“Không ai đổ rượu mới vào bầu da cũ… Rượu mới thì phải đổ vào bầu da mới.”(Mc 2,22)
“Trung thành và sáng tạo với Đặc sủng” không chỉ là một khẩu hiệu hay lý thuyết trừu tượng, nhưng là một lời mời gọi mang tính thời sự và cấp thiết, đặt ra cho mỗi người chúng ta sống đời thánh hiến hôm nay. Đây không chỉ là chọn lựa cá nhân, mà còn là định hướng cộng đoàn, có tính quyết định cho tương lai Hội Dòng.
Nếu thiếu trung thành, chúng ta sẽ đánh mất căn tính. Nếu thiếu sáng tạo, đời sống sẽ khô cứng, xa lạ với con người và thời đại.
Linh mục JB. Trần Hữu Hạnh, csf, đã nói rất chí lý: “Trung thành mà không thích nghi vào bối cảnh mới, sẽ dẫn đến chỗ suy tàn;
Đổi mới mà không bám vào cội nguồn sẽ là khởi đầu của một Hội Dòng khác.”
Chính vì thế, bài viết này mời gọi chúng ta suy tư sâu xa hơn về đặc sủng, qua hai chiều kích không thể tách rời: trung thành và sáng tạo, như hai mặt của một hành trình nội tâm duy nhất, được Chúa Thánh Thần hướng dẫn và soi sáng.
1. Đặc sủng – Hồng ân nhưng không của Chúa Thánh Thần
Trước hết, cần xác tín rằng, đặc sủng là một ân ban siêu nhiên, do Chúa Thánh Thần ban cho Hội Dòng qua Đấng Sáng Lập, không nhằm mục tiêu cá nhân, nhưng là để làm phong phú đời sống Giáo Hội và phục vụ sứ mạng loan báo Tin Mừng.
“Việc canh tân đời sống tu trì phải khởi đi từ sự trung thành với đặc sủng của Đấng Sáng Lập và sự thích nghi với hoàn cảnh hiện nay.”(PC, 2)
Mỗi Hội Dòng là một nhánh nối kết với cây nho là Đức Kitô, và sống Tin Mừng theo một cách riêng biệt. Với Hội Dòng chúng ta, đặc sủng ấy được tóm kết trong lời mời gọi:
“Cùng với Mẹ Maria Mân Côi, loan báo Tin Mừng Đức Giêsu Kitô với lòng trắc ẩn.”
Chúng ta được mời gọi bước theo Mẹ Maria Mân Côi – người môn đệ tuyệt hảo – để mang Tin Mừng đến cho thế giới, không bằng lý luận khôn ngoan của loài người, nhưng bằng trái tim nhân hậu, đầy lòng thương xót, như chính Đức Giêsu đã sống.
2. Trung thành – Giữ lửa sống động cho đặc sủng
“Trung thành” nghĩa là giữ lửa, giữ linh hồn, giữ điều cốt lõi. Là ở lại với tình yêu ban đầu, với ơn gọi và sứ mạng đã được khơi lên từ thời khởi đầu.
Tuy nhiên: “Trung thành với đặc sủng không chỉ là lặp lại quá khứ, nhưng là canh tân đời sống theo tinh thần ban đầu, luôn lắng nghe Lời Chúa và đọc các dấu chỉ thời đại dưới ánh sáng đức tin.” (VC, 36)
Trung thành không có nghĩa là sao chép nguyên hình thức cũ, nhưng là trở về với tinh thần nguyên thủy – với ngọn lửa của Đấng Sáng Lập – và sẵn sàng để lửa ấy tiếp tục cháy giữa những hoàn cảnh mới.
Trung thành là sống trong tư thế lắng nghe:
• Lắng nghe Lời Chúa,
• Lắng nghe thế giới hôm nay,
• Lắng nghe tiếng kêu của người nghèo, người đau khổ, và của những ai đang khát khao niềm hy vọng.
