Giá trị bền vững của Lề Luật trong Nước Trời
không phải là con đường dễ dàng.
Đôi khi nó đòi hỏi chúng ta
đi ngược lại những trào lưu chung quanh.
Nhưng chính sự trung thành ấy
làm cho đời sống của chúng ta
có chiều sâu và hướng về Nước Trời
Thế giới này luôn chuyển động và đổi thay. Có những điều hôm qua tưởng chừng vững chắc, hôm nay có thể đã khác. Những giá trị xã hội biến chuyển theo thời gian, những suy nghĩ của con người cũng đổi thay theo hoàn cảnh. Thế nhưng, giữa tất cả những biến động ấy, vẫn có một điều không đổi, đó chính là Lời Thiên Chúa. Lời ấy không chỉ vang lên trong quá khứ xa xăm của lịch sử cứu độ, nhưng vẫn còn âm thầm hiện diện như ánh sáng dẫn đường cho mọi thế hệ. Và chính trong bối cảnh ấy, Chúa Giêsu đã nói với các môn đệ một lời khẳng định rất mạnh mẽ: “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Lề Luật hay các Ngôn Sứ; Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng để kiện toàn” (Mt 5,17) . Lời nói ấy giống như một chìa khóa mở ra cách hiểu mới về toàn bộ truyền thống Cựu Ước. Chúa Giêsu không đến để xóa đi những gì Thiên Chúa đã thiết lập, nhưng để làm cho tất cả đạt tới ý nghĩa sâu xa và trọn vẹn nhất. Lề Luật không bị hủy bỏ; trái lại, trong chính con người của Đức Kitô, Lề Luật được tìm thấy linh hồn của mình.
Trong lịch sử dân Ítraen, Lề Luật là món quà quý giá nhất mà Thiên Chúa trao ban cho dân của Ngài. Qua ông Môsê, Thiên Chúa đã ban Mười Điều Răn như một con đường giúp dân của Ngài sống trong giao ước tình yêu với Ngài. Lề Luật không phải là gánh nặng đặt trên vai con người, nhưng là ánh sáng giúp họ biết đâu là con đường sự sống. Khi Thiên Chúa nói “ngươi không được giết người”, “ngươi không được ngoại tình”, hay “ngươi không được làm chứng gian” (x. Mt 5, 21-28) , đó không phải là những mệnh lệnh khô khan, nhưng là lời hướng dẫn để con người bảo vệ phẩm giá của mình và của người khác. Lề Luật là cách Thiên Chúa dạy con người học yêu thương, học công chính, học trung tín. Vì thế, đối với người Do Thái đạo đức, Lề Luật là niềm tự hào thiêng liêng của dân tộc. Thánh vịnh gia đã từng ca lên rằng: “Lề luật Chúa quả là hoàn thiện, bổ sức cho tâm hồn” (Tv 19,8) . Lề Luật giống như con đường dẫn qua sa mạc, nhờ đó dân Chúa không lạc hướng giữa những cám dỗ và sai lầm của đời sống.
Tuy nhiên, theo dòng thời gian, con người dễ biến Lề Luật thành những quy định khô cứng. Điều được ban ra để dẫn tới sự sống đôi khi lại trở thành gánh nặng của những chi tiết tỉ mỉ. Nhiều người giữ luật nhưng lại quên mất tinh thần của luật. Họ tuân thủ từng chữ, nhưng trái tim lại xa cách Thiên Chúa. Chính trong hoàn cảnh ấy, Chúa Giêsu đến để kiện toàn Lề Luật. Ngài không phá bỏ luật cũ, nhưng dẫn nó trở về với cội nguồn của mình, đó là tình yêu. Chúa Giêsu không chỉ dạy “đừng giết người”, nhưng Ngài còn đi xa hơn khi nói rằng: ai nuôi hận thù trong lòng cũng đã bước vào con đường của bạo lực (x. Mt 5, 21-22). Ngài không chỉ nhắc “đừng ngoại tình”, nhưng còn mời gọi con người giữ cho trái tim trong sạch (x. Mt 5, 27-28) . Lề Luật, vì thế, không còn phải nằm trên những tấm bia đá, nhưng được viết vào trong tâm hồn. Khi Lề Luật đi vào trái tim, nó không còn là gánh nặng, mà trở thành nguồn sống.
Trong ánh sáng của Tin Mừng, chúng ta nhận ra rằng Chúa Giêsu chính là sự kiện toàn của Lề Luật. Ngài không chỉ dạy về tình yêu, nhưng Ngài còn sống tình yêu ấy đến tận cùng. Nếu Lề Luật nói “hãy yêu thương”, thì nơi Chúa Giêsu, tình yêu ấy trở nên hữu hình. Ngài yêu thương người tội lỗi, chạm đến người bị loại trừ, chữa lành người đau khổ, và cuối cùng hiến mạng sống mình trên thập giá. Lề Luật đạt tới đỉnh cao khi tình yêu trở thành quà tặng hoàn toàn. Vì thế, khi nhìn vào Chúa Giêsu, chúng ta thấy ý nghĩa sâu xa nhất của mọi điều răn, đó là dẫn con người vào mối tương quan sống động với Thiên Chúa và với nhau.
