Khi lòng quảng đại của Chúa lớn hơn những tính toán của con người
mà bạn đâm ra ghen tức?”
(Mt 20,15).
Có một điều rất dễ làm mất niềm vui và sự bình an của chúng ta: đó chính là sự so sánh. Chúng ta so sánh mình với người khác về những gì mình có, những gì mình làm được, sự quan tâm mình nhận được, những thành công hay cả những điều tưởng như rất nhỏ. Khi nhìn sang người khác và thấy họ được nhiều hơn, lòng chúng ta dễ chạnh buồn; khi thấy họ được đối xử tốt hơn, chúng ta dễ cảm thấy bất công. Đôi khi, điều làm chúng ta đau không phải vì mình nhận được quá ít, mà vì người khác nhận được điều mà mình nghĩ họ không xứng đáng.
Dụ ngôn những người thợ làm vườn nho trong trang Tin Mừng hôm nay chạm rất đúng vào tâm trạng ấy. Những người vào làm từ sáng sớm đã thỏa thuận với ông chủ một quan tiền. Họ nhận đúng điều đã thỏa thuận. Nhưng khi thấy những người chỉ làm một giờ cũng được lãnh một quan tiền, họ bắt đầu cằn nhằn. Ông chủ hỏi một câu rất đáng suy nghĩ: “Hay vì thấy tôi tốt bụng, mà bạn đâm ra ghen tức?” (Mt 20,15). Họ không bị thiệt. Vấn đề là họ không vui khi người khác được đối xử quảng đại. Đó là một nghịch lý của lòng người: đôi khi chúng ta không đau vì mình thiếu, nhưng đau vì người khác có. Và khi ấy, niềm vui của người khác trở thành nguyên nhân làm mình mất bình an.
Nhưng Thiên Chúa không suy nghĩ theo cách ấy. Người chủ trong dụ ngôn không lấy phần của người đến trước để trao cho người đến sau. Ông vẫn giữ đúng điều đã hứa. Nhưng ông cũng muốn quảng đại với những người đến sau. Ân sủng của Thiên Chúa không phải là một chiếc bánh hữu hạn để người này được thêm thì người kia phải bớt đi. Chúa ban tình yêu cho mỗi người một cách trọn vẹn mà không làm tình yêu dành cho người khác trở nên ít hơn.
Có lẽ chúng ta cần học lại cách nhìn ấy. Bởi vì trong đời sống, rất nhiều điều làm chúng ta mệt mỏi bắt đầu từ việc nhìn sang bên cạnh. Người khác được khen, chúng ta thấy mình bị quên. Người khác được trao một cơ hội, chúng ta nghĩ mình bị thiệt. Người khác thành công, chúng ta thấy mình thất bại. Người khác được yêu thương, chúng ta tự hỏi tại sao mình không được như thế. Cứ thế, thay vì biết ơn những gì mình đang có, chúng ta lại sống trong sự thiếu thốn do chính sự so sánh mà mình tạo ra.
Thánh Phaolô nhắc rằng trong Hội Thánh, mỗi người đều nhận được những ân ban khác nhau để phục vụ ích chung (x. 1Cr 12,4-7). Không phải ai cũng có cùng một vai trò, cùng một khả năng hay cùng một hành trình. Thiên Chúa không tạo nên những bản sao; Ngài tạo nên những con người độc đáo và trao cho mỗi người một ơn gọi riêng. Vì thế, cuộc đời không phải là một cuộc thi xem ai được nhiều hơn ai.
Đức Giáo hoàng Phanxicô nhiều lần cảnh báo rằng sự so sánh và ganh tị có thể làm tổn thương tình huynh đệ. Ngài nói: “Tôi không được phép nhìn người khác như một đối thủ để đánh bại” (Evangelii Gaudium, 99). Khi biến người khác thành đối thủ, chúng ta không còn khả năng vui với điều tốt đẹp nơi họ. Thành công của họ trở thành mối đe dọa đối với mình, thay vì trở thành một niềm vui chung. Nhưng Tin Mừng mời gọi chúng ta bước ra khỏi lối nhìn ấy. Niềm vui của người khác không lấy mất phần phúc của tôi. Người khác được Chúa ban một ân huệ không có nghĩa là Chúa yêu tôi ít hơn. Người khác được trao một cơ hội không có nghĩa là tôi bị Chúa bỏ quên. Có những điều Chúa dành cho họ mà tôi không có, và có những điều Ngài dành cho tôi mà họ không có. Mỗi người có một con đường, một thời điểm và một câu chuyện riêng trước mặt Chúa. Điều quan trọng không phải là tôi đứng ở đâu so với người khác, nhưng là tôi đang trung thành với điều Chúa trao cho mình đến mức nào.
Những người làm từ sáng sớm đã quên mất một điều rất đơn giản: họ đã có việc làm suốt cả ngày. Họ đã được bước vào vườn nho. Họ đã có một công việc, một sự bảo đảm, một lời hứa. Nhưng vì nhìn sang người khác, họ không còn nhận ra ân phúc của chính mình. Đó có thể cũng là câu chuyện của chúng ta. Chúng ta có thể có một gia đình, một cộng đoàn, những người yêu thương, một đức tin, sức khỏe, công việc, những cơ hội để phục vụ… nhưng lại dễ quên tất cả chỉ vì thấy người khác có điều mình chưa có. So sánh khiến chúng ta nhìn vào cái thiếu mà quên mất cái mà mình đang có.
Vì thế, để vượt qua được cái nhìn so sánh trước hết là học lại lòng biết ơn. Người biết ơn không có nghĩa là người có tất cả, nhưng là người biết nhận ra điều tốt đẹp đang hiện diện trong cuộc đời mình. Khi biết ơn, chúng ta không còn phải sống bằng cách đo đếm mình hơn hay kém người khác. Chúng ta chỉ cần bình an với điều Chúa trao. Và hơn thế nữa, Tin Mừng mời gọi chúng ta biết vui với điều tốt của người khác. Đây là một dấu hiệu của một trái tim trưởng thành. Khi người khác được nâng lên, chúng ta không cần phải cảm thấy mình bị hạ xuống. Khi người khác thành công, chúng ta có thể chúc mừng. Khi người khác được yêu thương, cúng ta có thể vui mừng. Khi người khác nhận được một ân huệ, chúng ta có thể tạ ơn Chúa cùng với họ. Bởi vì trong tình yêu, niềm vui không bị chia nhỏ khi được chia sẻ; nó được nhân lên.
Cuối cùng, dụ ngôn những người thợ làm vườn nho nhắc chúng ta rằng Thiên Chúa không muốn chúng ta sống bằng những bảng tính của sự hơn thua. Ngài muốn chúng ta sống bằng lòng thương xót. Chúa không hỏi: “Con hơn người kia bao nhiêu?” Ngài hỏi: “Con đã đón nhận tình yêu của Ta thế nào, và con đã để tình yêu ấy trở thành gì trong cuộc đời con?”
Ước gì chúng ta biết thôi nhìn sang người khác để phán xét phần họ nhận được, và biết quay về với phần ân sủng Chúa đã trao cho mình. Biết vui khi người khác được chúc phúc, biết tạ ơn vì những gì mình đang có và biết tin tưởng rằng Thiên Chúa không bao giờ yêu ai đó đến mức phải yêu chúng ta ít đi. Bởi vì lòng quảng đại của Chúa lớn hơn mọi tính toán của con người. Và khi trái tim không còn bị trói buộc bởi những sự so sánh, chúng ta sẽ bắt đầu nhận ra rằng phần mình nhận được từ Chúa vốn đã là một hồng ân.
Giọng đọc: Phan Anh