Vác thập giá và bước theo Đức Kitô
phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình mà theo”
(Mt 16,24)
Có những điều trong cuộc sống, càng giữ chặt, con người càng trở nên nặng nề; càng biết buông bỏ, tâm hồn lại càng được tự do. Trang Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta vào một nghịch lý sâu xa của Kitô giáo: “Ai muốn theo Thầy, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình mà theo” (Mt 16,24). Đức Giêsu không hứa với người môn đệ một con đường dễ dàng. Người mời gọi chúng ta đi vào chính con đường Người đã đi: đó chính là con đường của tự hiến, của thập giá và của tình yêu.
Điều đáng chú ý là lời mời gọi này xuất hiện ngay sau khi Phêrô tuyên xưng Đức Giêsu là Đấng Kitô. Phêrô tin Người là Đấng Mêsia, nhưng lại không thể chấp nhận một Đấng Mêsia phải chịu đau khổ. Ông kéo Đức Giêsu ra và can Người: “Xin Thiên Chúa thương đừng để Thầy gặp phải chuyện ấy!” (Mt 16,22). Phêrô muốn một Đức Kitô vinh quang nhưng không có thập giá, một chiến thắng nhưng không có hy sinh. Đức Giêsu phản ứng rất mạnh: “Anh cản lối Thầy, vì tư tưởng của anh không phải là tư tưởng của Thiên Chúa, mà là của loài người” (Mt 16,23) . Lời ấy không chỉ dành cho Phêrô. Đôi khi chúng ta cũng muốn theo Chúa nhưng theo một cách do mình lựa chọn: muốn có bình an nhưng không muốn hy sinh; muốn được Chúa chúc lành nhưng không muốn từ bỏ điều trái ý Người; muốn phục vụ nhưng không muốn bị thiệt thòi; muốn vinh quang Phục Sinh nhưng lại muốn tránh xa Thập Giá. Thế nhưng, không có con đường nào dẫn đến Phục Sinh mà không đi qua Thập Giá.
Thánh Phaolô xác tín rằng: “Nếu chúng ta cùng chết với Đức Kitô, chúng ta sẽ cùng sống với Người” (Rm 6,8). Đó chính là trung tâm của đời sống Kitô hữu: sự sống mới không được sinh ra từ việc bám chặt lấy cái tôi cũ, nhưng từ việc để cái tôi ấy được biến đổi trong Đức Kitô.
“Từ bỏ chính mình” không có nghĩa là coi thường bản thân hay phủ nhận những gì tốt đẹp Thiên Chúa đã ban. Từ bỏ chính mình là từ bỏ cái tôi muốn đặt mình vào trung tâm, từ bỏ ý muốn luôn phải được theo ý mình, từ bỏ nhu cầu phải hơn người khác, phải được công nhận, phải luôn chiến thắng. Có khi thập giá lớn nhất không ở bên ngoài, mà nằm ngay trong lòng chúng ta: từ bỏ một sự tự ái, một mối hận, một tham vọng, một thói quen xấu, một ý riêng mà chúng ta biết không phù hợp với Tin Mừng.
Thánh Gioan Thánh Giá diễn tả con đường này bằng một câu rất mạnh: “Để đạt được điều mình không biết, phải đi qua con đường mình không biết”. Con đường theo Chúa luôn đòi hỏi chúng ta bước ra khỏi những gì quen thuộc để phó thác cho Thiên Chúa. Các thánh đã sống điều ấy không phải bằng những lời đẹp, nhưng bằng chính cuộc đời.
Thánh Phanxicô Assisi đã từ bỏ một cuộc sống giàu sang để chọn Đức Kitô nghèo khó. Ngài từng nói: “Bắt đầu làm điều cần thiết; rồi làm điều có thể; và rồi bạn sẽ thấy mình đang làm điều không thể”. Con đường của ngài bắt đầu bằng những từ bỏ rất cụ thể: từ bỏ của cải, địa vị và những tham vọng của tuổi trẻ để hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa.
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu lại cho thấy một con đường khác. Chị không làm những việc phi thường trước mắt thế gian, nhưng chọn con đường nhỏ bé của tình yêu. Chị nói: “Trong trái tim Hội Thánh, Mẹ của con, con sẽ là tình yêu”. Từ bỏ nơi chị không phải trước hết là những điều lớn lao, mà là từ bỏ ý riêng trong những việc rất nhỏ, đón nhận những điều trái ý bằng tình yêu.