Chúa Giêsu còn nói thêm một lời rất đáng suy nghĩ: “Cho đến khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng sẽ không qua đi” (Mt 5,18) . Lời này nhắc chúng ta rằng Lời Chúa không phải là điều tạm thời. Thế giới có thể thay đổi, nhưng sự thật của Thiên Chúa không thay đổi. Trong một thời đại mà nhiều giá trị bị đảo lộn, Lời Chúa vẫn đứng đó như một ngọn hải đăng giữa biển đêm. Con người có thể tranh luận, có thể giải thích, có thể tìm cách thích nghi với hoàn cảnh, nhưng ánh sáng của chân lý vẫn không mất đi. Chính vì thế, trung thành với Lời Chúa không phải là bám víu vào quá khứ, nhưng là đứng vững trên nền tảng vững bền nhất của đời sống.
Điều đáng chú ý là Chúa Giêsu không chỉ nói về việc giữ Lề Luật, nhưng còn nói về việc “dạy người khác làm như thế”. Ngài khẳng định rằng ai tuân hành và dạy làm như vậy thì sẽ được gọi là lớn trong Nước Trời (x. Mt 5,19) . Điều này cho thấy đời sống đức tin không chỉ là chuyện cá nhân, nhưng còn là chứng tá. Khi một người sống trung thành với Lời Chúa, đời sống của họ trở thành một bài giảng âm thầm nhưng mạnh mẽ. Một người trung thực giữa môi trường gian dối, một người biết tha thứ giữa những xung đột, một người giữ lời hứa dù phải hy sinh, … tất cả những điều ấy trở thành ánh sáng cho người khác. Nước Trời không lớn lên bằng những lời nói lớn lao, nhưng bằng những cuộc đời trung thành trong những điều nhỏ bé.
Thật vậy, sự trung thành với Lời Chúa thường được thử thách trong những chi tiết nhỏ của đời sống. Không phải lúc nào chúng ta cũng đứng trước những quyết định vĩ đại. Phần lớn cuộc đời được dệt nên từ những chọn lựa rất bình thường: nói sự thật hay che giấu, kiên nhẫn hay nóng giận, tha thứ hay giữ lại vết thương. Chính trong những điều nhỏ ấy mà Lời Chúa trở thành hiện thực. Mỗi lần chúng ta chọn điều đúng dù không ai nhìn thấy, là mỗi lần Lời Chúa được khắc sâu hơn trong trái tim.
Trong thế giới hôm nay, nhiều người nghĩ rằng Lời Chúa đã lỗi thời, rằng những chuẩn mực đạo đức của Tin Mừng không còn phù hợp với nhịp sống hiện đại. Nhưng thực ra, con người hôm nay vẫn khát khao những điều giống như con người mọi thời đại: khát khao tình yêu chân thật, khát khao sự công chính, khát khao một ý nghĩa cho cuộc đời. Những điều ấy không bao giờ lỗi thời. Và chính Lời Chúa là nguồn ánh sáng giúp con người tìm thấy con đường dẫn tới những giá trị bền vững ấy. Khi chúng ta đặt đời mình trên nền tảng Lời Chúa, chúng ta giống như người xây nhà trên đá. Sóng gió có thể đến, nhưng căn nhà vẫn đứng vững.
Như vậy, trang Tin Mừng hôm nay mời gọi mỗi người chúng ta nhìn lại mối tương quan của mình với Lời Chúa. Có thể chúng ta nghe Lời Chúa nhiều lần trong Thánh Lễ, đọc Kinh Thánh nhiều lần trong đời sống thiêng liêng. Nhưng điều quan trọng không phải chỉ là nghe, mà là để Lời ấy trở thành nhịp đập của cuộc đời. Khi Lời Chúa đi vào trái tim, nó dần dần biến đổi cách chúng ta suy nghĩ, cách chúng ta chọn lựa, và cách chúng ta yêu thương.
Trung thành với Lời Chúa không phải là con đường dễ dàng. Đôi khi nó đòi hỏi chúng ta đi ngược lại những trào lưu chung quanh. Nhưng chính sự trung thành ấy làm cho đời sống của chúng ta có chiều sâu và hướng về Nước Trời. Và trong hành trình ấy, chúng ta không bước đi một mình. Chúa Giêsu, Đấng đã kiện toàn Lề Luật, vẫn đồng hành với chúng ta. Chính Ngài là Lời sống động của Thiên Chúa, là ánh sáng dẫn đường, và là sức mạnh giúp chúng ta sống trung thành từng ngày. Khi bước đi trong ánh sáng của Lời ấy, chúng ta dần khám phá ra rằng Lề Luật của Thiên Chúa không phải là gánh nặng, nhưng là con đường dẫn tới tự do và sự sống viên mãn.