Chúa Giêsu đã chọn Thánh Phêrô làm người đầu tiên lãnh đạo Giáo hội của Ngài, và cùng với Thánh Phaolô, ngài đã đến Rôma. Hai vị tông đồ này đã đặt nền móng cho Kitô giáo tại đó, nhưng còn những tông đồ khác thì sao?
Họ đã tỏa đi khắp thế giới: Thánh Anrê đến Byzantium và Hy Lạp, Thánh Giacôbê Cả đến vùng Hispania cổ (Tây Ban Nha ngày nay). Theo thời gian, hành trình của họ góp phần hình thành nên các Giáo hội khác nhau, mỗi Giáo hội mang những đặc điểm riêng biệt.
Những Giáo hội này vẫn duy trì các truyền thống và nghi lễ khác với Rôma, dù phần lớn vẫn hiệp thông trọn vẹn với Đức Giáo hoàng. Mỗi Giáo hội được lãnh đạo bởi một vị được gọi là Thượng phụ, được bầu chọn trong một “mật nghị thu nhỏ”, một Thượng Hội đồng chọn người kế vị vị tông đồ đã khai lập Giáo hội đó.
Một trong những Giáo hội như vậy, do Thánh Tôma sáng lập, là Giáo hội Công giáo Canđê. Giáo hội này được hình thành tại vùng Lưỡng Hà, tức Iraq ngày nay. Sau khi Hồng y Sako từ nhiệm vào năm 2025, Giáo hội này đã tiến hành bầu chọn vị lãnh đạo mới. Vị Thượng phụ mới là Amel Nona, người đã chọn tước hiệu là Đức Phaolô III.
Đức Amel Nona – Thượng phụ Giáo hội Canđê, nói rằng: “Tôi sinh ra tại một thị trấn nhỏ, có thể nói là một thành phố nhỏ, ở phía bắc vùng Ninivê, tại Mosul. Đó là một ngôi làng hoàn toàn Kitô giáo, từng nổi tiếng trong lịch sử. Nơi đây đã gìn giữ rất tốt phụng vụ Canđê. Tôi mong được sống như một Kitô hữu, một Kitô hữu đơn sơ, nhưng với một sứ vụ đặc biệt, trở thành người cha của tất cả mọi người trong Giáo hội chúng tôi, và đồng hành với toàn thể các tín hữu”.
Nhiều người vẫn còn nhớ rõ sự trỗi dậy của cuộc bách hại do tổ chức Nhà nước Hồi giáo (ISIS), khi Mosul là một trong những thành phố chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Năm 2014, thành phố này gần như sụp đổ hoàn toàn khi lực lượng khủng bố chiếm đóng, bách hại và phá hủy mọi dấu tích của Kitô giáo.
Vào thời điểm đó, Đức Phaolô III Nona đang là Tổng Giám mục. Ngài buộc phải chạy sang Sydney, và đến nay vẫn còn nhớ rõ biến cố đau thương ấy.
Ngài nói: “Đó là một thời điểm vô cùng khó khăn, rất, rất khó khăn. Không dễ gì chứng kiến một vùng đất, một thành phố, một cộng đoàn Kitô hữu đã tồn tại từ những thế kỷ đầu tiên, mà rồi không còn ai ở đó nữa. Thật đau lòng khi thấy các gia đình, cả cộng đoàn, chỉ trong một đêm hay một ngày, phải bỏ lại tất cả, rời bỏ nhà thờ, rời bỏ lịch sử của mình. Có thể nói, chúng tôi đã mất đi một vùng đất vô cùng quý giá. Thành phố Mosul, đối với chúng tôi, chính là cội nguồn”.
Ngày nay, người Canđê đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có việc trở thành một cộng đồng thiểu số ngày càng thu hẹp, cùng với làn sóng di cư lớn do cuộc bách hại của ISIS gây ra.
Phần lớn họ đã di cư sang Hoa Kỳ, Úc và châu Âu. Tuy nhiên, Thượng phụ Giáo hội Canđê cảnh báo rằng điều này kéo theo nguy cơ đánh mất cả bản sắc văn hóa lẫn đức tin.
Ngài nói: “Thế giới phương Tây là một thế giới ngày càng đồng nhất hóa. Có những thách thức như đánh mất nền văn hóa riêng, không còn giữ được bản sắc rõ ràng trong xã hội. Đó chính là thách thức lớn: khi con người đánh mất văn hóa, đánh mất căn tính, hoặc gặp khó khăn trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa và đức tin của mình”.
Sau khi được bầu làm Thượng phụ mới, một trong những mục tiêu hàng đầu của ngài là tìm kiếm sự hiệp thông trọn vẹn với Rôma thông qua sự phê chuẩn của Đức Giáo hoàng, và Đức Giáo hoàng Lêô đã vui mừng ban điều đó. “Với niềm vui tràn đầy”, ngài tuyên bố, “Cha ban cho con sự hiệp thông Giáo hội, tại chính lãnh thổ của con và nơi cộng đoàn kiều dân ngày càng gia tăng”.
Thường được xem là những người kiến tạo hòa bình trên chính quê hương mình, những lời này đã trở thành dấu chỉ của hy vọng và sự nâng đỡ dành cho Đức Phaolô III và toàn thể Giáo hội Canđê.