng.
Giận dữ tự nó không phải lúc nào cũng là tội, có những cơn phẫn nộ phát xuất từ lòng khao khát công lý. Nhưng khi giận dữ biến thành khinh miệt: “đồ ngốc!”, “đồ vô dụng!”, hay khi chúng ta bắt đầu loại trừ người khác khỏi trái tim mình, thì chúng ta đã đi một bước dài trên con đường làm tổn thương. Thánh Phaolô từng khuyên dạy: “Anh em có nóng giận thì đừng phạm tội; chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn” (Ep 4,26). Đừng để nó ở lại qua đêm. Đừng để nó trở thành một phần của căn tính mình.
Chính vì thế, lời Chúa Giêsu tiếp theo thật táo bạo: “Nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh, thì hãy để của lễ lại đó… đi làm hòa với người anh em ấy đã, rồi trở lại dâng lễ vật của mình” (Mt 5,23–24). Hãy để của lễ lại đó. Phụng vụ có thể tạm dừng. Hy lễ có thể trì hoãn. Nhưng hòa giải thì không. Điều ấy không hạ thấp việc thờ phượng; trái lại, nâng nó lên đến chiều kích trọn vẹn. Thiên Chúa không cần những nghi thức hoàn hảo nếu trái tim còn đóng kín. Ngôn sứ Hôsê đã từng truyền đạt lời Chúa rằng: “Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế” (Hs 6,6). Và chính Chúa Giêsu cũng nhắc lại câu ấy (x. Mt 9,13). Hành trình từ bàn thờ đến cuộc đời không phải là hai con đường tách biệt, nhưng là một chuyển động duy nhất: điều chúng ta cử hành phải trở thành điều chúng ta sống.
Có thể chúng ta cầu nguyện rất sốt sắng, hát thánh ca rất cảm động, nhưng nếu trong lòng vẫn giữ một danh sách những người “khó tha thứ”, thì lời cầu ấy còn dang dở. Chúng ta không thể chìa tay đón nhận Mình Thánh Chúa mà lại khép tay lại trước anh em mình. Vì rằng: “Ai nói mình yêu mến Thiên Chúa mà lại ghét anh em mình, người ấy là kẻ nói dối” (1Ga 4,20). Tin Mừng luôn nối kết chiều thẳng đứng với chiều ngang: yêu Chúa và yêu người là một.
Rồi Chúa Giêsu thêm một lời khẩn thiết: “Anh hãy mau mau dàn xếp với đối phương…” (Mt 5,25). Mau mau. Đừng chờ đến khi mọi sự trở nên quá muộn. Đừng đợi người kia xin lỗi trước. Đừng để tự ái quyết định tương lai. Càng trì hoãn, khoảng cách càng lớn. Cơn giận âm ỉ có thể trở thành bức tường dày đến mức chính chúng ta cũng không còn nhớ vì sao mình bắt đầu dựng nó lên.
Hòa giải không phải là phủ nhận tổn thương, cũng không phải là giả vờ mọi sự chưa từng xảy ra. Hòa giải là chọn không để quá khứ giam giữ hiện tại. Đó là hành vi của người can đảm: người dám bước một bước đầu tiên, dù không chắc người kia sẽ đáp lại thế nào. “Anh em hãy ở hiền với nhau, giàu lòng thương xót và tha thứ cho nhau, như Thiên Chúa đã tha thứ cho anh em trong Đức Kitô” (Ep 4,32). Nguồn mạch của sự tha thứ không nằm ở sức riêng của chúng ta, nhưng ở kinh nghiệm mình đã được tha thứ.
Giận dữ trói buộc chúng ta hơn là trói buộc người khác. Hận thù giống như giữ một cục than nóng trong tay, chúng ta nghĩ sẽ ném vào người kia, nhưng chính mình bị bỏng trước. Khi tha thứ, chúng ta không thay đổi được quá khứ, nhưng chúng ta thay đổi được tương lai. Một trái tim không còn giận dữ là một trái tim tự do: tự do khỏi nhu cầu phải luôn đúng, tự do khỏi ám ảnh phải thắng trong mọi tranh luận, hay tự do khỏi gánh nặng của ký ức cay đắng. Và đó chính là con đường vào Nước Trời. Nước Trời không chỉ là một thực tại mai sau, nhưng còn bắt đầu từ hôm nay, nơi một trái tim biết chọn yêu thương thay vì giữ lại hận thù. Mỗi Thánh Lễ đều có nghi thức chúc bình an. Đó không phải là một cử chỉ xã giao, nhưng còn là một lời cam kết: tôi muốn sống điều tôi vừa cử hành, tôi muốn mang bình an nhận được nơi bàn thờ vào trong những tương quan cụ thể của đời mình.
Bàn thờ và cuộc đời không tách rời nhau. Nếu từ bàn thờ chúng ta bước ra với một trái tim mềm lại, sẵn sàng nói một lời xin lỗi, sẵn sàng mở lời trước, sẵn sàng buông xuống một oán hờn đã giữ quá lâu, thì Tin Mừng đã thực sự chạm đến chúng ta. Và khi một trái tim được chữa lành, thế giới quanh nó cũng bắt đầu được chữa lành: không ồn ào, không ngoạn mục, nhưng thật sự.
Có thể hôm nay, mỗi người chúng ta đều mang trong lòng một điều chưa giải quyết. Một cái tên chưa thể nhắc đến mà không nhói đau. Một ký ức vẫn còn làm cho chúng ta se lại. Lời Chúa Giêsu không lên án, nhưng mời gọi hãy đi làm hòa trước đã. Hãy để của lễ lại đó. Vì điều Thiên Chúa mong chờ không phải là một nghi thức hoàn hảo, nhưng là một trái tim biết yêu thương: một trái tim không còn giận dữ, để có thể bước tự do vào Nước của Thiên Chúa.