Lời mời gọi can đảm sống và làm chứng cho chân lý bằng cả cuộc đời
Có những giá trị trong cuộc sống có thể được thương lượng, nhưng cũng có những giá trị không bao giờ được phép đánh đổi. Chân lý là một trong những giá trị ấy. Trang Tin Mừng hôm nay thuật lại cái chết của Thánh Gioan Tẩy Giả, một cái chết không phải vì tham vọng chính trị hay xung đột quyền lực, nhưng vì lòng trung thành với sự thật. Chỉ với một lời nhắc nhở tưởng chừng rất đơn sơ: “Ngài không được phép lấy bà ấy” (Mt 14,4), Gioan đã dám đối diện với cơn thịnh nộ của quyền lực và cuối cùng phải trả giá bằng chính mạng sống của mình. Cái chết của Gioan trở thành một lời chứng hùng hồn rằng chân lý có thể khiến người ta bị bách hại, nhưng không bao giờ bị khuất phục.
Điều làm cho hình ảnh của Gioan Tẩy Giả trở nên cao đẹp không chỉ là lòng can đảm, mà còn là sự trung tín tuyệt đối với sứ mạng Thiên Chúa trao phó. Gioan không lên tiếng để kết án một con người, càng không nhằm hạ thấp uy tín của nhà vua, nhưng vì Gioan ý thức rằng mình là ngôn sứ của Thiên Chúa, có trách nhiệm bảo vệ lề luật và mời gọi con người hoán cải. Đối với Gioan, sự thật không thay đổi theo địa vị của người nghe. Dù đứng trước dân thường hay trước vua chúa, Gioan vẫn chỉ nói điều Thiên Chúa muốn ông nói. Chính vì thế, Gioan trở thành hình ảnh báo trước về Đức Giêsu, Đấng cũng sẽ bị kết án vì đã làm chứng cho sự thật và sẽ hiến dâng mạng sống trên thập giá để mặc khải chân lý cứu độ cho nhân loại.
Bên cạnh hình ảnh của Gioan là một Hêrôđê đầy mâu thuẫn. Ông biết Gioan là người công chính, thậm chí còn có lúc thích nghe Gioan giảng dạy (x. Mc 6,20). Khi phải ra lệnh xử tử Gioan, Tin Mừng cho biết nhà vua “lấy làm buồn”. Điều đó cho thấy lương tâm Hêrôđê chưa hoàn toàn chết. Thế nhưng, nỗi buồn ấy không đủ mạnh để giúp ông chọn điều đúng. Vì sĩ diện trước khách dự tiệc, vì muốn giữ lời thề thiếu khôn ngoan và vì sợ mất thể diện, Hêrôđê đã chấp nhận hy sinh một người vô tội. Đó là bi kịch của một con người biết đâu là chân lý nhưng không đủ can đảm để sống theo chân lý.
Có lẽ Hêrôđê cũng là hình ảnh phản chiếu nhiều góc khuất trong cuộc sống của chúng ta. Biết bao lần chúng ta biết điều mình phải làm nhưng lại chọn im lặng vì sợ mất lòng người khác. Chúng ta biết điều gì là đúng nhưng ngại lên tiếng vì sợ bị hiểu lầm hoặc chịu thiệt thòi. Chúng ta biết phải sống trung thực, công bằng và bác ái, nhưng đôi khi vẫn để cho lợi ích cá nhân, danh tiếng hay áp lực của đám đông chi phối. Có những lúc chúng ta không trực tiếp làm điều xấu, nhưng lại thỏa hiệp với điều sai bằng sự im lặng của mình. Chính sự thỏa hiệp ấy làm cho lương tâm dần trở nên chai cứng và chân lý bị che khuất.
Thánh Gioan Tẩy Giả nhắc chúng ta rằng làm chứng cho sự thật không nhất thiết luôn là những hành động lớn lao hay những cuộc tử đạo đẫm máu. Trong đời sống thường ngày, sự trung thành với chân lý được thể hiện qua những sự lựa chọn rất cụ thể: dám sống trung thực dù phải chịu thiệt, dám bảo vệ người yếu thế khi họ bị đối xử bất công, dám từ chối những điều trái với lương tâm dù phải đánh đổi lợi ích cá nhân, dám nói lời xin lỗi khi mình sai và biết tha thứ khi người khác xúc phạm. Mỗi quyết định trung thành với Tin Mừng, dù nhỏ bé, đều là một lời chứng sống động cho chân lý của Đức Kitô.
Đức Giêsu đã khẳng định: “Chính sự thật sẽ giải phóng anh em” (Ga 8,32). Chân lý của Tin Mừng không phải là một gánh nặng áp đặt con người, nhưng là con đường đưa con người đến tự do đích thực. Người trung thành với sự thật có thể gặp chống đối, nhưng tâm hồn họ luôn bình an vì không phải sống trong dằn vặt hay giả dối. Trái lại, người thỏa hiệp với điều sai có thể giữ được sự an toàn trước mắt, nhưng lại đánh mất sự bình an sâu thẳm của lương tâm. Hêrôđê giữ được ngai vàng, nhưng mãi mãi sống trong nỗi ám ảnh về Gioan. Còn Gioan mất mạng sống, nhưng lại được muôn thế hệ tôn kính như vị tiền hô trung tín của Đấng Cứu Thế.
Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI từng nhấn mạnh rằng chân lý không phải là một ý tưởng trừu tượng, nhưng mang khuôn mặt của chính Đức Giêsu Kitô. Vì thế, trung thành với sự thật cũng chính là trung thành với Đức Kitô. Người môn đệ không chỉ bảo vệ những nguyên tắc đạo đức, nhưng trước hết là gắn bó với chính Chúa trong mọi hoàn cảnh. Khi trái tim thuộc trọn về Đức Kitô, chúng ta sẽ tìm được sức mạnh để vượt qua những cám dỗ của sự thỏa hiệp và can đảm sống theo Tin Mừng, ngay cả khi điều đó đòi hỏi nhiều hy sinh.
Ước mong rằng gương sáng của Thánh Gioan Tẩy Giả luôn khơi dậy nơi chúng ta một lương tâm ngay thẳng và một đức tin kiên vững, để giữa một thế giới mà sự thật nhiều khi bị bóp méo bởi lợi ích, quyền lực và dư luận, chúng ta vẫn biết chọn điều đúng, sống điều thiện và bảo vệ chân lý bằng lòng khiêm tốn và bác ái. Ước mong mỗi lời nói chân thành, mỗi việc làm ngay chính và mỗi quyết định trung tín của chúng ta đều trở thành một chứng từ âm thầm nhưng mạnh mẽ về Đức Kitô, là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống, để qua cuộc đời mình, nhiều người được dẫn đến gặp gỡ và tin yêu Ngài.
Giọng đọc: Phan Anh