Như thế, vác thập giá không nhất thiết là tìm kiếm đau khổ. Người Kitô hữu không đi tìm thập giá; người Kitô hữu đón nhận thập giá đến từ việc trung thành với tình yêu và sự thật. Có những hy sinh chúng ta không thể tránh nếu muốn sống Tin Mừng.
Một người cha âm thầm hy sinh cho gia đình. Một người mẹ kiên nhẫn với con cái. Một người biết tha thứ thay vì trả đũa. Một người chọn trung thực dù phải chịu thiệt. Một người phục vụ mà không được ai biết đến. Một người vẫn trung thành với ơn gọi khi gặp thử thách. Những điều ấy có thể rất âm thầm, nhưng chính trong những sự hy sinh ấy, người môn đệ đang vác thập giá theo Đức Kitô.
Chính Đức Giêsu đã nói: “Ai muốn cứu mạng sống mình, thì sẽ mất; còn ai mất mạng sống mình vì Thầy, thì sẽ tìm được mạng sống ấy” (Mt 16,25). Đây là nghịch lý kỳ diệu của Tin Mừng: trao ban lại là nhận được; mất đi vì tình yêu lại là tìm được; chết cho cái tôi lại là bước vào sự sống mới.
Thánh Têrêsa Calcutta đã diễn tả điều ấy bằng chính cuộc đời phục vụ những người nghèo khổ và bị bỏ rơi. Mẹ từng nói: “Không phải tất cả chúng ta đều có thể làm những điều lớn lao. Nhưng chúng ta có thể làm những điều nhỏ bé với tình yêu lớn lao”. Đó chính là tinh thần của việc vác thập giá mỗi ngày: không nhất thiết phải làm điều phi thường, nhưng phải yêu thương trong những điều bình thường.
Có lẽ mỗi người chúng ta đều có một “thập giá riêng” mà Chúa mời gọi mình đón nhận hôm nay. Có thể đó là một người khó yêu thương. Một hoàn cảnh không thể thay đổi ngay. Một trách nhiệm khiến chúng ta mệt mỏi. Một giới hạn của chính mình. Một sự tha thứ mà ta đã trì hoãn quá lâu. Chúng ta thường cầu xin Chúa cất thập giá khỏi cuộc đời. Nhưng đôi khi điều Chúa muốn không phải là cất thập giá đi, mà là ban cho chúng ta sức mạnh để mang nó với tình yêu.
Thánh Phaolô đã từng cầu xin Chúa cất khỏi mình một nỗi đau dai dẳng, nhưng nhận được câu trả lời: “Ơn của Thầy đã đủ cho anh, vì sức mạnh của Thầy được biểu lộ trọn vẹn trong yếu đuối” (2Cr 12,9). Chính trong giới hạn, con người học cách phó thác. Chính trong yếu đuối, ân sủng có thể tỏa sáng. Và cuối cùng, Đức Giêsu đặt trước chúng ta một câu hỏi rất nghiêm túc: “Nếu người ta được cả thế giới mà phải thiệt mất mạng sống, thì nào có lợi gì?” (Mt 16,26).
Thế giới có thể cho chúng ta nhiều thứ: tiền bạc, danh tiếng, thành công, quyền lực, sự ngưỡng mộ. Nhưng không gì trong số đó có thể thay thế được một linh hồn bình an trước mặt Thiên Chúa. Có những thứ chúng ta cần phải giữ. Nhưng cũng có những thứ phải biết buông xuống để được tự do. Có những điều phải chết đi để sự sống mới có thể lớn lên. Từ bỏ không phải là mất tất cả. Từ bỏ là trao lại cho Thiên Chúa những gì đang cản bước chúng ta đến với Người.
Ước mong mỗi người chúng ta biết can đảm bước theo Đức Kitô trên con đường thập giá, không tìm kiếm một đời sống không có đau khổ, nhưng tìm kiếm một tình yêu đủ lớn để biến đau khổ thành hy lễ. Ước mong ta biết từ bỏ những gì làm trái tim mình xa Chúa: cái tôi, sự ích kỷ, lòng tự ái, những tham vọng và những ý riêng không phù hợp với Tin Mừng. Để rồi một ngày, khi nhìn lại cuộc đời, chúng ta có thể hiểu được nghịch lý mà Đức Giêsu đã nói: “Ai mất mạng sống mình vì Thầy, thì sẽ tìm được mạng sống ấy” (Mt 16,25). Bởi cuối cùng, điều chúng ta từ bỏ vì Đức Kitô sẽ không làm chúng ta nghèo đi; trái lại, chính sự từ bỏ ấy mở lòng chúng ta để đón nhận sự sống viên mãn mà chỉ mình Người có thể ban.
Giọng đọc: Phan Anh