Chính nhờ việc lắng nghe ấy, chúng ta mới có thể giữ vững căn tính đặc sủng, dù hoàn cảnh Giáo Hội và xã hội không ngừng biến đổi.
Sự trung thành ấy cũng đòi hỏi mỗi người phải thường xuyên tự vấn:
• Điều gì là cốt lõi của đời tu mà tôi đang sống?
• Tôi có để đời sống mình phản chiếu ánh sáng đặc sủng không?
• Và cộng đoàn của tôi – của chúng ta – có đang là dấu chỉ sống động của lòng trắc ẩn và hiệp thông, giữa lòng Giáo Hội và thế giới hôm nay không?
3. Sáng tạo – Để đặc sủng sống động và sinh hoa kết trái
Nếu trung thành là giữ lửa, thì sáng tạo là thổi gió để lửa ấy cháy mạnh hơn, vươn xa hơn đến những vùng ngoại biên.
“Trung thành với đặc sủng cũng đòi hỏi phải đáp ứng một cách sáng tạo những thách đố mới, để lời chứng của đời sống thánh hiến luôn mang tính tiên tri và hợp thời.”(VC, 37)
Thế giới hôm nay đã khác:
• Giới trẻ ít đến nhà thờ, nhưng lại hiện diện hàng giờ trên mạng xã hội.
• Người nghèo hôm nay không chỉ thiếu cơm ăn áo mặc, mà còn là người cô đơn, bị bỏ rơi, tổn thương tâm lý, mất định hướng sống, thậm chí là rơi vào tuyệt vọng.
Vậy sáng tạo đòi hỏi ta điều gì? Làm thế nào để sống đặc sủng ngay trong bối cảnh đô thị hiện đại?
• Phải chăng cần mở các lớp đào tạo kỹ năng sống, học tâm lý?
• Cho chị em đi học các ngành chuyên môn như truyền thông, truyền giáo, giáo dục đặc biệt…?
• Gửi chị em đi thực tập nơi vùng sâu vùng xa, nơi có nhiều người đau khổ, để giúp đỡ, lắng nghe và thấu cảm?
“Chúng ta không thể giữ Tin Mừng trong chai lọ. Tin Mừng phải được rót vào những hình thức mới mẻ và hợp thời, để có thể chạm đến tâm hồn con người hôm nay.”(EG, 49 – ĐTC Phanxicô)
4. Trung thành & Sáng tạo – Hai cánh của cùng một hành trình
Nhiều người sợ rằng:
• Sáng tạo = phản bội căn tính
• Trung thành = khép kín, bảo thủ
Nhưng không!
Chính vì yêu mến đặc sủng, ta mới muốn làm cho đặc sủng ấy sống được trong hiện tại.
Và chính vì trung thành, ta không muốn để đặc sủng bị khô cứng như hiện vật trưng bày trong viện bảo tàng, mà muốn nó trở thành Tin Mừng sống động cho thời đại hôm nay.
“Các đặc sủng cần được phân định, chăm sóc và phát triển, để phục vụ lợi ích chung của Hội Thánh.”(LG, 12)
Nơi giao thoa giữa trung thành và sáng tạo chính là vùng đất màu mỡ để đặc sủng lớn lên.
Chúng ta được mời gọi sống:
“Sáng tạo trong trung thành – và trung thành trong sáng tạo.”
5. Kết – Xin Thánh Thần luôn làm mới đời sống dâng hiến
Trung thành là trở về với suối nguồn…
Sáng tạo là để suối ấy tiếp tục tuôn trào khắp nơi.
Ước gì mỗi người chị em chúng ta, qua đời sống cá nhân và cộng đoàn, luôn bước đi trong ánh sáng của Thánh Thần, để giữ vững căn tính và can đảm mở ra những con đường mới, hầu đặc sủng Dòng tiếp tục sống động, sinh hoa kết trái giữa lòng thế giới hôm nay.